Słowenia - Chorwacja, koniec kłótni o dostęp do morza?

Słowenia i Chorwacja, dwa europejskie (i niezbyt nam odległe, a i znane wielu osobom w Polsce) kraje wyłonione w roku 1991 po rozpadzie Jugosławii, zamierzają wspólnie kroczyć do Unii Europejskiej. Słowenia jest już członkiem UE od pięciu lat (razem z Polską zresztą), ale teraz popierać zamierza starania o członkostwo również swego sąsiada, Chorwację. A wszystko to za przyczyną pomocnych (i w tym wypadku) struktur z europejskiego klubu.

W Unii kompromis odgrywa bardzo ważną rolę. I to w ramach tego kompromisu oba kraje zdają się zażegnać właśnie trwający od dawna spór graniczny. Bo wśród członków klubu UE, podobnie jak i na przykład w NATO nie ma miejsca na kłótnie, na przykład o przebieg wspólnych granic. To i na tym wielkość Unii i NATO polega. Zapominamy o tym fakcie chyba zbyt łatwo na co dzień.

Jeszcze niedawno Słowenia blokowała oficjalne starania Chorwacji o jej członkostwo w UE. W grudniu 2008 Słowenia złożyła oficjalne veto wobec starań Chorwacji o członkostwo w UE. Teraz premier Słowenii, Borut Pahor poinformował, iż nic nie stoi już na przeszkodzie. A zakomunikowano to oficjalnie podczas spotkania szefem rządu Słowenii z panią premierem Chorwacji, Jadranką Kosor w Lublanie. Bowiem Chorwacja zgodziła się zakończyć spór ze Słowenią, dotyczący przebiegu jej granicy. Oba kraje spór ten toczyły właściwie od momentu uzyskania przez nie niepodległości. A chodzi o wąski pasek ziemi i tereny wodne przy wybrzeżu Adriatyku. Tak dobrze nam, znanego jako turystom z Polski, odwiedzającym masowo w ostatnich latach oba kraje, w tym również ten region.

Słowenia, nowy od 1991 niepodległy kraj w Europie, to jednocześnie jeden z najmniejszych pod względem powierzchni kraj na świecie (tylko trochę powyżej 20 tys. kilometrów kwadratowych - dla porównania Polska ma ponad 322 km kw.) z niewielka ilością mieszkańców, niewiele ponad dwa miliony, charakteryzuje się najwyższym wskaźnikiem PKB na osobę spośród wszystkich dziesięciu krajów, które wstąpiły do w roku 2004 do Unii. Słowenia już od prawie dwóch lat (1.1.2007) posiada euro jako walutę narodową. Niska inflacja, dobrze funkcjonująca sprywatyzowana gospodarka to kolejne zalety Słowenii.

84 procent społeczeństwa stanowią Słoweńcy, słoweńskim mówi prawie 88% mieszkańców i jest on także językiem urzędowym kraju. Serbowie i Chorwaci stanowią po około 2% społeczeństwa, a Bośniacy niewiele ponad jeden procent. Największe miasta to stolica, Lublana około 280 tys. mieszkańców i Maribor, prawie 150 tysięcy.

Chorwacja, kraj pod względem powierzchni dwa razy większy od Słowenii liczy też dwa razy mieszkańców, bo prawie 4,5 miliona. Gospodarka kraju ustępuje jedynie nieznacznie poziomowi Słowenii, oba kraje mają najwyższe wskaźniki wśród wszystkich państw powstałych z rozpadu Jugosławii. Bardzo długa linia brzegowa z Adriatykiem powoduje, że Chorwacja aż 60% swego PKB wypracowuje z dziedzinie usług, w tym przede wszystkim w turystyce.

Prawie 90% mieszkańców stanowią Chorwaci, a 4,5% Serbowie. Wśród innych mniejszości narodowych wymienić trzeba jeszcze co najmniej Bośniaków i... Włochów (obie grupy po około 0,5% społeczeństwa), a także Węgrów i Albańczyków (w obu wypadkach niewiele ponad 0,3%). Największe miasta to stolica Zagreb (ponad 700 tys. mieszkańców) oraz Split (około 190 tys.) i Rijeka (ok. 170 tys.).

* * *

Toczący się o tereny nad Zatoką Piran spór graniczny ma obecnie, po 18 latach jego trwania, wszelkie znamiona kompromisu. Pośrednikiem w rozmowach pomiędzy oboma krajami był ostatnio rząd sprawującej obecnie prezydencję w UE Szwecji. Pomocni okazali się w przeszłości również Austriacy. Chorwacja wycofać ma teraz swoje żądania terytorialne wobec Słowenii, w zamian za co Słowenia nie będzie już blokować woli sąsiada do zostania członkiem w Unii. Premierzy obu krajów ustalili, że parlamenty ich krajów przegłosować mają tak zwaną, nową „Roadmap”. Pięcioosobowa, obustronna komisja rozjemcza ustalić ma do końca bieżącego roku ostateczny przebieg granicy na jej spornym odcinku. Mowa jest o planowanym utworzeniu, zarządzanego wspólnie, tak zwanego kondominium (rodzaju kolonii, zarządzanej wspólnie przez co najmniej dwa państwa), jako jednej z możliwych alternatyw rozwiązania sporu.

Konserwatystka, Jadranka Kosor od czasu objęcia urzędu premiera Chorwacji w lipcu bieżącego roku spotykała się już wielokrotnie ze swoim chorwackim odpowiednikiem, socjaldemokratą Borutem Pahorem. Obie strony ustaliły jednak utrzymywanie informacji na temat przebiegu rozmów w całkowitej tajemnicy. I zasada tak zwanej „cichej dyplomacji” przyniosła jak widać efekty. Mówi się jednak głośno i o tym, że w rozmowach obu polityków uczestniczyli przedstawiciele Austrii w osobie kanclerza, ale również ministra finansów i wicekanclerza. Część rozmów prowadzona była zresztą na terenie Austrii. Oficjalnie faktów tych nikt nie potwierdza, ale i im nie zaprzecza. Austriacy mówią jednak o dobrej woli obu premierów, Słowenii i Chorwacji. Wśród autorów porozumienia wymienia się także byłego komisarza EU, Austriaka Franza Fischlera, który doradza rządowi Chorwacji w kwestii sporu już od wielu miesięcy.

Chorwacja wycofuje obecnie z użycia swoją wersję przebiegu granicy przez Zatokę Piran, w myśl której granica przebiega przez środek zatoki. Słowenia uważała, że cała zatoka należy do niej, powołując się w tek kwestii na nabyte w spadku po byłej Jugosławii prawa terytorialne. Rokowania Chorwacji z Unią Europejską o przyjęcie do klubu nie zostały zamknięte jeszcze w aż czternastu dziedzinach. Słowenia wycofując teraz swoje weto umożliwia ich kontynuację. I jest szansa, że pięć z tych 14 dziedzin zamkniętych zostanie ostatecznie podczas obrad konferencji akcesyjnej, dotyczącej rozszerzenia Unii w dniu 16 października br. Tym samym otwarte mogłyby zostać rozmowy w pozostałych 9 tematach.

Spór o przebieg granicy w rejonie Zatoki Piran oba kraje toczą od roku 1991. Teren to gospodarczo bardzo atrakcyjny, bowiem to tam właśnie znajdują się wykorzystywane przez setki tysięcy osób atrakcyjne tereny turystyczne. Tylko niecałe 25 kilometrów liczy granica morska Słowenii z Adriatykiem. Spór toczy się więc od lat o to, czy i jaki dostęp do morza posiadać będzie Słowenia.

W rozmowach pomiędzy Chorwacją a Słowenią w minionych latach pośredniczyć próbowali już i Czesi (podczas swojej prezydencji w UE), i Macedończycy. Jak dotychczas bez powodzenia. Teraz dużo wskazuje na to, że Austriacy byli bardziej przekonywujący. Chorwacja nie ma wielkiego wyboru. Skoro chce korzystać z dobrodziejstw członkostwa w Unii, musi zamknąć temat granicznego sporu. A już teraz słychać głosy protestu przedstawicieli opozycji w obu krajach. Padają wielkie słowa o "nielegalności" obecnego porozumienia.

Austriacki minister spraw zagranicznych, Michael Spindelegger, bardzo chwali porozumienie z Lublany: „Nie chodzi tylko o Chorwację i postęp w rozmowach akcesyjnych. W dłuższej perspektywie czasowej, istotna jest wiarygodność polityki UE na Bałkanach”.

Planowanym od lat terminem akcesji Chorwacji do UE jest rok 2011. Jeżeli oczywiście na pograniczu chorwacko - słoweńskim wszystko zostanie pozytywnie uregulowane. I jeżeli Unia sama u siebie uporządkuje do tego czasu kwestię przyjmowania do swego grona nowych członków. Jedną z istniejących obecnie barier jest Traktat Lizboński. Ale co z nim dalej, dowiemy się jeszcze w tym roku.

Grzegorz Ziętkiewicz

• Ukraina ma nowy rząd
• Gra na czas, cicha wojna służb specjalnych w Iranie
• Kaszmir, utracony raj
• Cichnący głos Tbilisi
• Irak, wybory z bombami w tle

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 5

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Historia „Agentów Romeo”, czyli skąd wziął...

Agent Tomek i jego metody działania stały się już tematem niejednej publikacji. Sposób, w jaki „wykrywał” przestępców, czy może raczej przestępczynie, nie wydaje się...

Polska drugą Argentyną? Niekoniecznie

Nie za bardzo wierzę, że Polacy bardziej od innych narodów skłonni są do narzekania. Różne zdawałoby się „polskie” przywary występują w każdym narodzie, niezależnie od...

Reguła Volckera - Czy Obama zakończy erę banków...

W towarzystwie Paula Volckera - jednego z najbardziej poważanych szefów FED-u w historii tej instytucji - prezydent Barack Obama dopiero po roku urzędowania zaproponował nowe...