60 lat minęło… Chińskiej Republiki Ludowej

Reportaż prosto z Pekinu

Można by powiedzieć, że mam szczęście do rocznic. Tak się przypadkowo złożyło, że miałem okazję być w Moskwie na 60-leciu Zwycięstwa w II Wojnie Światowej, w Delhi na 50-tej rocznicy niepodległości Indii, a teraz jestem w Pekinie podczas obchodów 60-lecia proklamacji Chińskiej Republiki Ludowej.

Ważna to data w historii Chin, w pewnym sensie przełomowa, o z czego wielu może nie zdawać sobie sprawy. Korzenie tego tkwią w historii, a konkretnie w XIX wieku. Wcześniej Chiny, ta jedna z najstarszych cywilizacji świata, będąca ongiś dla Azji tym, czy Rzym dla Europy, zamknęły się na świat, odcięły się od wpływów zewnętrznych, dosłownie i w przenośni murem. Wielkim Murem.

A w XIX w. ten metaforyczny mur zniszczono, z charakterystyczną dla kolonialnych Brytyjczyków subtelnością. Wyrwano Hong Kong, otwarto porty. Zaczął się pierwszy okres wzajemnego poznawania się Europy i Chin. Czas, który ludziom Zachodu kojarzy się z „perłą Wschodu” – Szanghajem, kapitanem Gordonem i bajecznymi fortunami zbijanymi na opium; Rosjanom: z Koleją Wschodniochińską, ks. Mikołajem Murawiowem-Amurskim, czy Władywostokiem. Zaś nam? Chyba tylko z tym, że „Chińczyki trzymają się mocno”. Dla Chin zaś to bai nian guo chi , „sto lat państwowego upodlenia”.

Jeśli się tego nie rozumie, nie pojmie się, czemu w 1949 r. roku zwyciężyli komuniści, chociaż Kuomintang (KMT) na początku wojny domowej miał miażdżącą przewagę. Wygrali, bo potrafili wmówić milionom, że są jedyną prawdziwie rodzimą władzą, reprezentującą interesy państwa, a nie rządem marionetkowym w rękach gnębiących już ponad wiek Państwo Środka obcych, zwanych tu pieszczotliwie „barbarzyńcami” bądź „zamorskimi diabłami”. Było to typowe komunistyczne kłamstwo: KPCh wygrała wojnę m.in. dzięki pomocy Sowietów w Mandżurii, a potem, przez pierwszy okres istnienia ChRL, była w cieniu „brata zza Amuru”, rządząc w stopniu tylko niewiele mniej zależnym od europejskich satelitów ZSRR. Jednak, w przeciwieństwie do KMT, którego uzależnienie od USA widoczne było gołym okiem, KPCh potrafiła ten fakt utrzymać w sekrecie. I była w stanie skutecznie ukazać siebie jako jedyną, niezależną siłę, która wróci Chińczykom dumę. Komuniści, bez względu na szerokość geograficzną, propagandę zawsze mieli znakomitą.

Proklamując Chińską Republikę Ludową, nazwali ją więc Nowymi Chinami: takimi, które spełnią sen założyciela KMT, Sun Jat-sena, o zjednoczonych, silnych i sprawiedliwych Chinach, a przede wszystkim: wrócą Państwu Środka należne mu (centralne) miejsce na świecie. I tak się w pewnym sensie stało, choć dopiero dzięki Deng Xiaopingowi, gdy Chiny przestały podążać za autarkicznymi mrzonkami Przewodniczącego. I zostały jednym mocarstw współczesnego świata, z rynkowa gospodarką i globalną polityką. Ale KPCh zachowała niezachwianą „przewodnią rolę”: jakby ktoś miał co do tego wątpliwości, to w lipcu minęła 20 rocznica pewnego wydarzenia, które dobrze to uświadomiło. A 60- lecie proklamacji ChRL to kolejna okazja, by o tym przypomnieć.

I przyglądając się z bliska otoczce uroczystości związanych z tą datą – i porównując ją z mymi poprzednimi rocznicami – mogę śmiało powiedzieć: to nie dla zwykłego człowieka! Z Moskwy pamiętam przede wszystkim całkowite zamknięcie centrum : Placu Czerwonego, Aleksandrowskiego Sadu, czy Placu Maneżowego już na kilka dni wcześniej, a przede wszystkim: zmasowane kontrole na ulicach i w metrze, iście Orwellowskie uczucie władzy, która zewsząd Patrzy. Z Delhi zaś połączenie obojętności i dmuchania na zimne, by do żadnego zamachu nie doszło. Uroczystości ograniczyły się do wystąpienia premiera Manmohana Singha pod Czerwonym Fortem dla VIP-ów i dyplomatów o 8 rano o którym mało kto wiedział. Poza tym nie odbyła się żadna uroczystość, żadne świętowanie, było nie było, okrągłej rocznicy „nocy wolności”. Najbardziej w pamięć zapadło wówczas New Delhi: z jego szerokimi alejami i imponującą perspektywą spod Bramy Indii na Pałac Prezydencki (d. wicekróla) świeciło tego dnia iście nierealną, szczególnie w tym kraju, pustką.

• Chiny w historycznym zwierciadle
• Dlaczego Chiny w 20 lat po Tiananmen wciąż nie są demokracją?
• ChRL: Modernizujące się mocarstwo zajęte sobą
• Szanghajska Organizacja Współpracy czy Rywalizacji?
• Chiny – narodowa polityka obrony
• „Magiczna ósemka” ocali partię komunistyczną w Chinach?
• „Chiny i Indie. Supermocarstwa XXI wieku”
• 30 lat chińskiej transformacji – próba syntezy

Pekin z jego przygotowaniami przebił jednak wszystko. Ciągłe ćwiczenia, okresowo zamknięte centrum, dokładne kontrole przy wejściu na Plac Tian’anmen, a przede wszystkim częste przerwy w kursowaniu całego transportu miejskiego, głównie niezbędnego tu do normalnego funkcjonowania miasta metra, powodujące pandemoniczne sceny pod ziemią. Widoki ludzi zderzających się, wpychających, szarpiących, nieomal tratujących się nawzajem przy wsiadaniu do kolejnych zatłoczonych pociągów, konduktorów na puch wpychających ostatnich pasażerów do wyładowanych niczym sardynki wagonów, a przed wszystkim dojmujące wrażenie strumieni, potoków czy nawet rzek ludzkich ciał sunących jak w transie we wszystkie strony – to wszystko można by nazwać Dantejskimi scenami w wersji (multi) pluralis.

O ujrzeniu samych uroczystości można było zapomnieć: plac Tian’anmen był zamknięty dla wszystkich już dwa dni wcześniej, o dostaniu się tam nie było co nawet marzyć. Dziś zaś odcięto całe centrum: wstrzymano na ponad dobę kursowanie głównych linii metra, odwołano autobusy, nawet lotnisko zamknięto. Wszystko centralne punkty miasta zostały szczelnie odcięte od świata. Na plac mogła wejść tylko garstka 30 tysięcy zaproszonych szczęśliwców, całą zaś resztę „poproszono” o pozostanie w domu i oglądnie transmisji w telewizji. Tak też fatalistycznie zrobiłem, mając w pamięci długotrwałe próby przedostania się w okolice Placu podczas ćwiczeń jakieś trzy tygodnie temu. Już wtedy było to bardzo trudne, przepuścili mnie, bo miałem ważny powód: nocowałem nieopodal (na sam Plac nie wszedłem). Teraz nie miałem szans: mieszkając kawałek za 5-tą obwodnicą dostałbym się najwyżej do niej. Dalej już nie.

Jedyne co mogłem zrobić, to wybrać się do centrum dwa dni wcześniej i poobserwować jak idą przygotowania. Dwie rzeczy rzucały się w oczy. Jedną była imponująca ilość ochotników obecnych w całym mieście: część pomagała kierować ruchem w metrze, zaś większość, głównie ludzi starszych, po prostu siedziała. I patrzyła. Czyli robiła dokładnie to samo, co na co dzień, na swoich podwórkach, placach, hutongach, czy pod blokami. Ale teraz robiła to PO COŚ, w jasnym celu. Cała armia dobrowolnych obserwatorów to dla takiego rodzaju władzy, jaki reprezentuje KPCh, to rzecz bezcenna. Bo zobaczy znacznie więcej niż inni, a znając swój teren od razu dojrzy coś odmiennego, podejrzanego, niecodziennego. I, w razie czego, poinformuje.

1 2

Michał Lubina

• Cenzura ma niebieski kolor
• Bunt kapitanów niemieckiej gospodarki
• Mołdawia bliżej Rumunii - Rosja wprowadza embargo
• Najniepokorniejszy z niepokornych - Tony Judt
• Wenezuela krwawi

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 5.8

Komentarze użytkowników (4) Dodaj nowy komentarz

XxX
16 kwiecień 2010 (10:51)

znakomity...reportaże

to jest to co lubię najbardziej, są w nich emocje...

Astafana
6 kwiecień 2010 (20:35)

kapitalny tekst

czasem taki reportaż o wiele więcej mówi, niż analiza pisana przez doktorów czy prof. Prosty język, ciekawie pokazana demonstracja siły + ta cenzura i kontrola wszystkiego. Ciekawi mnie jak długo partia utrzyma w ryzach Chińczyków

Borys
14 październik 2009 (00:44)

słowa Jakuba Polita

dzisiaj wydają się śmieszne, pewnego dnia nie będzie nam do śmiechu a kto wie, może to my będziemy robili defilady w chińskich butach..ech

Polecane tematy

Irkuck - „bramą” Przybajkala

Irkuck był naszym pierwszym, dłuższym przystankiem na trasie Kolei Transsyberyjskiej. Zatrzymaliśmy się tutaj nie przypadkowo. Nie tylko chcieliśmy zobaczyć jedno z najstarszych...

Wiezienie nr S-21 - Kambodża

Phnom Penh (PAP/AFP,AP) - Czterdziestu lat więzienia zażądał w środę międzynarodowy prokurator William Smith dla byłego członka reżimu Czerwonych Khmerów Kainga Gueka Eava....

Stopem na Kaukaz i do Iranu cz.4

Iran. Kraj o którym, przekraczając jego granice, wiedziałem niewiele. W mediach przedstawiany jest w zasadzie wyłącznie w powiązaniu z produkcją bomby atomowej, nieuznawaniu Izraela...