Afganistan - drugi Wietnam?

Amerykańska obecność w Afganistanie od dłuższego czasu jest porównywana przez komentatorów do wojny wietnamskiej – jako operacja zbrojna przedłużająca się, niepopularna społecznie i mogąca skończyć się podobnie – tzn. nieosiągnięciem postawionych przed sobą celów oraz ogromnym uszczerbkiem prestiżu poniesionym przez Stany Zjednoczone. Jednak czy te kasandryczne oceny mają oparcie w rzeczywistości? Moim zdaniem trudno na razie stwierdzić to definitywnie, pomimo kilku rzucających się w oczy podobieństw pomiędzy obydwoma wojnami. Z dokonaniem ostatecznej oceny powinniśmy się jeszcze jakiś czas powstrzymać, choć działania, które prawdopodobnie będą na ową ocenę mieć decydujący wpływ, dokonują się właśnie teraz.

Jedną z dających się wysnuć analogii jest dokonująca się właśnie (w nawiązaniu do „wietnamizacji”) „afganizacja” konfliktu. Jednym z problemów Amerykanów jest fakt, iż coraz większa liczba mieszkańców Afganistanu postrzega ich jako okupantów. W związku z tym postanowiono opracować strategię wyjścia wojsk USA z tego kraju i zwiększenia w zamian wysiłku wkładanego w utrzymanie porządku przez siły afgańskie.

Wojna w Afganistanie: Talibowie wciąż niepokonani

Wydaje się to być powodem, dla którego Amerykanie nadal popierają prezydenta Hamida Karzaja, mimo że do jego rządów można mieć rozmaite zastrzeżenia (powszechnie uważa się, że Karzaj po prostu sfałszował niedawne wybory prezydenckie, które przyniosły jego zwycięstwo nad Abdullahem Abdullahem). Mimo nieprawidłowości związanych z wyborem Karzaja, Amerykanie wręcz zwiększyli poparcie dla jego rządu, zaś prezydent Obama deklaruje konieczność istnienia „rządu pozostającego w zgodzie z prawami i konstytucją Afganistanu”.

Należy zaznaczyć, iż Afganistan rządzi się specyficznymi prawami i specyficzną „konstytucją” (warto przeprowadzić eksperyment myślowy i w kontekście powyższej wypowiedzi konstytucję rozumieć nie jako, choćby i najwyższy wagą, dokument prawa stanowionego, ale całościowy system organizacji i funkcjonowania władzy). Podstawową rolę w tym, niebywale zróżnicowanym pod względem etnicznym i społecznym, kraju odgrywa zasada zaufania i lojalności, bardzo ważne są więzy krwi; trzeba wyraźnie powiedzieć, że Afganistanem nie da się rządzić mając pod swym władaniem sam tylko Kabul, a niemożliwe jest panowanie nad całym terytorium państwa bez porozumienia z lokalnymi przywódcami, czy też mówiąc otwarcie – „watażkami” (w tym kontekście należy też rozumieć sugerowane jakiś czas temu przez Obamę porozumienie z umiarkowanymi przedstawicielami obozu Talibów). Fakty są takie, że Amerykanie po prostu nie widzą nikogo, kto mógłby zastąpić Karzaja bez groźby destabilizacji i tak chaotycznej sytuacji w Afganistanie.

Barack Obama, decydując o strategii afgańskiej, miał trzy wyjścia. Mógł utrzymać liczebność przebywających tam amerykańskich sił zbrojnych na dotychczasowym poziomie. Nie miałoby to jednak większego sensu – skoro wszyscy zgadzają się co do tego, że jest to ilość niewystarczająca, krok taki byłby sposobem na pewną klęskę. Antywojenna lewica postulowała wycofanie z Afganistanu żołnierzy i prowadzenie ostrzału rakietowego z okrętów rozmieszczonych na Oceanie Indyjskim. Takie posunięcie wiązałoby się jednak ze zbytnim ryzykiem, iż doprowadziłby do destabilizacji Afganistanu – a to, biorąc pod uwagę napiętą sytuację w pobliskim Pakistanie, jest ostatnią rzeczą, jakiej by Amerykanie pragnęli. Pozostała więc opcja trzecia – wysłanie do Afganistanu większej liczby żołnierzy.

• Afganistan - wojna nadal trwa
• Afganistan: tu cały czas trwa wojna
• Tehrik-i-Taliban. Kim są mordercy Polaka?
• Krótka historia potęgi wywiadu pakistańskiego ISI
• Ugoda czy „ugoda” z talibami w Pakistanie?
• Karzaj znów prezydentem Afganistanu
• Nowa taktyka działania ISAF: konsekwencje operacyjne i strategiczne

Do lipca w Afganistanie stacjonować ma 100 tys. żołnierzy amerykańskich, czyli trzykrotnie więcej niż na początku kadencji Obamy. Koszt rozmieszczenia dodatkowych 30 tys. żołnierzy wyniesie 30-40 miliardów dolarów rocznie. W budżecie na rok 2010 na obecność sił zbrojnych w Afganistanie planuje się przeznaczyć 65 mld $, czyli więcej niż 61 mld przewidzianych na Irak. Prezydent dokonał i tak korekty planu gen. McChrystala, bowiem do Afganistanu poleci ostatecznie nie 40 tysięcy, a 30 tys. żołnierzy, zaś siły koalicyjne wyszkolą 130 tys. a nie 400 tys. afgańskich sił bezpieczeństwa. W kontekście planowanej „afganizacji” konfliktu właśnie szkolenie lokalnych oddziałów ma kluczowe znaczenie, gdyż armia afgańska jest dość niedołężna i wymagająca amerykańskich funduszy w celu rozbudowy i dozbrojenia.

Skąd biorą się trudności w dokonaniu na bieżąco oceny kroków podejmowanych właśnie przez Obamę? Podstawowym powodem jest niepewność, czy stanowią one rzeczywiste odejście od postulowanego przez neokonserwatystów procesu nation-building, stymulowanego przez Amerykanów procesu budowy państwa i społeczeństwa afgańskiego. Sceptycy twierdzą, że przejście do „afganizacji” konfliktu oraz bardzo krytykowane przez republikańską prawicę wyznaczenie przez prezydenta ostatecznego terminu obecności w Afganistanie wojsk amerykańskich na lipiec 2011 roku oznaczają de facto rejteradę z Afganistanu i tak jak po opuszczeniu Wietnamu przez US Army, komuniści nie mieli większych problemów z opanowaniem południa kraju, tak po owym terminie Afganistan rychło opanowany zostanie przez Talibów.

Z drugiej strony jednak, podstawowe założenia amerykańskiej strategii – nacisk na fakt, że to sami Afgańczycy mają zająć się swoimi sprawami, plan wyparcia Talibów z miast, umocnienia lokalnych władz, przeciągnięcia na ich stronę lokalnej ludności, szkolenia afgańskiej armii – to jednak nation-building! Wyznaczenie ostatecznego terminu obecności Amerykanów z jednej strony może skłonić Talibów do podjęcia gry na zwłokę, z drugiej zaś może to być po prostu sposób ostrzeżenia dla rządu afgańskiego, aby pilniej zajął się swoimi obowiązkami. Ostatecznie zawsze można stwierdzić, że sytuacja przebiegła niezgodnie z założonym planem i wycofanie swoich wojsk odłożyć na przyszłość. Być może nawet bliżej nieokreśloną przyszłość.

O ile więc obecna faza „afganizacji” konfliktu budzić może skojarzenia z tą fazą wojny w Wietnamie, którą określamy mianem jej „wietnamizacji”, o tyle ciężko powiedzieć, czy wycofanie się Amerykanów z Afganistanu będzie miało równie katastrofalne skutki, jak ich wyjście z Wietnamu i czy kraj ten zostanie opanowany przez Talibów. Być może na te pytania odpowiedź przyniosą najbliższe miesiące, choć może zdarzyć się i tak, że nie poznamy jej przed lipcem 2011 roku.

Michał Gadziński

• Kurdowie, zapomniany naród
• Ukraina ma nowy rząd
• Gra na czas, cicha wojna służb specjalnych w Iranie
• Kaszmir, utracony raj
• Cichnący głos Tbilisi

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 4.2

Komentarze użytkowników (2) Dodaj nowy komentarz

Ildefons
18 grudzień 2009 (12:42)

wbrew obiegowym opiniom

samo wycofanie się USA z Wietnamu nie zmieniło zasadniczo układu sił na świecie, USA dalej rosły w siłę...stawały się coraz bardziej hegemonem. Afganistan może jednak przekreślić ten tryb. Przegrana NATO i USA w tym kraju (wycofanie się, powrót do władzy talibów, to jednak sygnał totalnej słabości). Może to dać impuls al-kaidzie i ugrupowaniom terror. że nie ma się czego bać, ze NATO jest słabe. Nie tylko zresztą ugr. terror.

Bombaj Kazek
17 grudzień 2009 (18:02)

jednak to są zupełnie inne wojny

apropo liczebności wojsk, na tak duży i niejednolity kraj (narodowościowo) i 200 000 byłoby chyba zbyt mało, by opanować całkowicie sytuację, czyli inaczej mówiąc dać poczucie Afgańczykom, że talibowie...to se ne wrati. Inaczej zawsze będą się bać, tam życie tanie jest.

Polecane tematy

Miasto Boga czy miasto handlarzy narkotyków?

Zestrzelony helikopter wojskowy, śmierć trzech policjantów i 16 kryminalistów – to bilans ostatniego weekendu w Rio de Janeiro. Kiedy mają miejsce tego typu spektakularne wydarzenia,...

„Dubel” – Johana Grimonpreza

Johan Grimonprez, reżyser filmu, to artysta plastyk, współpracujący z takimi galeriami jak Tate Modern w Londynie, Centre Pompidou, czy Dokumenta X w Kassel. Pracuje w Brukseli i jest...

Rosyjski Don Juan Płatonow

Debiutancka sztuka Antoniego Czechowa przysporzyła filologom wiele trudu. Odnaleziony po śmierci autora rękopis, pozbawiony był nawet tytułu. Tekst nazwano zatem „Sztuka bez...