Afganistan - pierwsza krew
    Afganistan75 · Związek Radziecki22 · konflikty zbrojne96 · mudżahedini3
2009-06-04
Tocząca się w Afganistanie w latach 1979- 1989 wojna, była krwawą lekcją dla armii radzieckiej. Opór mudżahedinów, trudny teren i duże zróżnicowanie etniczne , spowodowało że z założenia krótkotrwała interwencja przeciągnęła się w długoletni konflikt. Radziecka 40 Armia miała do czynienia nie z regularną armią ( afgańska regularna armia rządowa była sojusznikiem Rosji) ale z partyzantami. Walka z przeciwnikiem zdeterminowanym, znającym teren, dobrze zorganizowanym i odważnym okazała się rzeczą najtrudniejszą - bo wróg krył się wszędzie. Afganistan stał się dla Rosji tym, czym dla Amerykanów był Wietnam. Obecnie kraj ten nadal jest zróżnicowany kulturowo, niedostępny, a tocząca się tam krucjata przeciw talibom nie zbliża się do końca. Wątpliwe czy uda się Amerykanom i ich sojusznikom wprowadzić tam trwały spokój i stabilizację.

Wstęp. Afganistan

Sam kraj leży w Środkowej Azji, jest to miejsce górzysto wyżynne, z ulokowanymi naprzemiennie równinami, dolinami rzek i pasmami górskimi. Klimat Afganistanu jest bardzo suchy i ciepły, występują tam zróżnicowane lasy, oraz skąpa roślinność stepowa. Południowy Afganistan jest miejscem produkcji maku, z którego produkuje się opium i heroinę.

Stolicą kraju jest Kabul, inne większe ośrodki to Kandahar, Pul-i-Chumri,Gulbahar, Herad. Jedynie kilkanaście procent mieszkańców kraju mieszka w ośrodkach miejskich.Według danych sprzed rozpoczęcia konfliktu, w 1979r. było ponad 3mln. ludności osiadłej i ponad 2mln. ludności koczowniczej. W czasie wojny zginęło ogółem ok 1,5 mln. Afgańczyków, a ok. 5 mln. mieszkańców kraju znalazło schronienie za granicą, głównie w Iranie i Pakistanie. Afganistan jest wielonarodowościowy - przed konfliktem większość stanowili Pusztuni, Tadżycy, następnie Uzbecy, Hazarowie ,Turkmeni, Ajmakowie, Beludżowie. Około 99% społeczeństwa Afganistanu to muzułmanie.

Afganistan graniczy m.in. z Iranem, Pakistanem, Indiami. W 1979r. najważniejsze ugrupowania polityczne Afganistanu to Ludowo - Demokratyczna Partia Afganistanu ( LDPA) o orientacji komunistycznej, sprzyjających ZSRR, oraz "Hezb-i Islami" ( Partia Islamska) której członkowie nazywali się " Mudżahedinami". Był to ruch oparty o fundamentalizm islamski, którego bojownicy szkoleni w obozach na terenie Pakistanu gotowi byli na działania partyzanckie przeciw wojskom rządowym.

Sytuacja polityczna przed konfliktem

W II połowie XIX wieku Afganistan był obiektem silnej rywalizacji pomiędzy Wielką Brytanią i Rosją. Jeszcze w XX wieku głową państwa był monarcha. Powstania plemienne i niepokoje społeczne zdarzały się często. W końcu lat 60 tych w Afganistanie pojawiły się pierwsze symptomy kryzysu politycznego i gospodarczego. W związku z destabilizacją kraju, oraz wzrostem nastrojów antymona - archaistycznych, w lipcu 1973 r. grupa oficerów obaliła króla Muhameda Zahira Szacha, przekazując władzę byłemu premierowi, członkowi rodziny królewskiej, Muhamedowi Daudowi.Jednak niedługo potem nowy rząd Republiki Afgańskiej zaczął być bojkotowany przez ugrupowania islamskie i LDPA.

Rankiem 27 kwietnia 1978 roku oddziały armii afgańskiej ,dowodzone przez oficerów powiązanych z LDPA ,zaatakowały pałac prezydencki w Kabulu. Po zabiciu prezydenta Muhameda Dauda, wojsko oddało władzę Radzie Rewolucyjnej z Nurem Tarakim na czele. Nowy rząd został natychmiast uznany przez ZSRR, który od połowy lat 50 tych prowadził politykę aktywnego zbliżenia wobec Afganistanu.

Radzieckie preludium

Rosja dążyła do znacznego uzależnienia gospodarki i armii Afganistanu od swoich dostaw. Znalazło to odzwierciedlenie w podpisanym w 1978r. układzie o wzajemnej pomocy i przyjaźni. Obejmował on kwestię udzielenia daleko idącej pomocy wojskowej w razie "zagrożenia integralności terytorialnej którejkolwiek ze stron podpisujących układ." To właśnie ten punkt rok później został wykorzystany przez ZSRR dla uzasadnienia interwencji wojskowej. Kreml czuł, że sytuacja w Afganistanie jest niestabilna, kolejna rewolta jest tylko kwestią czasu. Breżniew chciał grać o wszystko. To właśnie on, Sekretarz Generalny KC PZPR stworzył doktrynę , której celem nadrzędnym była wspólnota krajów socjalistycznych ( państwa Europy Środkowej, Kuba, Mongolia , Wietnam). Oznaczało to uzależnienie polityki wewnętrznej i zagranicznej od ZSRR. Początek doktryny miał miejsce w 1968r. wobec Czechosłowacji i przeprowadzonej tam interwencji, z ustanowieniem rządu uległego wobec ZSRR.

Przewidywania Rosjan okazały się słuszne- zaledwie kilka tygodni po przewrocie, w wielu rejonach Afganistanu doszło do ataków na członków LDPA i przedstawicieli rządu. Inicjatorami były fundamentalne grupowania islamskie. W ciągu kilkunastu miesięcy przeciwnicy rządu opanowali większość kraju, oraz zagrozili Kabulowi. Doszło również do konfliktów w samej LDPA. Nowym prezydentem Afganistanu został Hafizullah Amin. Wszystkie te wydarzenia sprawiły, że kierownictwo partyjne ZSRR zaczęło realnie rozważać możliwość interwencji wojskowej w Afganistanie. Już od wiosny 1979r. rząd afgański kilkakrotnie prosił ZSRR o przysłanie oddziałów wojskowych, chcąc zaprowadzić ład i utrzymać władzę. Breżniew nie mógł wymarzyć sobie lepszej okazji - miał pretekst do inwazji, oraz mógł wprowadzić w życie swoją doktrynę I to w innej formie niż dotychczas, bo w Angoli, Etiopii, Nikaragui, Wietnamie, ZSRR wspierało bratnie narody pomocą finansową, personelem i uzbrojeniem. W Afganistanie 40 armia miała mieć fizyczny kontakt z rebeliantami.

Początek walk

W nocy z 24 na 25 grudnia 1979r. wojska powietrznodesantowe dokonały lądowania na lotniskach w Bagramie i Kabulu. Kilka godzin później granicę rosyjsko-afgańską przekroczyły dwie dywizje piechoty zmotoryzowanej 40 Armii, które skierowały się na Kabul i Kandahar. Rosjanie rozpoczynali realizację planu diametralnie różnego od oczekiwań rządu Afganistanu.... W dniu 27 grudnia po południu oddział spadochroniarzy oraz specjalny oddział KGB pułkownika G. Bojarinowa przystąpiły do operacji "Sztorm 333".Operacja ta miała odsunąć od władzy Hafizullaha Amina. Rosyjscy komandosi szybko i sprawnie opanowali z pomocą miejscowych sojuszników Kabul, oraz zdobyli pałać prezydencki. Amin został zastrzelony podczas szturmu. Nowym przewodniczącym Rady Rewolucyjnej został mianowany niemal natychmiast Babrak Karmal.

W pierwszych dniach 1980r., wobec niesprzyjającej pogody ( śnieżyce, mróz) Rosjanie nie podejmowali działań zaczepnych na szerszą skalę. Wkrótce po zakończeniu działań w północno - wschodnim Afganistanie ( Kunduz, Takhar) oddziały radzieckie zajęły się blokadą granicy z Pakistanem, by powstrzymać napływ mudżahedinów z obozów szkoleniowych po drugiej stronie granicy. W wyniku tych działań obie strony poniosły wysokie straty, zwłaszcza podczas walk w prowincji Kunar. W samym Kabulu miały miejsce masowe antyradzieckie protesty ludności. Z nastaniem wiosny kontynuowano uszczelnianie granicy afgańsko-pakistańskiej oraz oraz wymierzone zostały ciosy w miejsca koncentracji partyzantów. Wiosną 40 Armia zaatakowała mudżahedinów na północ od Kabulu. Był to odwet za atak partyzantów na ważną radziecką bazę lotniczą w Bagramie. Walki trwały też na południe od stolicy.

Wejście wojsk radzieckich do Afganistanu Wejście wojsk radzieckich do Afganistanu

W kwietniu dowództwo operacyjne 40 Armii musiało stwierdzić, że nie udało się efektywnie zapobiec przenikaniu nowo wyszkolonych mudżahedinów z Pakistanu, jak i nie udało się stworzyć planowanych stref bezpieczeństwa wokół ważniejszych miast, obiektów etc. Zreorganizowano 40 Armię, oraz wycofano ciężki sprzęt, nieprzydatny w górskich warunkach. Przyszłość pokaże jak bardzo użyteczne okażą się w tej wojnie samobieżne zestawy artyleryjskie i śmigłowce bojowe.


Komentarzy: 4

RastaFaraon
8 czerwca 2009 (23:29)
Niezły Żart
Zabawny tekst, oparty chyba na jakimś propagandowym opracowaniu Made in USA. Sugerował bym bardziej zróżnicowane i mniej tendencyjne źródła. Oraz weryfikację danych, by uniknąć takich błędów jak zdaniach: „Skuteczny zasięg "Stingera" to 8 km , co świadczyło o walorach tej broni, dostarczanej przez Amerykanów mudżahedinom. (Dla porównania polski odpowiednik - "Strzała" miał zasięg 5 km i bardziej prymitywny system celowniczy).” Które w całości są jedną wielką pomyłką. Punktując kolejno. 1. Skuteczny zasięg rakiet Singer, zwłaszcza w tym okresie nie przekraczał 4800 metrów. Nie wiem skąd autor wziął osiem kilometrów, ale to bzdura. 2. „Polski odpowiednik – Strzała”? Raczej rosyjski odpowiednik Strzała 2 z 1972 roku, która był też produkowana na licencji w Polsce. Faktycznie ma zasięg mniejszy od Singera, ale o jakieś 1000m a nie 3 kilometry. Nie świadczy to o żadnych jej walorach, poza przewagą technologiczną systemu, który wszedł do służby w 1981 roku, nad starszą o ponad dziesięć lat rakietą Strieła (Strzała) 2, pokazaną zresztą na zdjęciu. Dalej jest jeszcze lepiej. 3. Na dodatek, podany zasięg „polskiego odpowiednika” , czyli 5 kilometrów ma rakieta zupełnie innego systemu. To zasięg pocisku „Igła”, który powstał niemal równocześnie ze Stingerem (przyjęty do uzbrojenia w 1983 roku) i miał zasięg od niego wyższy o 200 metrów. No i nigdy nie był produkowany w Polsce. Przyznam, że zwróciłem uwagę na ten fragment ze względu na zdjęcie i tak mnie ubawił, że przeczytałem całość.

Tomasz Wojciechowski
18 czerwca 2009 (11:33)
Moj komentarz
Drogi faraonie, czy tez inny ramzesie, rozumiem ze jestes fanem militariow. Gwoli scisłosci-miałem na mysli system Strzała na licencji radzieckiej, uzywany w WP. Tak sie skłąda ze polscy wojskowi wysoko cenili radziecki sprzet, stad liczne modernizacje. Natomiast o zasiegu Strzały poinformował mnie zawodowy wojskowy, bedacy oficerem wojsk obrony powietrznej. Widocznie podał złe dane, to mozliwe.. Natomiast miałem okazje widziec ten system p-lot na zywo. Tekst pracowałem m.inn. na podstawie A.Kowalczyka, który z tego co mi wiadomo nie jest Amerykaninem, bo pisał po polsku. Ksiązka zawierała tez sporo jego zdjęć. Zapewniam, ze mam poczucie humoru, wiec jesli napiszesz jakis swoj własny tekst, o daj znac. Pośmiejemy sie z niego razem.

Opal
20 lipca 2009 (13:59)
no a poza kwestią zasięgu stingera/strzały?
można się wymądrzać na temat szczegółów zasięgu, ale to tylko jedna z wielu składowych treści artykułu. chętnie przeczytam mądrzejsze komentarze.

Mały
28 sierpnia 2009 (15:29)
matematyka
"Według danych sprzed rozpoczęcia konfliktu, w 1979r. było ponad 3mln. ludności osiadłej i ponad 2mln. ludności koczowniczej. W czasie wojny zginęło ogółem ok 1,5 mln. Afgańczyków, a ok. 5 mln. mieszkańców kraju znalazło schronienie za granicą" Czy ktoś może mi to wytłumaczyć?
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
Raporty
zobacz również
Szwajcarska reduta

Rzym i Sparta stały zbrojne i wolne przez wiele wieków. Szwajcarzy zaś są bardzo zbrojni i bardzo wolni. N. Machiavelli "Książę"
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".