Asyria – Rzym Mezopotamii
    cywilizacje8 · historie znane i nieznane28 · historyczne ciekawostki40
2008-03-06

Położona w północnej części Mezopotamii ( Międzyrzecza ) Asyria to kraj, który zasłynął przede wszystkim jako wielka potęga militarna. W czasie swej długiej, trwającej półtora milenium historii upadała dwukrotnie, za każdym razem odradzając się jako twór jeszcze potężniejszy i jeszcze bardziej bezwzględny. Jej upadek był paradoksalnie wynikiem brutalnych podbojów i militaryzmu.


procarze asyryjscy



Rys historyczny

Asyria narodziła się w XIX wieku p.n.e., nieco później niż Babilon jednak zanim zdążył on dojść do pełnej świetności. Przez pierwsze dziesięciolecia miasta Arbela, Aszur i Niniwa były odrębnymi ośrodkami i nie odgrywały większej roli w regionie. Sytuacja zmieniła się po ich podboju przez plemiona Amorytów. W latach 1815 – 1782 p.n.e. Amoryta Szamsziadad I zdołał dokonać zjednoczenia, nawiązać rozległe kontakty handlowe i położyć podwaliny pod przyszłą potęgę.

 Sargon
www.cryptomundo.com
Tzw. państwo staroasyryjskie nie przetrwało śmierci swego założyciela. Następcy Szamsziadada nie potrafili wyznaczyć następcy. Chaos i bratobójcze walki wykorzystali barbarzyńscy Huryci, którzy podbili północną Mezopotamię i utworzyli tam własne państwo – Mitannę. Niewola Asyryjczyków trwała cztery długie wieki. Wreszcie wiatr historii zmiótł Hurytów z powierzchni ziemi – nieoczekiwanie rozbili ich wsparci przez Asyryjczyków Hetyci.

Pod panowaniem Aszuruballita I Asyria odrodziła się na nowo. Tym razem jej ciężko doświadczeni mieszkańcy postawili nie tylko na handel ale w dużej mierze także na siły zbrojne. Wkrótce cały rejon Międzyrzecza ( Mezopotamii ) i Bliskiego Wschodu miał zadrżeć przed ich potęgą. Państwo średnioasyryjskie trwało od XIV do XI wieku p.n.e. Miało zarówno chwile słabości, związane z najazdami plemion barbarzyńskich, jak i wielkiej chwały. Wreszcie załamało się pod naporem idących z Syrii Aramejczyków i upadło po raz drugi. Druga z kolei niewola miała potrwać dwieście lat.

Aramejczycy okazali się niezdolni do utworzenia trwałej organizacji państwowej i już w IX wieku udało się obalić ich władzę. Asyria powstała po raz kolejny – znacznie bardziej zdeterminowana i bezwzględna. Odbudowano stare warownie i wzniesiono nowe. W kuźniach huczało, kiedy wykuwano nowe miecze i pancerze. Nadchodził wielowiekowy okres rozkwitu i państwo nowoasyryjskie.

źródło:www.pinellasfla.com
Powiększ zdjęcie

Podboje rozpoczęły się niemal natychmiast. Do 824 roku leżące naokoło terytoria zostały zwasalizowane. Trybut musiały płacić kraje bliskiego wschodu i położona na ich południu Judea. Kolejną fazę podbojów zapoczątkował w 745 r. p.n.e. król Tiglat-Pilesar, największy zdobywca w całej historii Asyrii. Zdołał on koronować się jako podwójny władca – zarówno Asyrii jak i Babilonu – podbić kraje Lewantu wraz z częścią Azji Mniejszej. Na południu zdołał koronować się na podwójnego monarchę – asyryjsko – babilońskiego, przyłączając do swojego państwa całe Międzyrzecze. Po jego śmierci następcy kontynuowali podbój. Największy zasięg terytorialny i rozwój gospodarczy w Asyrii to panowanie króla Sargona II, zwanego „Pracowitym Królem”, i jego kilku potomków zwanych Sargonidami. Liczni, pracujący ponad siły niewolnicy wznosili najwspanialsze pałace, świątynie, ogrody, biblioteki, drogi i warownie w Mezopotamii. Około roku 671 łupem Asyryjczyków padło legendarne państwo egipskie. W ten sposób Asyria stała się największym imperium jakie kiedykolwiek dotąd istniało na ziemi.

Armia

W czasach państwa nowego państwa armia asyryjska nie miała sobie równych. Jej pierwszym ważnym atutem była bitność samych Asyryjczyków. Szła z nią w parze ich znaczna, dochodząca do kilkudziesięciu tysięcy, liczebność. Każdy Asyryjczyk, który miał na to ochotę, mógł wstąpić do królewskiej armii. Północna część Międzyrzecza nigdy nie stwarzała tak dogodnych warunków do rozwoju rolnictwa jak południowa i centralna. Wielu mieszkańców Asyrii od młodości musiało się więc parać myślistwem – profesją hartującą ducha i wyrabiającą sprawność fizyczną.

źródło:www.pinellasfla.com
Powiększ zdjęcie

Pierwszym podbojem asyryjskim były ziemie rolnicze, położone nad żyznym Tygrysem. Odtąd żywność mieli dostarczać zniewoleni mieszkańcy Mezopotamii a rodowici Asyryjczycy mogli zająć się wojaczką w jeszcze większym stopniu. Szła za tym profesjonalizacja armii i wzrost dyscypliny wojskowej. Armia asyryjska była nastawiona przede wszystkim na podbój. Żołd, czy nadanie ziemskie w zamian za służbę nie były praktykowane. Ich miejsce zajął przede wszystkim udział w łupach.

Kolejną przewagą Asyryjczyków nad sąsiadami był dostęp do bogatych złóż metali, Można je było znaleźć we wschodniej części ich ojczyzny. Bogatsi żołnierze Asyryjscy wychodzili do boju wyposażeni w brąz a nawet żelazo, dzięki czemu zyskiwali automatyczną przewagę nad swymi przeciwnikami. Biedniejsi byli znakomitymi łucznikami i nawet jeśli nie było ich stać na wyposażenie otrzymywali je ze składów państwowych.

Znakomitą większość oddziałów asyryjskich stanowiła, podobnie jak we wszystkich ówczesnych armiach, piechota. Żołnierze wchodzący w jej skład używali włóczni, mieczy, proc i łuków. Ochronę przed ostrzałem zapewniali im idący w pierwszych szeregach tarczownicy chroniący szyki wielkimi, wykonanymi z brązu tarczami. Elitę, która dokonywała przełamujących uderzeń w polu, stanowiła konnica i wozy bojowe, w których walczyli arystokraci.

Wojska asyryjskie biły na głowę swoich przeciwników pod względem organizacji, podobnie jak rzymskie legiony miały to czynić kilkaset lat później. Podobieństw do armii rzymskiej jest znacznie więcej. Państwo asyryjskie zbudowało i utrzymywało sieć drogową aby zapewnić sobie doskonałą łączność i sprawnie przemieszczać swe armie na własnym terytorium.

Świetna logistyka była widoczna także przy przekraczaniu rzek. W taborach asyryjskich przewożono zwykle setki szczelnych, skórzanych worków. Piechurzy nadmuchiwali je i przebywali na nich zapory wodne jak na jednoosobowych pontonach. Zdarzało się, że powiązane sznurami worki łączono w łańcuchy i przeciągano je na drugi brzeg, zasypując słomą i tworząc pierwsze na świecie mosty pontonowe. Równie doskonale rozwinięta była sztuka oblężnicza. Asyryjczycy stosowali metody używane aż do wynalezienia broni palnej. Nie były im obce okute brązem, bujane na linach tarany ani katapulty.

Biada zwyciężonym

Los miast, które wpadały w ręce asyryjskie nie był godny pozazdroszczenia. Schwytani władcy i arystokraci byli wiezieni do asyryjskiej stolicy w klatkach w charakterze trofeów. Swoją obecnością uświetniali triumf zwycięskiego króla. Wleczono ich na powrozach, niesiono w klatkach albo służyli jako „wierzchowce” zaprzężone do królewskiego rydwanu. Los biedniejszych był jeszcze gorszy: tysiące mordowano na miejscu, lub brano w niewoli, gdzie dożywali swoich dni jako ciężko pracujący niewolnicy. Ci którzy pozostawali musieli zaczynać wszystko od nowa. Wszelkie cenne materiały, zwierzęta i żywność miały uświetnić asyryjskie pałace.

Upadek

Niesamowity zasięg terytorialny, bogactwo i siła militarna nie ustrzegły państwa przed ostateczną zagładą. Podobnie jak w później w imperialnym Rzymie w podbitych i uciskanych prowincjach wybuchały krwawe bunty. Jeden z najsilniejszych miał miejsce w roku 689 p.n.e. w Babilonie i zakończył się spaleniem całego miasta. W roku 652 p.n.e. Babilon spłonął jeszcze raz, tym razem w wyniku wojny pomiędzy Asyrią, władaną przez Aszurbanipala, a zbuntowanym bratem królewskim wspieranym przez leżące nad Zatoką Perską państwo Elam. Asyria odniosła swoje ostatnie zwycięstwo i zniszczyła wszystkich przeciwników. Jej dni były już jednak policzone.

Jako pierwszy, już po piętnastu latach od podboju, został utracony Egipt. Wkrótce po śmierci Aszurbanipala semickie plemię Chaldejczyków zdobyło wyniszczony Babilon i wzięło udział w tworzeniu państwa nowobabilońskiego. Wydarzenie to nie dość, że osłabiło Asyrię to jeszcze przysporzyło jej nowego, bezkompromisowego nieprzyjaciela. W wyniszczonym ciągłymi wojnami i powstaniami mocarstwie brakowało rąk do pracy. Militarystyczny olbrzym zaczął się dusić i miał runąć w przeciągu jednego pokolenia.

W roku 612 p.n.e. Babilon wykorzystał słabość Asyrii i doprowadził do stworzenia antyasyryjskiej koalicji. Bunt wybuchł we wszystkich prowincjach na raz odcinając niezbędne dostawy i wiążąc walką tamtejsze garnizony. Tymczasem Babilończycy, Medowie i Scytowie zdołali złamać opór podupadłej armii asyryjskiej i zdobyć asyryjską stolicę.

Niniwa, bo ona w tym czasie pełniła tą rolę została wycięta w pień, nie oszczędzono nawet dzieci. Po tym szokującym wstępie walki ciągnęły się jeszcze przez trzy lata. Kolejne miasta padały a ich mieszkańcy ginęli w paszczy miecza. Z Asyryjczyków nie pozostał prawie nikt, był to zapewne odwet za ich niedawne okrucieństwo. Krótkotrwała wojna doprowadziła do niesłychanego wyludnienia północnego Międzyrzecza. Asyria nigdy już nie powstała z gruzów. Od tej pory stała się już tylko jedną z mniej znaczących prowincji. Jej pozycję przejął na krótko Babilon a następnie Persja.


Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
Ziemia skrywa jeszcze wiele tajemnic

Z dr Jackiem Kabacińskim, archeologiem z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu rozmawia Tomasz Wojciechowski
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".