Bandera – bohater Juszczenki

Stepan Bandera – bohaterem narodowym Ukrainy. Decyzja ukraińskiego prezydenta, która, wydawać by się mogło jest sprawą wewnętrzną Ukrainy, odbiła się echem na całym świecie, w tym także w Polsce. Ukraińska emigracja w USA i w Kanadzie nie kryje swojego zadowolenia, Polacy nie szczędzą słów krytyki, zaś nad Dnieprem dekret prezydenta zaszachował Julię Tymoszenko i Wiktora Janukowycza.

Gdy w ubiegłym roku w sierpniu, z inicjatywy ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, polskie i światowe media zainteresowały się młodzieżowym rajdem rowerowym „Europejskimi śladami Stepana Bandery”, a polskie władzy zamknęły granicę dla ukraińskiej młodzieży, sprawa kontrowersyjnej dla Polaków postaci została przesądzona. Na Ukrainie, ani tym bardziej w innych krajach tak na dobrą sprawę nikt nie wiedział o całym przedsięwzięciu, gdyż była to inicjatywa lokalna. Dzięki Polsce doszło do promocji medialnej tego wydarzenia i to na skalę międzynarodową, co stało się najlepszą reklamą Stepana Bandery. Nic tak nie łączy jak zagrożenie z zewnątrz. Właśnie w taki sposób Ukraińcy na całym świecie potraktowali opór wobec rajdu młodzieżowego. Gdy polskie władze odmówiły wjazdu kolarzom, wydarzenie to nabrało symbolicznego znaczenia. Stąd też posypały się tysiące listów do prezydenta i rządu z żądaniem, aby mianować Banderę bohaterem Ukrainy. Już wtedy pisaliśmy, że wydarzenie to nie pozostanie bez echa ze strony ukraińskiej i należy oczekiwać odpowiedzi, co też nastąpiło. Kijów uznał, że skoro Warszawa nie chcę uszanować ukraińskiego punktu widzenia na trudną historię, nie ma obowiązku uwzględniać polskich odczuć. Jest to zgodne z praktykowaną w stosunkach międzynarodowych zasadą wzajemności. Stąd też, jeżeli krytykujemy Juszczenkę za to, że nie uwzględnił oczekiwań partnera, którym jest Polska, warto zastanowić się, czy wówczas w sierpniu nie zabrakło podobnego partnerskiego zrozumienia ze strony polskich władz, które, pod pretekstem formalności, odmówiły wjazdu do Polski bogu winnej młodzieży.

• Wybory na Ukrainie - II tura przed nami
• Tihipko ma szansę zostać premierem Ukrainy
• Ukraina - pierwsza tura wyborów za nami
• Zagraniczne komentarze po pierwszej turze wyborów na Ukrainie
• Wybory na Ukrainie: Dlaczego lepiej żeby wygrał Janukowycz niż Tymoszenko?
• Czy będzie trzecia tura wyborów na Ukrainie?

Ukraińscy mieszkający w różnym krajach zachodnich i nad Dnieprem pozytywnie ocenili pośmiertne wyniesienie Bandery do stopnia bohatera narodowego. Trudno jednak mówić o zdecydowanej większości. Bandera wciąż jest postacią kontrowersyjną i wbrew pozorom mało znaną. Niemniej jednak znacząca cześć ukraińskiego społeczeństwa uznaje go za niewątpliwy symbol walk o niepodległość. Dlatego też główni rywale w wyborach prezydenckich nie komentują tej nominacji. Krytyka oznaczałaby utratę sporej liczby głosów podczas kolejnej tury wyborów, zaś chwaląc mogliby się narazić Rosji. Wątek Polski w ogóle w tym wypadku nie pojawia się. Zdaniem prof. Jarosława Hrycaka, ukraińskiego historyka, Polska wyolbrzymia swoją rolę. Gloryfikacja Bandery nie jest w żaden sposób związana z Polską czy z antypolskością, to sprawa wewnętrzna. Popularność mitu Bandery wynika w dużym stopniu z tego, że był zabroniony w czasach sowieckich. Dlatego też jest czczony jako ten, który stawiał opór przede wszystkim komunistycznemu reżimowi i który zginął z rąk agenta KGB.

Ukraińskie komentarze

Ukraińcy stawiają pomniki Banderze. Tak, to prawda. Zanim jednak damy upust swojemu gniewowi, warto zdać sobie sprawę z tego, że świadomość i wiedza na temat działalności Bandery wśród Ukraińców jest taka, jaką prezentują organizacje nacjonalistyczne. Nawet w środowiskach akademickich panują podobne przekonania. Na Ukrainie jeszcze w czasach radzieckich temat Bandery był tematem zakazanym. Stąd też nie prowadzono poważnych badań historycznych. Wielu Ukraińców poznaje historię UPA dopiero na studiach w Polsce. Historycy ze Lwowa i innych miast Ukrainy zachodniej mogli uzupełnić swoją wiedzę tylko dzięki znajomości języka polskiego.

Na Ukrainie dotychczas decyzję Juszczenki skomentowali tylko komuniści. Ich zdaniem kolejny prezydent powinien unieważnić dekret o przyznaniu Stepanowi Banderze tytułu bohatera Ukrainy. Uznają ten krok za posunięcie stricte polityczne, celem którego jest konsolidacja nacjonalistycznego elektoratu wokół osoby Wiktora Juszczenki. Z kolei zdaniem ukraińskiego historyka Akademii Nauk Stanisława Kulczyckiego, Juszczenko nie powinien przyznawać tego tytułu z dwóch powodów. Po-pierwsze przyznawanie tego tytułu osobom nieżyjącym wymaga głębszego przemyślenia, po drugie takie decyzje jeszcze bardziej rozdzielają rozdarte ukraińskie społeczeństwo.

Polskie komentarze

Polscy politycy różnie podchodzą do tej nominacji, jednak w każdej wypowiedzi odczuwa się nutkę niezadowolenia i rozczarowania. Zdaniem prezydenckiego ministra Pawła Wypycha pośmiertne nadanie tytułu bohatera Ukrainy przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów jest sprawą wewnętrzną Ukrainy i nie jest wymierzone przeciwko Polsce. Kolejny minister Mariusz Handzlik zdradził, że ta nominacja została jednak przyjęta przez Pałac Prezydencki z konsternacją.

Bardziej zdecydowanie wypowiedział się szef Prawicy Rzeczypospolitej. Marek Jurek uważa, że nadanie tytułu Banderze „oznacza klęskę polityki bezwarunkowego poparcia dla prezydenta Juszczenki prowadzonej przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego”.

Także liderzy lewicy uważają ten gest za nieodpowiedni i ukazujący Wiktora Juszczenkę jako nacjonalistę. Nie warto było tego czynić z uwagi na pojednanie nie tylko polsko-ukraińskie, ale także ukraińsko-ukraińskie, gdyż sami Ukraińcy w dużym stopniu nie zgadzają się z heroicznością Bandery.

Czy nam się to podoba, czy też nie, nie możemy zabronić Ukraińcom, by inaczej patrzyli na postać Bandery, ani tym bardziej narzucić swojego punktu widzenia. Podobnie Ukraińcy nie mogą zabronić Polakom czczenia Orląt Lwowskich, chociaż mają zupełnie inny pogląd na ich zasługi. Nie chodzi jednak o to, aby ukrywać czy tuszować prawdę historyczną, lecz aby nie czynić z niej miecza obusiecznego. Oczekiwanie na potępienie przez Ukrainę Bandery, o czym nawołują niektóre organizacje i środowiska polityczne, nigdy się nie spełni. To tak jakby Kijów zażądał od Warszawy potępienia Orląt Lwowskich, którzy, jakby na to nie patrzeć, walczyli z Ukraińcami. Nie tędy droga. Róbmy swoje, chrońmy swoją prawdę, ale nie zapominajmy, że inni też mają prawo do swojej.

Dr Piotr Kuspys

• Gra na czas, cicha wojna służb specjalnych w Iranie
• Kaszmir, utracony raj
• Cichnący głos Tbilisi
• Irak, wybory z bombami w tle
• Dżuba w cieniu Darfuru – Sudan 2011

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 2.3

Komentarze użytkowników (23) Dodaj nowy komentarz

Grzegorz Wasiluk
18 luty 2010 (22:22)

A proporcje?

Jasne, że politycy polscy okresu 1893-1939 też popełnili mnóstwo błędów, a nawet gorzej, zwłaszcza tzw. sanacja. Tu jednak też nie wszystko jest jednoznaczne. Patrz np. sprawa Tadeusza Hołówki. Natomiast odpowiedzią na to były zbrodnie, z góry zaplanowane, potworne, przechodzące miarą nawet tego, co robili hitlerowcy. To tak jak gdyby twarde i bezwzględne potraktowanie niemieckiej Floty Pełnego Morza (Hochseeflotte) w czasie internowania w Scapa Flow (1919) uznać za usprawiedliwienie zatapiania potem statków pełnych angielskich dzieci na środku Atlantyku przez wilków morskich Dönitza i Raedera.

Czytelnik
16 luty 2010 (15:16)

Prof. Osadczuk o stosunkach polsko-ukraińskich

Dawna Rzeczpospolita była federacją polskiej Korony z Litwą, Ruś nie dostała swojego miejsca. To był największy feler tamtej Rzeczypospolitej. Potem trudno to było naprawić. Po pierwszej wojnie światowej Polska odzyskała niepodległość, a Ukraina nie. Bitwę o Ukrainę przegrał Piłsudski w 1921 roku w Rydze. Jego przeciwnicy, endecy, przeforsowali przebieg granic, który w Polsce pozostawiał tylko tylu Ukraińców i Białorusinów, ilu można by zasymilować. Polska odgrodziła się od radzieckiej Ukrainy granicą na Zbruczu. To była pierwsza żelazna kurtyna powstała zresztą pod naciskiem Francuzów, a nie z woli Polski. W 1933 roku w ZSRR zaczęły się czystki, prześladowania i wielki głód zarządzony przez Stalina. Nadal nie było miejsca na jakieś stosunki polsko-ukraińskie. W Polsce istniały tylko wysepki – nieliczne pisma niskonakładowe, np. „Polityka” Jerzego Giedroycia, ale postępowało też niszczenie ukraińskiego prawosławia, cerkwi na Chełmszczyźnie i w Hrubieszowskiem. Z takim strasznym bagażem weszliśmy w drugą wojnę światową. I zaczęła się tragedia. Chyba na początku 1941 roku na Chełmszczyźnie Polacy w jakiejś wiosce zastrzelili Bogu ducha winnego nauczyciela. To poderwało Ukraińców. A potem, już jak się zaczęła wojna niemiecko-radziecka, przyszły straszne rzeczy na Wołyniu. Mord na Polakach.

Enida
5 luty 2010 (17:08)

Tok myślenia niektórych Ukraińców

Właściwie tak należałoby napisać. Bo są też tacy, którzy, nawet jeśli im się wydaje, że Lwów jest miastem ukraińskim, nie będą usprawiedliwiać mordów na niewinnych ludziach. A pierwsza tura wyborów na Ukrainie pokazała, jakim poparciem cieszą się zwolennicy Bandery.

Polecane tematy

Chińska gospodarka w 2010 roku

Wiara w chińską gospodarkę czasem zadziwia nawet największych optymistów. Na wszelkie problemy dzisiejszego świata, od cen akcji, złota, surowców aż po amerykańskie obligacje czy...

Plan Balcerowicza po 20 latach - próba oceny

W tym roku minie 20 rocznica wprowadzenia w Polsce reformy gospodarczej, która od nazwiska jej głównego architekta została nazwana „Planem Balcerowicza”. Plan stanowił...

Wiezienie nr S-21 - Kambodża

Phnom Penh (PAP/AFP,AP) - Czterdziestu lat więzienia zażądał w środę międzynarodowy prokurator William Smith dla byłego członka reżimu Czerwonych Khmerów Kainga Gueka Eava....