Cud nad morzem, czyli Szekspir w Gdańsku
    spektakl12 · teatr72 · Gdańsk2 · festiwal teatralny6
2011-03-09
„Przestrzeń placu budowy stała się już teatrem”- powiedział reżyser Robert Florczak na zakończenie stworzonego przez siebie happeningu. Wydarzenie artystyczne, o być może nieco pretensjonalnym tytule: „Triumf Ognia, Ciał i Maszyn” było oficjalnym rozpoczęciem budowy Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego.

Foto: Dominik Derlicki

Na ogół przekazanie placu budowy to zwykła formalność. Właściciel wraz z wykonawcą pojawiają się ze stosem dokumentów: podpisy, pieczątki, uściski dłoni. Na teren wjeżdżają maszyny, przybywają robotnicy - budowa się rozpoczyna.

Zupełnie inaczej zainicjowała ten proces Fundacja Theatrum Gedanense. Po dwudziestu latach od swego powstania, rozpoczęła budowę teatru, prezentując, 5 marca tego roku, gdańszczanom i zaproszonym z całej Polski gościom happening.

Pomimo mroźnego wiatru, wokół ogrodzonego już placu budowy, ustawiła się całkiem pokaźna grupa obserwatorów. Twórca happeningu - Robert Florczak - ubrany we frak, dyrygował 20 minutowym spektaklem. Najpierw dał znak Wojtkowi Mozolewskiemu - jazzmanowi, liderowi zespołu Pink Freud, który w przeszklonej budce, przypominającej kształtem podświetloną od dołu kapliczkę, rozpoczął improwizację na kontrabasie. Dołączył do niego DJ Romero, który do muzyki jazzowej dodał elektroniczne bity i zmiksowane teksty Szekspira. Po chwili ruszyły dwie potężne koparki. Doskonale zgrani operatorzy, w rytmicznym tempie zaprezentowali kilkuminutowy taniec maszyn. Podświetlone, świetnie zsynchronizowane buldożery naprawdę zdawały się tańczyć. Kontrastem dla potężnych, ciężkich koparek stała się austriacka baletnica Julia Mach, która przebrana za łabędzia odtańczyła, delikatny, klasyczny balet. Jej efemeryczność, kruchość wprowadziła totalną dysharmonię dla ociężałych maszyn, które zastygły w bezruchu na czas jej występu. Kolejnym bohaterem happeningu był Krzysztof Leon Dziemaszkiewicz. Przebrany za srebrną divę performer, został podniesiony na łyżce koparki kilka metrów nad ziemią. Rozbrzmiała smutna pieśń „Puro teatro”. Drag Queen w budowlanej scenerii udawała jedynie śpiew. Z głośników słychać było samą La Lupe, kubańską piosenkarkę i jej przejmujący utwór o kłamliwym kochanku.

To jest opis obrazka „Triumf Ognia, Ciał i Maszyn”foto: Dominik Derlicki
Najmocniejszym elementem spektaklu był finał. Łyżki koparek zaczęły drapać beton na nawierzchni placu budowy. Huk, trzęsąca się pod stopami ziemia, pojawiający się sztuczny dym, synchronizacja świateł i elektryczna muzyka, wprawiały w trans i budziły niepokój, rozdrażnienie. Wydrapane dziury w betonie wywołały niesamowity efekt.

Te cztery, zdające się kompletnie do siebie nie pasować elementy - jazzowa improwizacja, taniec maszyn, balet i performance ukazały niekonwencjonalność współczesnych wydarzeń artystycznych. Technika, klasyka, delikatność oraz kicz stanowiły fundament pokazu, który niczym dawne święta uliczne był po prostu - okazją do spotkania ze sztuką i przeżyć artystycznych, ale niekoniecznie w klasycznym tego słowa znaczeniu.

Performance „Triumf Ognia, Ciał i Maszyn” miał przede wszystkim na celu przypomnienie, jak niesamowitej, a zarazem pięknej idei służył. Rozpoczęcie budowy teatru, to dziś w naszym kraju fenomen. Okazuje się bowiem, że od 1989 roku nie powstał żaden nowy budynek teatralny. Owszem remontuje się stare, przerabia budynki o innym zastosowaniu (jak choćby Teatr Polonia lub Och-Teatr Krystyny Jandy, które wcześniej służyły jako kina), adaptuje hale, kamienice, ale nie buduje nowych. Nic dziwnego. Jest to dość ryzykowna inwestycja w kraju, w którym przeciętny obywatel praktycznie nie czyta książek, a tym bardziej nie chadza do teatru. Tym bardziej warto docenić upór Theatrum Gedanense - fundacji, która powstała po to, by teatr wybudować.

To jest opis obrazka „Triumf Ognia, Ciał i Maszyn”foto: Dominik Derlicki
W XVII wieku w Gdańsku był prawdziwy teatr szekspirowski. Angielscy aktorzy wystawiali tu sztuki najsłynniejszego dramatopisarza jeszcze za jego życia. Prace archeologiczne odkryły fundamenty tego teatru. Miał charakterystyczną budowę, był odkryty, prezentowano w nim spektakle, a także opery.

Jeden z najwybitniejszych obecnie szekspirologów - profesor Jerzy Limon, postanowił zrobić wszystko, by ten teatr powstał w Gdańsku jeszcze raz. Od dwudziestu lat stara się dokonać cudu, jakim jest budowa w Polsce teatru. Właśnie dlatego powstała fundacja. Jak się z czasem okazało, dzięki pomysłowości jej założyciela i członków, Szekspir opanował cały Gdańsk nie tylko w kontekście budowy. To tu odbywa się od 1997 roku międzynarodowy Gdański Festiwal Szekspirowski. Zespoły z całego świata przybywają, by zaprezentować swoją wizję sztuk dramatopisarza ze Stratfordu. Zjeżdżają szekspirolodzy, odbywają się warsztaty, wykłady. To istne święto Szekspira, które już bardzo mocno utrwaliło się w świadomości teatromanów.

Pięć lat temu odbył się międzynarodowy konkurs architektoniczny na projekt teatru w Gdańsku. Choć nie obyło się bez protestów i kontrowersji, wygrał oryginalny projekt Włocha Renato Rizzi. Jego pomysł nawiązuje do historycznych, oryginalnych teatrów, jakie budowało się za czasów Szekspira. Charakterystyczną cechą będzie otwierany dach, drewniane galerie dla widzów oraz dziedziniec.

To jest opis obrazka „Triumf Ognia, Ciał i Maszyn”foto: Dominik Derlicki
To jednak nie wszystko. W 2008 roku powołano Gdański Teatr Szekspirowski - instytucję kultury, która będzie realizatorem inwestycji (fundacja nie ma takiej możliwości). Współpraca GTS i Fundacji zaowocowała licznymi projektami współfinansowanymi również przez Unię Europejską. Wśród nich znalazły się Szekspirowskie Regionalia prezentujące spektakle w mniejszych miejscowościach województwa pomorskiego, czy Teatr w Oknie - najmniejsza scena Gdańska, która znajduje się na trakcie turystycznym miasta (ulica Długi Targ).

Niezwykle ciekawym przedsięwzięciem był happening „Aktorzy przyjechali” we wrześniu 2009 roku. Na zaproszenie Andrzeja Wajdy przybyli do Trójmiasta najwybitniejsi polscy aktorzy, by na podestach ustawionych wzdłuż Długiego Targu prezentować wybrane sceny z dzieł Szekspira. Ubrani w czarne podkoszulki, bez rekwizytów, makijaży, na wyciągnięcie ręki rzesz zgromadzonych w tym miejscu turystów, aktorzy prezentowali poezję i dramaty Szekspira. Wystąpili najwięksi - Andrzej Seweryn, Krzysztof Globisz, Jerzy Stuhr, Krzysztof Kolberger, Zbigniew Zamachowski, Andrzej Chyra, Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Magdalena Cielecka, Małgorzata Zajączkowska i wielu, wielu innych.

To jest opis obrazka „Piękna Dwudziestoletnia”
Inauguracja budowy teatru za pomocą performance’u nie była jedyną okazją, którą świętowano 5 marca w Gdańsku. Również tego dnia obchodzono 20 urodziny istnienia Fundacji Theatrum Gedanense. Z tej okazji wydano bardzo cenną dla historii teatru publikację zatytułowaną „Piękna Dwudziestoletnia” (doskonała praca badawcza Agaty Brzóski i Katarzyny Steńczyk) o dokonaniach fundacji i jej staraniach. Książka składa się przede wszystkim z wypowiedzi osób, które pomagały, uczestniczyły w projektach i wciąż to czynią. Do najbardziej znanych należą: Jolanta Kwaśniewska, Waldemar Dąbrowski, Andrzej Wajda, Krystyna Janda, Marek Kondrat i inni.

Cała szekspirowska działalność Gdańska stała się elementem rozpoznawczym, wręcz wizytówką dla miasta. Upór w dążeniu do celu, jakim jest budowa teatru zasługuje na najwyższe uznanie. Szkoda, że potrzeba aż dwudziestu lat wytężonej pracy i trudu, by budowę w ogóle rozpocząć. Aż strach pomyśleć, ile lat będzie ona trwała. A może i w tym razem przydarzy się cud?


Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
Raporty
zobacz również
Zaproszenie: 2. Festiwal Wybieram Wschód!

Partnerstwo Wschodnie to idea znacznie wykraczająca poza deklaracje polityków i umowy handlowe – to narzędzie integracji europejskiej, most łączący Wschód z Zachodem. Wiara w ten wymiar...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".