Czego nas uczy Radio Maryja?

Zdanie socjologów na temat konglomeratu religijno-polityczno-biznesowego ojca Rydzyka i próba obiektywnej oceny tego zjawiska – Tego w publicznej debacie nie uświadczymy. Sam miewam z tym spory problem, gdyż postawa charyzmatycznego księdza-biznesmena i polityczne przybudówki przysłaniają mi inne spełniane przez rozgłośnie role. Dlatego, do lektury tej książki zabierałem się z dużym zainteresowaniem.

„Czego nas uczy radio Maryja? Socjologia treści i recepcja rozgłośni.” Tytuł solidny i obrazowy, dający nam do zrozumienia, że nie jest to jakaś broszurka chcąca zająć pozycję pro, czy anty „radiomaryjną”. Mamy przed sobą owoc rzeczowej i moim zdaniem bardzo obiektywnej pracy, kierowanej przez prof. Ireneusza Krzemińskiego z Instytutu Socjologii UW. Zainteresowanie badaczy było skierowane na dwa podstawowe nurty działalności radia, polityczny i religijny. W warstwie politycznej chodziło o zbadanie zgodności stanu faktycznego ze stereotypem przypisywania rozgłośni poglądów narodowo-katolickich, pokrewnych przedwojennej Endecji. Jeśli zaś chodzi o jej rozumienie katolicyzmu, badaczy interesowała zarówno zgodność z ustaleniami II Soboru Watykańskiego, jak i typ preferowanej religijności. Czy jest ona bardziej wyrazem płytkiego kolektywizmu i stereotypu Polak-Katolik, czy też głębszych, bardziej refleksyjnych przeżyć?

Wszystko to brzmi bardzo poważnie, ale nie obawiajcie się, nie jest to napisany hermetycznym językiem elaborat, lecz ciekawa i rzeczowa analiza problemu, zrozumiała bez magisterium z socjologii czy nauk pokrewnych. Nie jest to może lektura lekka, ale jak na tak skomplikowany temat, napisana bardzo przystępnie.

Trzon publikacji stanowi analiza audycji radia Maryja z sierpnia 2007 roku. Jak sam pisze profesor Krzemiński, ze względu na szczupłe środki, zmuszony był zawęzić czas badania, lecz jednocześnie wybrał miesiąc bardzo „nasycony” wydarzeniami ważnymi dla rozgłośni i jej odbiorców. Sierpień to miesiąc doniosłych rocznic, jak Powstanie Warszawskie czy wydarzenia 80-tego roku, ale też okres pielgrzymek na Jasną Górę. W tym czasie audycje nabierają największej wyrazistości i prezentują najpełniej światopogląd, zarówno radia, jak i jego słuchaczy.

Obraz, który wyłania się z tej analizy jest interesująco niejednoznaczny. Uwidaczniają się tu zarówno niespodziewanie szerokie spektrum poglądów słuchaczy, jak i wyrazista kreacja poglądów, prezentowana zarówno przez prowadzących, jak i wyselekcjonowanych w tym celu gości, którzy nawet, gdy dyskutują, to naprawdę prezentują wspólny ogląd świata.

To bardzo interesujące, zobaczyć procesy odbywające się na antenie nie tylko wyraźnie pokazane, ale też nazwane i zanalizowane. Podobnie ma się rzecz z kształtowaną przez rozgłośnię religijnością i postawą społeczną. Ta kwestia również została szczegółowo opisana i co wzbudziło moje szczere uznanie, prof. Krzemiński przyznaje otwarcie, że kierował się w tym względzie błędnym założeniem.

Kolejnym atutem książki, jest ujęcie tematu Radia Maryja w szerszym kontekście. Próba wskazania miejsca, jakie zajmuje ono w społeczno-politycznym pejzażu Polski. Temu celowi służą między innymi analizy publikacji prasowych na temat toruńskiej rozgłośni. Wyraźnie widać tu oś konfliktu mediów o. Tadeusza Rydzyka i „Gazety Wyborczej”. Obie strony nie szczędzą sobie oskarżeń i wydają się w równym stopniu nieobiektywne. Znajdziemy więc w książce obszerną analizę tekstów „Gazety Wyborczej” dotyczących Radia Maryja, oraz kształtowanego w nich obrazu rozgłośni i jej społecznego otoczenia. Obrazu jednoznacznie negatywnego i równie czarnego, jak kreowany w Radiu Maryja obraz liberała-kryptokomucha czytającego „Wybiórczą” (jak gazeta jest często nazywana w RM). Któż by pomyślał, że te dwa bieguny medialnej sceny, zdaje się łączyć równie czarno-białe spojrzenie na pewne historyczne wydarzenia, a przede wszystkim siebie nawzajem.

Dla równowagi w książce znalazły się też obszerne wyjątki z dyskusji na temat Radia Maryja, jaką prowadził nieistniejący już dziennik „Życie”. Gazeta ta, o poglądach zdecydowanie konserwatywnych, próbowała pod koniec lat 90-tych nieco oswoić ten temat, zapraszając do dyskusji różne autorytety i specjalistów. Znajdziemy tu zdania hierarchów kościelnych, polityków, politologów czy dziennikarzy, reprezentujących pełne spektrum postaw względem Radia Maryja. Jest to bardzo zgrabna klamra, łącząca w książce oba antagonistyczne media.

Podsumowując, muszę powiedzieć, że z czystym sumieniem polecam „Czego nas uczy Radio Maryja?” Z jednym może, drobnym zastrzeżeniem. W ciągu tych dwóch lat, jakie minęły miedzy badaniami, a publikacją książki, Ojciec Dyrektor zmienił nieco profil swej działalności, uciekając od polityki bardziej w stronę biznesu. Miejsce partii politycznych w dużym stopniu przejęły rozliczne inicjatywy gospodarcze, co samo w sobie jest ciekawym tematem. Pozostawia to pewien niedosyt, co bynajmniej nie ujmuje książce wartości. Dlatego wszystkim zainteresowanym tematem „radiomaryjnej” mentalności polecam tą lekturę.

Ireneusz Krzemiński „Czego nas uczy Radio Maryja? Socjologia tresci i recepcja rozgłośni”, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009

Juliusz Sabak

• Karl – Markus Gauss – „Mieszkańcy Roany odchodzą pogodnie”
• Ludzie na księżycu - wizja z początku XX wieku
• „Gdy chcieliśmy być wolni. Ursus w latach 1980-89”
• Muzeum niewinności o Turcji
• Komiks w Polsce – sztuka drugiej kategorii

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 4.5

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Etiopia – przywitanie Afryki

O podróży do Afryki marzyłem od wielu lat. Jak pewnie u wielu innych osób moje zainteresowanie tym kontynentem rozpoczęło się gdy przeczytałem Heban. Potem o różnych krajach...

Sagada – harmonijna górska idylla

Z czym kojarzą się nam Filipiny? Zapewne z rajskimi plażami, nurkowaniem, kite surfingiem i wszelkiej maści sportami wodnymi. Amatorom kobiecych wdzięków przyjdą na myśl słynne na...

Małymi kroczkami do unijnej polityki zagranicznej

W artykule z 15 lipca zatytułowanym „ Sen o unijnej polityce zagranicznej” Piotr Woyke dość bezwzględnie potraktował zarówno baronessę Ashton jak i cały europejski korpus...