Czy należy podnosić wiek emerytalny w Polsce?
    wiek emerytalny2 · demografia13 · polska gospodarka87 · emerytury5
2012-04-27
Odpowiedź na tytułowe pytanie jest niezwykle prosta – tak. Podniesienie wieku emerytalnego w Polsce jest koniecznością, ponieważ jego obecna wysokość jest jednym z głównych czynników wpływających na niski poziom zatrudnienia osób starszych w Polsce, co zaś już teraz skutkuje znacznie niższym niż potencjalne tempem rozwoju naszej gospodarki.

Natomiast w kontekście przyszłej sytuacji demograficznej Polski, zachowanie obecnego poziomu zatrudnienia w grupie osób 50+ uniemożliwiać będzie utrzymanie wzrostu gospodarczego w kraju. Postaram się udowodnić najważniejsze zawarte powyżej tezy.

Kwestia pierwsza – niski poziom zatrudnienia osób starszych. Polacy w wieku 50-64 lat są, poza Turcją, najmniej aktywnym zawodowo społeczeństwem w grupie 30 państw OECD. Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 55-64 lat wynosi w Polsce 34,0% i jest, obok Malty, najniższy w UE (średnio 46,3%). Przeciętny wiek dezaktywizacji zawodowej wynosi w Polsce 59,3 lat, przy średniej w państwach UE 61,2 lat – tylko na Słowacji i Malcie wiek ten jest niższy niż w naszym kraju. Zatrudnienie osób w wieku okołoemerytalnym jest więc istotnym problemem polskiego rynku pracy, nie ma też wątpliwości, że podniesienie wieku emerytalnego zwiększy zatrudnienie osób w wieku 50+, byłoby więc częściowym jego rozwiązaniem.

Kwestia druga – niskie zatrudnienie osób starszych skutkuje niższym niż potencjalne tempem rozwoju gospodarki. Według badań ekspertów Banku Światowego, gdyby aktywność zawodowa osób w wieku 45-64 lat kształtowała się w Polsce na poziomie takim jak w Niemczech, polskie PKB byłoby (w ujęciu statycznym) o 6% wyższe. Podobne wyniki osiągnięto w odniesieniu do innych poddanych analizie państw: Hiszpanii – 3%, Chile – 4%, czy nawet Litwy – 5%. Szacunki Instytutu Badań Strukturalnych wskazują, że stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego, tak by w ciągu najbliższych 10 lat osiągnąć poziom 67 lat dla obu płci, skutkowałoby większą liczbą kobiet na rynku pracy o 500 tys. i mężczyzn o 300 tys. w 2020-2022 roku. Ta dodatkowa ilość osób pracujących mogłaby być znaczącym bodźcem dla polskiej gospodarki. Wg IBS pozwoliłaby również na zmniejszenie deficytu sektora finansów publicznych o 17-18 mld zł rocznie, a więc być może także na zmniejszenie kosztów pracy. Wbrew wielu obawom nie spowodowałaby wzrostu bezrobocia osób młodych – liczne badania wskazują bowiem na odwrotnie proporcjonalną zależność między poziomem zatrudnienia osób starszych a bezrobociem osób w wieku 15-24 lat.

Wreszcie kwestia trzecia – zatrudnienie osób starszych musi się zwiększyć ze względu na demografię. Wskaźnik zależności, ukazujący stosunek liczby osób w wieku 0-14 i 65+ do osób w wieku 15-64 lat wynosi obecnie w Polsce około 40%. Tymczasem zgodnie z prognozami Komisji Europejskiej w 2060 r. przekroczy on 90% i będzie najwyższy w UE. Spowodowane to będzie przede wszystkim ponad dwukrotnym wzrostem liczby osób w wieku 65+, przy jednoczesnym spadku liczby ludności w wieku 15-64 lat z 26,6 mln obecnie do 16,3 miliona w 2060 r. Utrzymanie aktualnej wielkości wskaźnika zatrudnienia ludności w wieku produkcyjnym (58,9%) oznaczałoby, że w 2060 r. będzie pracowało 9,6 mln osób w 31,1 mln społeczeństwie. Zatrudnienie musi wzrosnąć, bo tak relatywnie mała grupa nie będzie w stanie jednocześnie utrzymywać reszty społeczeństwa i zapewniać wzrost gospodarczy kraju (chyba, że czeka nas masowy import siły roboczej). Największe zaś rezerwy w zakresie zatrudnienia tkwią w grupie osób 15-24 lat i właśnie 55-64 lat.

Podsumowując, bez podniesienia wieku emerytalnego nie zwiększymy zatrudnienia osób starszych, a w konsekwencji nie będziemy w stanie utrzymać obecnego poziomu wzrostu gospodarczego w Polsce. Warto zauważyć, że uzasadnieniem podwyższenia wieku emerytalnego w moim mniemaniu nie jest ani zaczerpnięte z wypowiedzi premiera zdanie o przyszłych głodowych emeryturach, ani głoszone przez ministra finansów hasła o mającym się rozsypać systemie emerytalnym. Obie te rzeczy mamy bowiem już teraz – wysokość świadczeń pozostawia wiele do życzenia, a do systemu emerytalnego co roku dopłacać trzeba miliardy złotych. To jakie emerytury będziemy otrzymywać w przyszłości i jaki będzie stan finansów całego systemu ubezpieczeń społecznych zależy przede wszystkim od jednego czynnika – tego, w jakim tempie rozwijać się będzie polska gospodarka.

W artykule wykorzystano dane z następujących publikacji:
The World Bank, Europe 2020 Poland. Fueling Growth and Competitiveness in Poland Through Employment, Skills, and Innovation.
Eurostat - Statistics in Focus 30/2011, European Union Labour Force Survey – Annual results 2010.
M. Bukowski, P. Lewandowski – Instytut Badań Strukturalnych, Czy należy się bać podniesienia wieku emerytalnego?.
OECD Publishing, Pensions at a Glance 2011. Retirement-income Systems in OECD and G20 Countries.
The European Commission, The 2009 Ageing Report: Underlying Assumptions and Projection Methodologies for the EU-27 Member States (2007-2060).


Jakub Sawulski otrzymał II nagrodę w konkursie Fundacji FOR Wiosennej Szkoły Leszka Balcerowicza. Tematem konkursu było zagadnienie: Czy należy podnosić wiek emerytalny w Polsce?
Komentarzy: 1

xconnl
27 września 2012 (10:23)
podnosić czy nie
podnosić czy nie nie ma znaczernia wszystkie opinie pseudo uczonych są fikcja podniesienie wieku nic nie zmienia bo pracy jest za mało przyrost naturalny zależny jest od warunków ekonomicznych iperspektywy w latach 49do 85 przyrost był dodatni dlaczego ? wg dzisiejszych uczonych przecież było żle zaznaczę ,że zaczynając swoją prace płaciłem podatek od zarobków 10,5% a nie 19 % jak dzisiaj podatek obrotowy wynosił od 5 do 15% a dzisiaj sam vat 23% oczym uczeni mówią
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
Forum Od-nowa: Janosikowe przykładem błędów systemu finansowego

Istnieją duże szanse, że dzięki wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 4 marca 2014 r. ziści się długo oczekiwana przez zamożniejsze samorządy zmiana w mechanizmie działania tzw....
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".