Ekosystem jeziora
    ekosystem5 · organizmy wodne2 · zbiorniki wodne2
2009-08-09
Jezioro jest zbiornikiem naturalnym, jego występowanie jest uwarunkowane istnieniem zagłębienia, w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe. Strefy mieszkalne jeziora to: strefa brzegowa, strefa głębinowa (profundal) i strefa toni wodnej (pelagial). Strefa brzegowa dzielona jest na wybrzeże – pas lądu przyległy do zbiornika; pobrzeże – strefa przejściowa i litoral (stale zanurzona część strefy brzegowej).

Pobrzeże Jego zewnętrzna część nie jest nigdy zanurzona, okresowo spryskiwana przez fale; część środkowa zanużona bywa jedynie przy najwyższych stanach wód w jeziorze. Część najgłębsza jest stale zanurzona i łączy się z górną warstwą litoralu.

Pobrzeże stanowi najbardziej zróżnicowane środowisko, ma największe amplitudy temperatur, bardzo dużą koncentrację substancji organicznych i mineralnych. Występują tu organizmy zarówno lądowe jak i wodne. Charakterystycznymi organizmami są tu kolonie sinic i zielenic np. Hydrodictyon, Nostoc. Zwierzęta zamieszkujące tą strefę nie występują w innych strefach jeziora, do takich zwierząt należą dżdżownice, przedstawiciele muchówek, skoczkogonki. W dużej ilości występuja tu inne zwierzęta jeziorne m.in. kiełże, chrząszcze, ślimaki zatoczki, wrotki i pierwotniaki. Liczebność bakterii przewyższa wielokrotnie liczebność niż w innych częściach jeziora.

Litoral

Rozciąga się od pobrzeża aż do głębokości przenikania światła. Jest obszarem płytkim, nie przekracza głębokości 6-8m. Warunki życia różnią się znacznie w tej strefie, w obrębie tego samego jeziora. Dno w różnych miejscach ma różną głębokość, różne jest falowanie. W miejscach gdzie falowanie jest najsilniejsze bytują rośliny o mocnych korzeniach i zwierzęta dobrze znoszące ruch wody. W miejscach o mniejszym falowaniu występują organizmy charakterystyczne dla wód stojących.

Litoral jest bardzo zróżnicowany pod względem warunków świetlnych. Drzewa i krzewy oraz roślinność wynurzona ocieniają partie litoralu przez co pogarszają warunki świetlne rosnącym tam roślinom. Poza wahaniami naświetlenia w litoralu występują wahania temperatury – dobowe i sezonowe. Latem temperatura przekracza 30ºC a zimą przeważnie zamarza; z tego powodu większość organizmów jest eurytermiczna, czyli znosząca duże wahania temperatury.

Cechą charakterystyczną są także duże wahania zawartości tlenu w wodzie. W dzień jest on dostarczany także przez rośliny zielone, które w nocy one z niego korzystają. Wzdłuż brzegu występuje pas roślin ziemno-wodnych – skrzypy, mchy, rośliny nasienne: rdestnica trawiasta, babka wodna, sitowate.

Strefa roślinności wynurzonej – pas oczeretów położona jest głębiej. Rośliny wystając ponad wodę czerpią dwutlenek węgla z powietrza, a pozostałe substancje z wody i z dna. Głównymi gatunkami są tutaj trzcina pospolita, pałka wąskolistna, pałka szerokolistna, oczeret jeziorny, jeżogłówka. Rośliny należące do tej strefy są tzw. roślinnością twardą. Kolejny pas tworzą rośliny zakorzenione o liściach pływających na powierzchni wody m.in. grzybień biały oraz grążel żółty. Rzadko tworzy się zwarty pas, najczęściej występują w małych grupach. Następną strefę tworzą rośliny o liściach zanurzonych, nieliczne mają kwiaty nad wodą, często tworzą tzw. łąki podwodne – zgrupowania. Występuje tu moczarka kanadyjska, wywłóczniki, rdestnice. Najgłębszą część zamieszkują ramienice i mchy wodne tworząc rozległe podwodne łąki.

Zwierzęta bezkręgowe litoralu roślinnego stanowią bardzo bogatą strefę. Występują na roślinach, dnie między roślinami a także w toni wodnej. Rośliny wodne porasta bogaty peryfiton złożony z glonów, pierwotniaków, gąbek, nicieni, wrotków. Na liściach i pędach żyją organizmy nieosiadłe - wirki, wrotki, pająk topik, pijawki, skąposzczety. Stanowią one faunę naroślinną. Na dnie fitolitoralu żyją zwierzęta bentosowe: skąposzczety, larwy owadów (ochotki,jętki, chruściki), pijawki, małże. Mezobentos reprezentowany jest przez nicienie, skorupiaki, młode skąposzczety. W niezarośniętym litoralu fauna jest uboga.

W skład planktonu litoral wchodzą organizmy cięższe i gorzej pływające od organizmów bytujących w otwartej toni wodnej. Często przyczepiają się do roślin lub osiadają na dnie. Należą tu głównie skorupiaki.

W neustonie litoralu występuje dużo gatunków w dużej liczebności, głównie larwy i postacie dorosłe chrząszczy wodnych i pluskwiaków. Dużo gatunków ryb związanych jest z litoralem na stałe bądź też czasowo. Dominują tu szczupaki, płocie, liny. W strefie przybrzeżnej występuje wiele gatunków ptactwa wodnego, mają tu dogodne miejsca do zakładania gniazd, natomiast pożywienie zdobywają w głębszych partiach jeziora. Ptakami, które występują w tej strefie są mewy, rybitwy, kaczki, łabędzie, trzciniaki oraz bąki. Poza ptakami, brzegi jeziora zamieszkują wydry, norki a także bobry.

Sublitoral

Jest to strefa położona poniżej litoralu, której muliste dno pokryte jest muszlami mięczaków oraz szczątkami roślin litoralnych. W mule żyją larwy ochotek, nicienie, skorupiaki.

Pelagial

Inaczej strefa otwartej wody, zajmuje środkową część jeziora. Warunki środowiskowe w tej strefie są bardzo zmienne i zależą od głębokości. Im głębiej, tym mniej światła, mniejsza temperatura i zawartość tlenu, jednocześnie zmniejszają się wahania temperatury.

Plankton jest bardzo zróżnicowany. Fitoplankton tworzą bakterie, grzyby, glony (wiciowce, sinice, okrzemki i zielenice). Na zooplankton składają się pierwotniaki, skorupiaki i wrotki. Na powierzchni przeważa fitoplankton, dla którego najlepszymi warunkami są te panujące na głębokości do 1m. Jest to granica wyznaczona przez dostępność światła, które poniżej pewnej głębokości nie dociera i organizmy tracą zdolność do fotosyntezy. Latem w bardzo dużych ilościach występują sinice, zielenice i bruzdnice. Powierzchnia wody przybiera charakterystyczne zabarwienie i mówimy wtedy o zakwicie. Dominuje jeden gatunek glonów, występuje on w tak ogromnej ilości, że powoduje zmianę barwy wody. Czas utrzymywania się zakwitu zależy od warunków środowiskowych – gdy wyczerpią się sole pokarmowe, zostaje zahamowany rozwój glonów i ich obumieranie. Następuje rozkład bakteryjny glonów, w wyniku którego dochodzi do niedoborów tlenu w wodzie (masowe śnięcie ryb). Ostatnio miało to miejsce nad zalewem Zegrzyńskim.

Nekton strefy pelagicznej reprezentują ryby – sielawa, sandacz, ukleja, a nawet sieja (w zimnej i czystej wodzie). Ptakami zamieszkującymi tą strefę są mewy, łabędzie, rybitwy, perkozy, kaczki. Profundal

Jest to strefa obejmująca dno jeziora. Dno stanowią niezużyte i nierozłożone w pelagialu szczątki planktonu i roślin wyższych. Na dnie następuje ich intensywny rozkład przez co pogarszają się warunki tlenowe.
Temperatura wody w ciągu roku praktycznie jest stała, utrzymuje się na poziomie 4ºC. Organizmami mieszkającymi tutaj jest bentos zwierzęcy oraz bakterie. Bardzo dużo żyje tu larw ochotkowatych, skąposzczetów, oraz larwy wodzieni (przezroczyste zwierzątka z pęcherzykami gazowymi). Poza wymienionymi organizmami w profundalu żyją widłonogi, wioślarki, nicienie i skąposzczety.


Komentarzy: 2

adsfaf
13 czerwca 2013 (16:51)
:))
świetny artykuł, bardzo pomocny ;)

Ciekawski
29 listopada 2013 (20:48)
:)
Z jakiej literatury korzystałaś do napisania tego artykułu? I czy był gdzieś publikowany?
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
GMO- zagrożenie czy dobrodziejstwo?

Sałata z genem szczura, pomidor ulepszony za pomocą DNA ryby, czy soja z genem pozyskanym z bakterii. Taka jest nieunikniona przyszłość. Uchwalenie przez parlament ustawy o nasiennictwie a...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".