Ekosystemy świata, cz.2 – środowiska lądowe (ekosystemy strefy umiarkowanej, suchej i gorących pustyń)
    ochrona środowiska26 · ekosystem5 · strefy klimatyczne5 · zmiany klimatyczne40
2009-01-23
Ekosystemy strefy umiarkowanej chłodnej

Tą grupę ekosystemów znajdziemy na półkuli północnej, na południe od strefy borealnej. Na półkuli południowej znajdują się także rozproszone fragmenty ekosystemów tego typu, do których należy m.in. południowy kraniec Ameryki Południowej, Tasmania oraz Wyspa Południowa Nowej Zelandii. Klimat tam występujący jest bardziej sprzyjający dla wzrostu roślin niż w strefie borealnej, zimy łagodniejsze i krótsze, natomiast okres wegetacji trwa od 4 do 6 miesięcy. Zaobserwujemy tam wyraźne pory roku takie jak zima i lato, wiosna i jesień słabo się wyróżniają.

Pustynia Kalahari

Najbardziej charakterystyczny ekosystem tej strefy to las strefy umiarkowanej chłodnej, znajduję się w północno-wschodniej części USA, północno-zachodniej, środkowej i wschodniej Europie, północnych Chinach, Korei, Japonii i na dalekim wschodzie Rosji. Na półkuli południowej możemy znaleźć kilka obszarów leśnych o podobnym charakterze, co jest dowodem na rozwijanie się w podobnych warunkach środowiskowych lasów o podobnym charakterze. Ekosystemy leśne strefy umiarkowanej zdominowane są przez drzewa liściaste. Okres wegetacji jest wystarczająco długi, co sprzyja zrzucaniu liści i wchodzeniu w stan spoczynku w czasie zimy oraz wykształcaniu nowych, bardzo wydajnych, jednak nie odpornych na zimno liści na wiosnę. Drzewa, które powszechnie możemy spotkać w Europie to buk (Fagus), grab (Carpinus), lipa (Tilia), dęby (Quercus), wiąz (Ulmus), brzoza (Betula) i kasztan jadalny (Castanea). Lasy liściaste mające luźniejszą strukturę niż borealne lasy iglaste umożliwiają tym samym rozwój tworzącym wyraźny podszyt krzewom i roślinom zielnym. Ściółka utworzona z liści rozkładana jest głównie przez różnorodne zespoły grzybów na glebę bogatą w próchnicę, która stanowi doskonałe podłoże dla rozwoju obfitej fauny glebowej. Las staje się sezonowym źródłem pożywienia dla wielu roślinożerców, wiele gatunków zamieszkuje go przez cały rok, jednak sporo ptaków spotkamy tam tylko w lecie, wykorzystując przypływ pożywienia. Częstszymi mieszańcami niż w lasach borealnych są gady i płazy, których żywiołem są długie i ciepłe, letnie dni.

Las liściasty strefy umiarkowanej chłodnej.

Las liściasty strefy umiarkowanej chłodnej

Do charakterystycznych ekosystemów strefy umiarkowanej chłodnej zaliczyć możemy także obszary trawiaste strefy umiarkowanej. Znajdziemy je w rejonach niskich opadów, gdzie wzrost drzew jest zahamowany, m.in. w głębi dużych kontynentów takich jak Ameryka Północna, Euroazja. Regiony te podlegają sezonowym zmianom warunków z gorącymi, suchymi porami letnimi i zimnymi zimami. Dominującymi roślinami są trawy wieloletnie, odporne na spasanie przez duże ssaki. Zwierzęta jakie tam zobaczymy to przede wszystkim roślinożercy, takie jak antylopy suhak i dżereń (występujące na stepach Rosji), antylopa widłoroga i bizon (na terenach USA). Na uwagę zasługuję duży spokrewniony ze strusiem ptak nandu, którego również możemy zobaczyć wśród obszarów trawiastych.

Ekosystemy strefy umiarkowanej ciepłej

Tworzą strefę przejściową od biegunów do tropików, od obszarów uzależnionych od temperatury do obszarów zależnych od opadów. Regiony umiarkowane ciepłe są zróżnicowane i zależne nie tylko od sezonowości temperatur, ale i opadów. Te ekosystemy znajdziemy w południowej części Ameryki Północnej, w południowej Europie i ciągnące się przez Azję aż po Japonię. Na półkuli południowej na obszarze Australii, jak i Ameryki Południowej oraz południowej Afryki. Okres wegetacji trwa od 6 do 12 miesięcy, przymrozki występują niezwykle rzadko.

Charakterystyczny ekosystem tej strefy to las klimatu umiarkowanego ciepłego:

- występuje po wschodniej stronie kontynentów, z opadami rozłożonymi równomiernie,
- przewaga drzew liściastych,
- rzadkie przymrozki, dzięki czemu liście na drzewach mogą pozostać przez cały rok,
- typowe gatunki to dęby, orzeszniki i magnolie (USA), wiecznie zielony Eucalyptus, akacja (Australia),
- typowe zwierzęta roślinożerne to jelenie i wiewiórki nadrzewne oraz dzikie indyki (USA),
- zwierzęta wszystkożerne to niedźwiedzie, szopy pracze, skunksy i oposy,
- do drapieżników stale zasiedlających te tereny zaliczyć możemy wilki, lisy i rysie amerykańskie.

Kolejnym ekosystemem tej strefy jest formacja roślinności twardolistnej, odpornej na letnie susze, nazywana roślinnością śródziemnomorską, zdominowana przez oporne na suszę rośliny z grubymi, twardymi, pokrytymi woskiem liśćmi, co zmniejsza parowanie wody. Zaliczymy do niej dęby: korkowy i ostrolistny, rośliny krzewiaste do 2 metrów, a także trawy jednoroczne. Zwierzętami spotykanymi w tych ekosystemach są jelenie, króliki, susły, kojoty i orły przednie. Zima jest wystarczająco łagodna, aby większość zwierząt pozostała aktywna, niektóre tylko zapadają w sen w czasie długiego, suchego lata. W zachodniej Australii fauna jest zupełnie odmienna, do głównych roślinożerców zaliczymy kangury, walabie oraz emu.

Ekosystemy strefy suchej i gorących pustyń

Są to specyficzne ekosystemy, wszystkim wiadomo że na pustyniach brak wody jest dominującym czynnikiem wpływającym na wykształcenie specyficznych przystosowań organizmów zasiedlających. Organizmy tam występujące muszą radzić sobie z trzema problemami: niskie opady, niska wilgotność i silne nasłonecznienie. Temperatura w nocy może spadać poniżej 0 st. Celsjusza , w dzień przekracza 50 st. Celsjusza w cieniu. Nie spotkamy tam drzew ze względu na suszę, z wyjątkiem miejsc gdzie woda znajduje się w pobliżu korzeni. Pospolicie występujące odporne na susze karłowate krzewy; w Afryce, Azji i Australii to z reguły kolczaste gatunki z rodziny akacjowa tych. Do pustynnych specjałów zaliczamy liczne kaktusy i sukulenty. Stopniowy wzrost różnorodności z powodu suchego klimatu zostaje tam przerwany. Pomimo surowych warunków pustynie dają schronienie wielu zwierzętom, którym rozsiane oazy dostarczają wody i pożywienia. Dużym roślinożercą, którego możemy spotkać na pustyniach jest wielbłąd, antylopa, oryks, a także należący do koniowatych onager. Do zwierząt drapieżnych zaliczymy głównie sępy, feneki, żyjące w Ameryce pospolite kojoty i lisy płowe.

Sawanny Sawanny

- charakterystyczne środowisko strefy podzwrotnikowej,
- krótki okres deszczowy i długa pora sucha,
- stale utrzymująca się wysoka temperatura, nie spadająca poniżej 20 st. C,
- występowanie: wschodnia Brazylia, wschodnie Indie, część Australii i zachodniej Afryki,
- roślinność dominująca: wysokie trawy wieloletnie (sięgające do 5 metrów),
- roślinożercy występujący: antylopy, zebry, guźce, bawoły, hipopotamy i słonie,
- drapieżcy: gepard, hiena, likaon.
Bezkręgowce występują tam również często, a wśród nich do najważniejszych zaliczymy termity i mrówki. Termity atakują materiał roślinny w tym drewno, są głównym czynnikiem ograniczającym wzrost drzew.

Źródło: Andrew S. Pullin, Biologiczne podstawy ochrony przyrody, przekład pod redakcja naukową Januarego Weinera, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004

W części 3 – Środowisko górskie i wodne

Komentarzy: 2

Oti
1 marca 2012 (19:51)
pustynie
dobre ;)

wesołowska
24 stycznia 2013 (14:15)
pustynie
ok
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
Czy klimat zmieni nasz świat?

Jesteśmy atakowani przez ekstremalne zjawiska pogodowe: gwałtowne skoki temperatur, ulewy i powodzie, tornada, huragany, fale upałów, susze, osuwiska, lawiny, topnienie lodowców.
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".