Izrael - USA, ciepło i zimno, ale konkretnie

Echa wizyty premiera Izraela

Premier Izraela, Benjamin Netanjahu "wytrzymał co prawda w Waszyngtonie próbę ognia, ale niekoniecznie oznaczać to musi, że ją zdał". Tak izraelskie media komentują pierwsze spotkanie nowego premiera Izraela z prezydentem USA, Barackiem Obamą. Powszechnie podkreśla się przy okazji różnice poglądów obu polityków w kwestii pokojowego rozwiązania problemu na Bliskim Wschodzie.

Obaj politycy "porozumieli się" - czytamy w izraelskiej prasie, "nie dochodząc do porozumienia". Relacjonując swoją zakończoną wizytę w Białym Domu (18 - 19. 05. 2009) Netanjahu skoncentrował się wobec prasy izraelskiej całkowicie na problemach związanych z... Iranem, podkreślając zgodność poglądów z amerykańskim przywódcą w tej kwestii. Ale tak bardzo, jak obecny rząd Izraela pragnąłby kwestię irańską rozwiązać militarnie (najlepiej jak najszybciej), tak bardzo Obama się właśnie takiej wersji rozwiązania sprzeciwia. Chociaż jej nie wyklucza.

Biały Dom w reżyserii nowego prezydenta daje sobie czas do końca roku by wypróbować wszystkie możliwości współpracy Teheranem. Izrael wołałby tak długo nie czekać.

Stany Zjednoczone lansują ciągle tezę, że Iran sprowadzić należy z powrotem do klubu międzynarodowej społeczności. Ale Obama jednocześnie zastrzega, że próby rozmów z Teheranem na temat irańskiej zdolności atomowej nie będą podejmowane w nieskończoność. I jeśli zakończą się ostatecznie niepowodzeniem, to Waszyngton zadba o dalsze, międzynarodowe sankcje.

W głośnym wywiadzie dla amerykańskiego wydania tygodnika "Newsweek" prezydent Obama nazwał te plany bardzo konkretnie: "Nie jestem naiwny. Wiem, jak trudne są tego rodzaju procesy. Jeśli to się nie uda, to sam fakt, że próbowaliśmy, pozwoli nam skuteczniej mobilizować międzynarodową społeczność, a Iran nie będzie mógł już robić z siebie ofiary amerykańskiego rządu".

Nie tylko w tej kwestii Tel Awiw i Waszyngton reprezentują odmienne poglądy. Netanjahu podczas trwania swej wizyty w USA, konsekwentnie i ani razu nie wspomniał, nawet potencjalnie, o Państwie Palestyńskim. Nie opowiedział się również, za faworyzowanym przez Waszyngton (i Unię Europejską) rozwiązaniem, polegającym na zgodzie Izraela na utworzenie takiego państwa. Nie było również mowy o tym, by zaprzestać budowy osiedli dla osadników żydowskich na Zachodnim Brzegu Jordanu.

• Bliskowschodnia polityka Obamy
• Pax Syriana 2.0, czy normalizacja stosunków libańsko-syryjskich?
• „Płynny ołów” się już przelał
• Marines wrócą do domu, wojna w Iraku dobiega końca
• Irak wraca do normalności?
• Barack Obama – czyny i słowa
• Iran: czas ostatecznej decyzji nadciąga
• Izrael ma koalicję
• Afganistan, jak sobie radzi NATO
• USA - Izrael - Palestyna, co dalej
• Bliski Wschód 2010
• Bliskowschodnia polityka „Zmiany”

Tymczasem Obama naciskał na Netanjahu, by Izrael rozpoczął rozmowy pokojowe z Palestyńczykami i zażądał wprost zaprzestania rozbudowy izraelskich osiedli na Zachodnim Brzegu. Izrael powinien wykorzystać "historyczną szansę" i kontynuować rozmowy pokojowe z Palestyńczykami. Efektem tych rozmów powinno być powstanie państwa palestyńskiego - uważa Obama. Obaj politycy rozmawiali przez cztery godziny.

Netanjahu stwierdził, że jest gotów do podjęcia takich rozmów z Palestyńczykami, ale jedynie wtedy, gdy Palestyńczycy uznają prawo Izraela do jego egzystencji.

"Nie ma żadnej innej możliwości, niż rozwiązanie polegające na utworzeniu Państwa Palestyńskiego" - kontynuowała wątek prezydenta USA, szefowa amerykańskiej dyplomacji, Hillary Clinton, podczas kolacji z Netanjahu.

Jednocześnie izraelski premier podczas swej wizyty w Stanach wielokrotnie podkreślał znaczenie przyjaźni Izraela i USA, doceniając rolę prezydenta Obamy, jako "wielkiego przyjaciela" i "wielkiego, światowego przywódcy". Nie zmienia to faktu, że Obama prezentował się po rozmowach przed kamerami wyraźnie spięty. Obserwatorzy uważają nawet, że był bardziej niż zazwyczaj poważny i spięty, jak stal.

Prasa izraelska podejrzewała nawet wstępnie, że żona prezydenta, Michelle Obama, zrezygnuje z zaplanowanego na miniony poniedziałek programu kulturalnego w Nowym Jorku. Wszystko odbyło się jednak zgodnie z planem i obie panie - Michelle Obama i Sara Netanjahu spotkały się, tak jak zaplanowano. Premier Izraela po rozmowach z prezydentem spotkał się jeszcze z przedstawicielami Kongresu USA, a we wtorek (19. 05. 2009), również z ministrem obrony, Robertem Gates.

"Netanjahu wygrał na czasie, na niczym więcej" - ocenia wizytę izraelska prasa. I przy okazji przypomina, że już wkrótce, bo 4 czerwca br. Obama wygłosi w stolicy Egiptu, Kairze swoją dawno oczekiwaną przemowę, skierowaną do przywódców świata arabskiego. I może stanowić ona gorzkie przesłanie dla nowego, izraelskiego rządu. Cóż nowego Obama może zaproponować przedstawicielom świata muzułmańsko - arabskiego, jeśli nie nową wersję dystansu, wobec Izraela? - zastanawiają się niektórzy obserwatorzy.

Przedstawiciele władz Autonomii Palestyńskiej wyrazili swoje rozczarowanie stosunkiem premiera Izraela do planów rozwoju procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie. "Netanjahu nawet słowem nie wspomniał o wersji dwóch państw" - skomentował wizytę, przedstawiciel prezydenta, Mahmuda Abbasa, Nabil Abu Rdeneh. Teraz pora na wizytę w Białym Domu szefa Palestyńskiej Autonomii. Ma ona nastąpić 28. maja br. Tydzień później Biały Dom gościł będzie z kolei prezydenta Egiptu, Hosni Mubaraka.

Jeszcze nigdy żaden izraelski rząd nie został potraktowany w taki sposób, jak czyni to obecnie administracja Obamy. Czasy polityki Busha, którego ekipa widziała problemy Bliskiego Wschodu przez izraelskie okulary, zdają się być obecnie bardzo odległe. Dziś w Białym Domu nie obowiązuje już bushowska zasada »Israel can do no wrong« - Izrael nie może robić nic złego.

Wysłannicy Obamy odwiedzali w minionych tygodniach i miesiącach Syrię i Egipt, nie konsultując tego z Izraelem. Ograniczone także zostały, tradycyjnie dobre, kontakty służb wywiadowczych i wojska obu krajów.

Na forum ONZ przedstawicielka USA (wiceminister spraw zagranicznych), Rose Gottemoeller, zażądała od Izraela (nagle i niejako przy okazji) przystąpienia do grona państw nie posiadających broni atomowej. Gottemoeller wymieniła Izrael jednym tchem obok Indii, Pakistanu i Korei Północnej.

Czy to oznacza, że Ameryka zdjąć zamierza z Izraela swój tradycyjny, ochronny parasol? Jeszcze nie. Albo raczej w ogóle nie. Póki co widać jedynie wyraźnie, że administracja Obamy zmierza w kierunku przyjęcia pokojowych rozwiązań, proponowanych przez umiarkowane kraje arabskie. Tak by Iran, zwolennik palestyńskich ekstremistów spod znaku Hamas, utracił na Bliskim Wschodzie swe obecne wpływy. A w każdym bądź razie po to, by nie mógł powoływać się bez końca na izraelskie zagrożenie.

"Czy to oznacza, ze dla nowej, amerykańskiej administracji Izrael staje się powoli jednym z wielu krajów na Bliskim Wschodzie?" - zastanawia się komentator izraelskiego dziennika "Ha’aretz". Obecna polityka Obamy robić może wrażenie, że Izrael to już nie jest ten nadzwyczajny partner Ameryki, lecz tylko partner, z którym rozmawia się na takich samych zasadach, jak z innymi partnerami z regionu. Stąd tak silne naciski w kierunku rozwiązania, opartego o model dwóch państw. "Jeśli Izrael pragnie otrzymać nasze poparcie przeciwko Iranowi" - określiła to jasno Hillary Clinton - "to musi rozmawiać z Palestyńczykami. Jedno musi iść w parze z drugim".

Ameryka daje Izraelowi do zrozumienia, że jej interesy pokrywają się co prawda z izraelskimi, ale nie są identyczne. USA także pragnie ograniczyć wpływy Iranu, ale by stało się to możliwe, konieczny jest postęp w rozmowach izraelsko - palestyńskich. I w żadnym wypadku Izrael nie może zaatakować Iranu. Takiego rozwiązania Obama co prawda w ostateczności nie wyklucza, ale zabrania go zdecydowanie Tel Awiwowi. Teraz jest jeszcze pora na rozmowy i pokojowe rozwiązania. I na zachęcanie umiarkowanego świata arabskiego do popierania tych rozwiązań. Rola Netanjahu w tej na nowo skrojonej próbie polityki USA nie jest łatwa. A czy sam Biały Dom odniesie w niej sukces, także dzisiaj nie da się jeszcze wyrokować.

Grzegorz Ziętkiewicz

• Kurdowie, zapomniany naród
• Ukraina ma nowy rząd
• Gra na czas, cicha wojna służb specjalnych w Iranie
• Kaszmir, utracony raj
• Cichnący głos Tbilisi

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 5

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Kup pan ziele - relacja z Egiptu

Egipt ma być krajem niesprzyjającym turystyce niezorganizowanej – ze względu na środki zapobiegania terroryzmowi nie sposób podróżować po nim bez konwoju; samodzielni turyści...

Odwilż w stosunkach indyjsko-pakistańskich

Po blisko piętnastu miesiącach od krwawych zamachów bombajskich oba nuklearne mocarstwa Azji Południowej postanowiły wrócić do trudnych rozmów pokojowych. Nagły zwrot akcji i ich...

Ustawa o parytetach płci. Dlaczego pomimo swoich...

W PRL-u ludzie o chłopsko-robotniczym pochodzeniu mieli łatwiej żeby dostać się na studia. W latach sześćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych ludzie pochodzący z mniejszości...