Jak budowano państwo opiekuńcze w Szwecji - geneza
    Szwecja9 · system państwowy5 · walfare state1 · Skandynawia12
2010-11-21
Polska lewica chce budować nad Wisłą państwo opiekuńcze na wzór Szwecji. Jak pisałem w artykule „Czy Polska może być państwem opiekuńczym?” jest to utopia, która w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej jest niemożliwa do spełnienia. Mauricio Rojas w książce „Sweden after the Swedish Model. From Tutorial State to Enabling State” przedstawia czytelnikom kolejne argumenty przemawiające za tym, że “szwedzki model” nie ma szans być zaszczepiony na polskiej ziemi.

Południowa Szwecja, sweden.se


Kraj chłopów

Witold Jarzyński pisze: Czy Polska może być państwem opiekuńczym?

Początków szwedzkiego egalitaryzmu należy doszukiwać się jeszcze w XIV wieku, kiedy to w 1319 roku wybrano na króla trzyletniego Magnusa Erikssona i proklamowano szwedzką „Magna Carta”, w której władca obiecał społeczeństwu przestrzeganie prawa i podstawowych wolności. Rojas pisze, że ówczesna Szwecja, był to kraj, w którym brakowało potężnej szlachty, dominujących miast czy silnej klasy średniej. Był to agrarny kraj opierający się na wolnym i biednym chłopstwie. Historycy badający tamten okres piszą, że np. w XV wieku chłopstwo uczestniczyło w zgromadzeniach Riksdag-u, co sprawiło, że mieli oni wpływ na kształtowanie polityki państwa. Inny historyk cytowany przez autora książki podkreśla, że około 1600 roku w Szwecji było zaledwie około 450 szlachciców, co sprawiało, że wielu chłopów było właścicielami własnej ziemi. Liczebność chłopów sprawiła, że główne konflikty społeczne w historii Szwecji toczyły się na linii chłopstwo – rząd, a nie chłopstwo – władcy feudalnie, czy chłopstwo – mieszczanie.

Czynnikiem, którego również nie można pomijać w analizie historii Szwecji jest skład etniczny jej mieszkańców. Szwecja była bardzo jednorodna pod tym względem, co łagodziło konflikty i zwiększało poczucie narodowej tożsamości i jedności. Rojas pisze, że ostatni znaczący konflikt wewnętrzny w tym kraju miał miejsce w 1540 roku (the Dacke Rebellion, Dackefejden).

Rewolucja przemysłowa i liberalny przełom w Szwecji

Poważne zmiany w społeczeństwie rozpoczęły się w XIX wieku, wraz z nadejściem rewolucji przemysłowej. Początki transformacji widać już w drugiej połowie XVIII wieku. Kolejne reformy rolnictwa doprowadziły do redystrybucji ziemi. Wszystkiemu temu towarzyszył duży wzrost demograficzny (do 1850 roku populacja Szwecji zwiększyła się dwukrotnie). Rozpoczął się również proces zmiany struktury społecznej. Dominujący dotychczas chłopi zaczęli ustępować miejsca robotnikom i pracownikom dorywczym.

Rojas pisze, że rewolucja, jaka miała miejsce w Szwecji różniła się od tego, co działo się ówcześnie w innych krajach. W związku z silną pozycją chłopów to oni stali się spiritus movens przemian społecznych a nie, tak jak w Anglii, gdzie były to elity. Mowa, więc jest tutaj o modernizacji o bardzo szerokiej bazie społecznej, której sprzyjało państwo.

Reforma legislacyjna rozpoczęła się od redystrybucji ziemi. Następnym etapem były liberalizacja handlu. Kolejno były likwidowane monopole, zbędne regulacje i przywileje. W ich miejsce wprowadzano podstawowe dla rozwoju społecznego instytucje takie jak prywatna własność, wolność kontraktowania i podejmowania działalności gospodarczej. Reformy rozpoczęły się w latach 30 XIX wieku od przemysłu stoczniowego i górnictwa a towarzyszyła jej również reforma demokratyczna, co sprawiło, że spotkała się z szeroką społeczną akceptacją. „To była prawdziwa instytucjonalna rewolucja, liberalny przełom, który otworzył drogę dla szwedzkiej, gwałtownej modernizacji” – pisze Rojas.

Państwo oprócz liberalizacji gospodarczej skupiło również swoje działania na rozbudowie infrastruktury, sprawnego transportu i komunikacji publicznej. Rojas podkreśla również, że Szwecja w tamtym czasie miała już imponujący system edukacyjny składający się z obowiązkowej szkoły podstawowej, sieci szkół technicznych i różnorodnych szkół wyższych.

Życie jak w Szwecji

Na przełomie XIX i XX wieku Szwecja przeżywała gwałtowny rozwój gospodarczy, który przekładał się na wzrost, jakości życia obywateli. Między 1860 a 1910 roku płaca realna rosła przeciętnie o 25% na dekadę. Oczekiwana długość życia wzrosła z 55 do 67 lat. Okres dobrobytu, który trwał do I Wojny Światowej można spokojnie określić złotą erą Szwecji. Erą, co warto podkreślić, która rozpoczęła się na długo przed tym jak szwedzka socjaldemokracja zaczęła wprowadzać ambitny projekt inżynierii społecznej, znany pod nazwą „państwo opiekuńcze”, „państwo dobrobytu” (po angielsku „walfare state” a po szwedzku „folkhemmet”).
Komentarzy: 3

pavel
22 listopada 2010 (21:02)
To nic innego jak propaganda.
Za gierka budowaliśmy drugą Polskę> Potem była druga Japonia, IV RP, Irlandia a teraz Szwecja. Propaganda polega na zbudowani utopii ustrojowej (tylko oczywiście w planach). Potem potrzebny jest tylko kozioł ofiarny na którego zwali się winę za niepowodzenie. Na ogół są to przeciwnicy polityczni; w ten sposób gniew wyborców kieruje się na politycznych oponentów a nie na tych co naobiecywali ( i tak winna była "opozycja koalicja nieprzychylne media " lub ten straszny prezydent co wetuje wszystkie ustawy).

shape_shifter
18 stycznia 2011 (11:25)
@pavel
Dokładnie.

Perryaxe
10 stycznia 2017 (17:42)
To jest bzdurny Artykuł
Co za bzdury ! W okresie od połowy XIX wieku do roku 1930 około 1,5 miliona Szwedów (1/4 ludności) opuściło kraj by osiedlić się przede wszystkim w Ameryce Północnej. Państwo opiekuńcze zaczęto budować w latach 20, wcześniej poziom życia nie odbiegał od tego w Polsce.
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
Abekonomia przynosi efekty

Japończycy i gospodarka kraju Kwitnącej Wiśni ponownie wraca na tory wzrostu gospodarczego, co można zaobserwować od początku roku po odczytach danych dotyczących m.in. produktu krajowego...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".