REKLAMA
Klimat miast, a jakość życia mieszkańców
    zanieczyszczenia26 · obszary zurbanizowane1 · zmiany klimatyczne41
2008-10-16
Człowiek stanowi integralną część środowiska w którym żyje. Jest on od środowiska zależny, gdyż bez niego nie potrafiłby funkcjonować. Ta zależność wyraża się między innymi w potrzebie pobierania życiodajnego tlenu z powietrza oraz składników pokarmowych niezbędnych do przebiegu procesów fizjologicznych, a także poprzez odbieranie bodźców ze środowiska zewnętrznego.

To właśnie ta ścisła zależność człowieka od środowiska sprawiła, że już od najdawniejszych czasów człowiek interesuje się wpływem stanu środowiska naturalnego na zdrowie i samopoczucie poszczególnych osób.

Pierwszą pracą poświęconą temu zagadnieniu jest dzieło greckiego przyrodnika i lekarza Hipokratesa, który w IV wieku p.n.e. wysunął teorię o wpływie pogody i warunków geograficznych na stan fizyczny i psychiczny poszczególnych ludzi. Swoje przemyślenia zawarł w dziele pod tytułem „O rodzajach powietrza, wodach i okolicach”.Niestety w dzisiejszych czasach problem oddziaływania naturalnych komponentów środowiska na samopoczucie człowieka nie jest głównym zmartwieniem ludzkości. Dziś zmagamy się ze znacznie większym problemem, jaki stanowi oddziaływanie na nasze zdrowie przekształconych elementów środowiska.

O negatywnym wpływie działalności ludzkiej na stan środowiska naturalnego nie trzeba już chyba nikogo przekonywać. Takie zjawiska jak kwaśne deszcze, globalne zmiany klimatu, dziura ozonowa, czy zanieczyszczenie powietrza szkodliwymi substancjami są dzisiaj faktem. Jednak, nie każdy zdaje sobie sprawę, z tego, iż szkodząc środowisku szkodzimy przede wszystkim sobie, ponieważ my, ludzie stanowimy integralną część środowiska naturalnego.

Jednak na co dzień dosyć trudno jest nam zauważyć globalne skutki działalności ludzkiej. Znacznie czytelniejszy obraz tego zjawiska dostaniemy, gdy przypatrzymy się mu z perspektywy lokalnej. Świetny obiekt do badań stanowią wielkie miasta. To właśnie na ich przykładzie najlepiej widać jakie zmiany zachodzą w środowisku i jakie są ich konsekwencje dla mieszkających tam ludzi. Rozwój wielkich miast zapoczątkowany został w XIX wieku, a miał on związek z Rewolucją Przemysłowa, na skutek której nastąpiła lokalizacja przemysłu w miastach i napływanie do nich coraz to większej liczby ludności poszukującej pracy. Od tamtej pory liczba mieszkańców miast stale wzrasta. Demografowie oceniają, że obecnie ponad połowa ludności świata żyje w miastach, a w krajach rozwiniętych odsetek ten sięga 90% ludności państwa.

Tak znaczący wzrost liczby ludności miejskiej oraz koncentracja aktywności społeczno-ekonomicznej w dużych miastach nie mogła pozostać bez wpływu na stan środowiska naturalnego. Szczególnie silnie odczuwalny efekt gwałtownej urbanizacji i industrializacji stanowią zmiany jakie zachodzą w klimacie miasta. W przypadku wielkich miast mamy do czynienia ze specyficznym mezoklimatem o cechach odmiennych od otaczającego obszaru. Klimat na obszarach zurbanizowanych cechuje się zmienionymi parametrami względem klimatu obszarów podmiejskich, różnice te przedstawiono w tabeli:

ELEMENT KLIMATU STOPIEŃ ZMIENNOŚCI
Substancje zanieczyszczające:
- gazowe 5 – 25 razy większe
- pyłowe do 10 razy większe
promieniowanie słoneczne:
- całkowite 0 – 20% mniejsze
- ultrafioletowe 5 –30% mniejsze
usłonecznienie 5 – 15% mniejsze
zachmurzenie 5 – 10% większe
opady:
- suma roczna 5 – 15% więcej
- śnieg w centrum 5 – 10% mniej
- burze 10 – 15% więcej
temperatura:
- średnia roczna 0,5 – 0,3°C większa
wilgotność względna:
- średnia roczna 5 – 10% mniejsza
prędkość wiatru:
- średnia roczna 20 – 30% mniejsza


W dużych miastach zaobserwowano następujące zjawiska:
Zmiana lokalnej cyrkulacji powietrza zwana inaczej miejską bryzą.
Na skutek ciepła, jakie dostaje się do atmosfery miasta zarówno w postaci ciepła promieniowania słońca, zakumulowanego przez sztuczną powierzchnię miasta, jak i emisji ciepła antropologicznego powstaje różnica ciśnienia atmosferycznego między miastem a obszarem otaczającym.

Cyrkulacja bryzowa (Lewińska, 2000)

Na miejską bryzę składają się dwa strumienie powietrza. Pierwszy - dolny strumień sprowadza do miasta powietrze z otaczających terenów, jest to zjawisko korzystne, gdyż podczas okresów wzrostu parności przyczynia się do lepszego przewietrzania miasta. Jednak ma ono swoją drugą niekorzystną stronę, strumień ten bowiem może przyczyniać się do zwiększonej koncentracji zanieczyszczeń w centrum miasta. Strumień ten „zasysa” bowiem zanieczyszczenia do centrum miasta z obszarów podmiejskich. Zjawisko takie występuje głównie w miastach na których obrzeżach ulokowane są zakłady przemysłowe. Drugi – dolny strumień stanowi prąd odwrotny nakładający się na cyrkulację skierowaną do wnętrza miasta i nosi nazwę „antybryzy”.

Zmiana temperatury powietrza na obszarze miasta czyli tak zwana „Miejska wyspa ciepła”.
Jest ona definiowana jako zjawisko wzrostu temperatury w mieście w stosunku do obszarów otaczających.
Miejska wyspa ciepła jest zjawiskiem częstym i dobrze poznanym. Jej występowanie stwierdzono w wielu Polskich miastach (Wrocław, Kraków, Warszawa). Jej miarą jest intensywność (natężenie), czyli różnica temperatury powietrza między obszarem zurbanizowanym i terenami podmiejskimi.

Cyrkulacja bryzowa, źródło praca Mariusza Szymanowskiego "Miejska wyspa ciepła we Wrocławiu"

Zanieczyszczenie powietrza stanowi dziś główne zagrożenie dla klimatu oraz środowiska przyrodniczego miasta. Zagrożenie to jest potęgowane przez szybki rozwój miasta oraz koncentrację przemysłu w jego regionie. Obecnie istnieją setki substancji groźnych dla zdrowia mieszkańców miasta. Ich główne źródło stanowi przemysł, energetyka, transport samochodowy oraz emisja „niska” z sektora bytowo-komunalnego.

Jak wynika z corocznych raportów o stanie środowiska stan powietrza w polskich miastach poprawia się, jednak wciąż istotny problem stanowi emisja zanieczyszczeń do powietrza z transportu drogowego. Natężenie ruch ulicznego z roku na rok wzrasta, co wiąże się z ciągłym wzrostem ilości zanieczyszczeń dostających się do atmosfery miejskiej w tym szczególnie tlenków azotu. Wszystkie omówione zjawiska działające na nasz organizm mogą stać się przyczyną wielu chorób i dolegliwości. Dlatego tak ważne jest dokładne poznanie mechanizmów oddziaływania poszczególnych elementów mezoklimatu miejskiego na zdrowie ludzi. Równie ważne jest opracowanie metod zapobiegania i niwelowania negatywnych skutków życia w mieście, poprzez odpowiednie zagospodarowanie przestrzeni, obniżenie ilości emisji zanieczyszczeń itp. Powinniśmy tak kształtować nasze środowisko życia, czyli miasto abyśmy my, a także przyszłe pokolenia mogły żyć i funkcjonować w sprzyjającym zdrowiu środowisku.

Dalszy, harmonijny rozwój miast, mający na celu poprawę jakości życia mieszkańców, jest możliwy tylko przy uwzględnieniu w pracach planistycznych czynników klimatycznych. Poprawa warunków życia mieszkańców miasta może nastąpić w wyniku umiejętnej melioracji klimatu przez wykorzystanie właściwości terenów zielonych oraz poprzez odpowiedni układ zabudowy zwiększający poziomom i pionową wymianę powietrza.


Komentarzy: 1

Jola
10 sierpnia 2009 (11:44)
Niska emisja i brud na ulicach
Wymierne korzyści dla klimatu polskich miast, bez wielkich inwestycji, przyniosłoby egzekwowanie od osób fizycznych zakazu spalania śmieci w paleniskach domowych, utrzymywanie kotłów domowych w odpowiednim stanie technicznych (kary i mandaty), no i zamiatanie oraz mycie ulic - gwarantowany sukces...ale znowu lepiej krzyczeć o wielkich inwestycjach niż wykorzystać egzekwowanie tego co jest dostępne.
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
GMO- zagrożenie czy dobrodziejstwo?

Sałata z genem szczura, pomidor ulepszony za pomocą DNA ryby, czy soja z genem pozyskanym z bakterii. Taka jest nieunikniona przyszłość. Uchwalenie przez parlament ustawy o nasiennictwie a...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".