Plan Burbujas

Alfonso Cano przewodził kolumbijskim partyzantom od 2008 r. Nie bez sukcesów. Jego strata jest istotnym ciosem dla guerrilli, tym bardziej, że Cano nie był pierwszym z liderów FARC, jacy zginęli w ostatnich latach. W marcu 2008 r. wojsko kolumbijskie zlikwidowało Raula Reyesa, wówczas numer 2 w hierarchii FARC, a we wrześniu 2010 r. Mono Jojoya – przywódcę Bloku Wschodniego FARC i najzdolniejszego dowódcę partyzantów. Zlikwidowano również szereg dowódców poszczególnych jednostek guerrilli. Wszystko to było skutkiem wzmożonej aktywności władz w Bogocie i m.in. wdrożenia Planu Burbujas, którego zasadniczym celem jest wyeliminowanie przywódców partyzantów. Zgodnie z jego założeniami śmierć członków Sekretariatu FARC i głównodowodzących guerrilli ma doprowadzić do fragmentaryzacji i osłabienia organizacji, a w efekcie do jej całkowitego unicestwienia. Jak widać, póki co Plan Burbujas się sprawdza. Całości obrazu partyzantki pozbawionej przywódców dopełnia śmierć założyciela i ikony FARC, Manuela Marulandy w 2008 r.

Porażka Bloku Wschodniego

Co więcej, rząd odnosi sukcesy również w innych obszarach. We wrześniu ubiegłego roku władze kolumbijskie przeprowadziły operację Sodoma. Jej wynikiem była śmierć wspomnianego wcześniej Mono Jojoya i znaczne osłabienie Bloku Wschodniego FARC. Jojoy, choć oficjalnie tylko przywódca Bloku Wschodniego, był uznawany za duchowego i wojskowego lidera całej partyzantki. Z podległego sobie Bloku Wschodniego stworzył najbardziej rozwiniętą strukturę guerrilli, ze strefą wpływów w departamentach Meta, Casanare, Arauca, Guaviare, Vaupes, Vichada, Cundinamarca i Boyaca. W szczytowym momencie liczyła ona nawet 8 000 członków. Wraz ze śmiercią Mono Jojoya skończyła się pewna era w historii FARC, era zapoczątkowana jeszcze w 1995 r. i oparta na stworzeniu potężnych oddziałów partyzanckich mogących stoczyć z wojskiem regularne bitwy – czyli strategia znana jako „nowa forma działania”.

Armia się zmieniła…

Porażka Bloku Wschodniego (jak i ogólnie „nowej formy działania”) była wynikiem trzech głównych czynników: zasadniczych zmian w kolumbijskim wojsku, niedostosowania się do nich FARC oraz znaczenia, jakie blok ów nabrał w ostatnich latach. Przez osiem ostatnich lat to na Bloku Wschodnim skupiała się większość akcji rządowych spod znaku Planu Patriota, Planu Kolumbia czy Planu Consolidación. W ich wyniku Blok Wschodni utracił znaczne połacie zajmowanego wcześniej terytorium: Cundinamarca, część Boyaca oraz Norte del Meta. W 2002 r. siedem podgrup Bloku Wschodniego otaczało Bogotę, obecnie nie istnieje już żadna z nich.

Działania armii mogły być tak skuteczne dzięki przeprowadzonej w poprzednich latach restrukturyzacji i modernizacji. Po pierwsze, przeprowadzono profesjonalizację armii. O ile w 2002 r. Kolumbia posiadała 22 000 zawodowych żołnierzy, o tyle obecnie liczba ta jest 4 razy. Po drugie, zwiększono znacznie stan osobowy wojska oraz policji: z w sumie 313 500 w 2002 r. do 453 000 obecnie. Po trzecie, armia kolumbijska jest hegemonem w strefie powietrznej. Dzięki przeprowadzonym zakupom samolotów i helikopterów umocniła swą przewagę na tym teatrze działań i jest w stanie przeprowadzać szybkie ataki z zaskoczenia nawet w oddalonych obszarach dżungli. Po czwarte wreszcie, zmodernizowano i stworzono wyróżnione, wyspecjalizowane jednostki naziemne, wyszkolone do walki partyzanckiej, mobilne i dobrze wyposażone.

…a Blok Wschodni - nie

W odpowiedzi na zmiany w armii i jej szereg zwycięstw FARC pod zarządem Alfonso Cano od 2009 r. wprowadza w życie tzw. „Plan 2010”. Taktyka ta oparta na trzech filarach „zrekonstruować, zrekomponować, wzmocnić” zakłada m.in. powrót do klasycznej wojny partyzanckiej; stworzenie niewielkich, mobilnych, taktycznych jednostek, które trudniej namierzyć i zlikwidować; większe zaangażowanie w budowę środków wybuchowych i pól minowych; wzmocnienie wpływów w miastach oraz budowę struktur politycznych.
Założenia te wdrożyły inne struktury FARC, ale nie Blok Wschodni. W ten sposób, pozostając w wielkich skupiskach pokrywających duże obszary Blok Wschodni był bardziej podatny na działania sił rządowych. W efekcie, wojsko mogło skuteczniej realizować Plan Burbujas i likwidować znaczną liczbę liderów średniego i wysokiego szczebla. W ten sposób dokonał się proces fragmentaryzacji Bloku Wschodniego i utraty jedności, co doprowadziło do jego strategicznego osłabienia.