Laurence Reese o charyzmie Hitlera
    II wojna światowa82 · faszyzm11 · Adolf Hitler2 · Laurence Reese 1
2013-09-24
Na polskim rynku wydawniczym ukazała się książka Złowroga charyzma Adolfa Hitlera. Miliony prowadzone ku przepaści – kolejna praca Laurence’a Reesa, brytyjskiego historyka zajmującego się tematyką drugiej wojny światowej.

Podobnie jak w przypadku większości poprzednich dzieł Reese’a (Naziści. Ostrzeżenie historii, Za zamkniętymi drzwiami. Kulisy II wojny światowej) wydaniu książki towarzyszy równoległa premiera wyprodukowanego przez BBC filmu dokumentalnego na jej podstawie. Trzyczęściowy dokument oparty na treści omawianej pozycji, charakteryzujący się mnogością unikalnych zdjęć i filmów mogliśmy niedawno oglądać na antenie Telewizji Polskiej.

Adolf Hitler jest jednym z – jakkolwiek niesmacznie zabrzmi to słowo w kontekście jego osoby – ulubionych tematów naukowej i popularnonaukowej historiografii. Artykuły, książki i filmy poświęcone Fuhrerowi Trzeciej Rzeszy trudno zliczyć. Oczywiste wydaje się więc, że większość faktów dotyczących Hitlera od dawna jest powszechnie znana i bardzo trudno powiedzieć o nim coś nowego, a wydawanie kolejnych pozycji mu poświęconych wydawać się może odcinaniem kuponów od rezultatów wcześniejszych badań. W takiej sytuacji o tym, czy warto poświęcić pieniądze na zakup i czas na lekturę kolejnej pozycji na temat Hitlera decydować mogą ewentualne oparcie jej na niewykorzystanych dotąd źródłach, niekonwencjonalne podejście do omawianego tematu czy też walory stricte pisarskie danego opracowania.

Z pewnością Hitler po pokonaniu Francji uwierzył w swój geniusz i nadnaturalne posłannictwo, co wpłynęło na decyzję podejmowane przez niego w późniejszym okresie.

Książka Reese’a wyżej wymienione warunki spełnia. Jak sam tytuł sugeruje głównym jej założeniem jej ukazanie przywództwa Hitlera jako przywództwa charyzmatycznego (według Weberowskiej typologii), czyli wypływającego z emocjonalnego stosunku do przywódcy, uznania jego wyjątkowego charakteru i niezwykłych talentów. Autor jest tu tutaj mimo wszystko daleki od stereotypowego obrazu hipnotyzującego masy trybuna. Owszem, Hitler potrafił w niesamowity sposób wpływać tak na masy, jak i na jednostki, jednak nie była to najwyraźniej cecha wrodzona, ale związana też z warunkami w jakich znalazły się Niemcy po Wielkiej Wojnie. Niemcy najwyraźniej oczekiwali na wodza, który wyprowadzi ich z nędzy i poniżenia i taką postać ujrzeli w Hitlerze. Zdarzały się bowiem osoby, szczególnie z zagranicy, na których tyrady Fuhrera nie robiły najmniejszego wrażenia, albo wręcz na których robił on wrażenie człowieka niezrównoważonego umysłowo.

Tok narracji książki z pozoru wydaje się być nieodbiegającą od standardu wyznaczonego przez inne opracowania opowieścią o dojściu nazistów do władzy, a następnie przyspieszonym kursem toku drugiej wojny światowej. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że od tego standardu odbiega i to in plus. Reese poza oparciem się na wydanych wcześniej pozycjach, sięgnął po solidną bazę źródłową – szczególnie podkreślić trzeba że składają się na nią także niepublikowane wcześniej relacje.

Reese nieraz prezentuje tezy odbiegające od utrwalonych poglądów na poszczególne aspekty II wojny światowej. Powszechnie uważa się na przykład, że uderzenie na Związek Sowiecki, było prawdziwie szaleńczym i ryzykownym posunięciem Hitlera, Rosji nie udało się wszak podbić nawet Napoleonowi. Autor zwraca uwagę, że posunięciem prawdziwie va banque była raczej wojna z Francją. Siły alianckie na froncie zachodnim były teoretycznie znacznie silniejsze od niemieckich i zwycięstwo, w dodatku w tak błyskawicznym tempie, mogło być zaskoczeniem. Wielu generałów odradzało Fuhrerowi tę kampanię. Z pewnością Hitler po pokonaniu Francji uwierzył w swój geniusz i nadnaturalne posłannictwo, co wpłynęło na decyzję podejmowane przez niego w późniejszym okresie. Innym mitem, który obala Reese jest przekonanie, że na konferencji w Wansee podjęto decyzję co do szczegółów eksterminacji ludności żydowskiej. W istocie, choć postanowiono wówczas o ostatecznym rozwiązaniu, to jednak szczegóły tego zbrodniczego przedsięwzięcia nie były określone z góry, ale ustalane „na bieżąco”.

Narracja jest płynna, barwna i wciągająca. Co warto podkreślić treść książki i filmu nie pokrywają się w stu procentach, są one raczej komplementarne. Nie należy więc rezygnować z zapoznania się z którymś z tych opracowań ponieważ zna się drugie. Złowroga charyzma Adolfa Hitlera. Miliony prowadzone ku przepaści to dobrze napisana i wciągająca książka popularnonaukowa o bogatej treści. Z czystym sercem polecić ją mogę wszystkim zainteresowanym drugą wojną światową oraz zagadnieniem przywództwa politycznego.


Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
Raporty
zobacz również
Birma. Miłość od pierwszego wejrzenia. Wywiad z Michałem Lubiną o jego nowej książce „Birma. Historia państw świata w XX i XXI w.”

O książce "Birma. Historia państw świata w XX i XXI w." oraz o problematyce birmańskiej z Michałem Lubiną rozmawia Roman Husarski.
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".