Opowieść bezdroży - „Taksim” Stasiuka

W naszej rodzimej literaturze ze świecą szukać książek, które moglibyśmy zaklasyfikować do powieści drogi – typu, który wpisuje się zdecydowanie bardziej w literaturę zachodnią, zwłaszcza amerykańską. Możemy natomiast pochwalić się przynajmniej jednym twórcą, którego nieistniejące autostrady, zaśmiecone szosy i prowincjonalne czarne dziury nie tylko nie zniechęcają do wpisania się w tę konwencję, lecz nawet służą za znakomity materiał do stworzenia powieści niezwykle bogatej w swojej pełnej niespodzianek środkowoeuropejskości. Mowa tu naturalnie o Andrzeju Stasiuku i jego najnowszym dziele – "Taksim".

Powieść drogi to jednocześnie za dużo i zbyt mało powiedziane, jeśli chcemy oddać sprawiedliwość tej historii; to bardziej powieść bezdroży. Stasiuk zręcznie przenosi nas do łotrzykowsko-wagabundzkiej rzeczywistości objazdowych lumpexów, cygańskich obozowisk i obskurnych przydrożnych knajp. Już od pierwszych stron jesteśmy wciągnięci w ten smutny i mentalnie bezdomny świat, który jednak urzeka swoim bogactwem w takim samym - o ile nie w większym – stopniu, w jakim odrzuca nas porażającą beznadzieją wpisaną w każdy jego fragment.

Wszystko tutaj toczy się przysłowiowym kołem, które w tym wypadku okazuje się być błędnym kołem pozbawionej ambicji, tandetnej prowincjonalnej egzystencji. Świat, który przyjdzie nam poznawać, jest dokładnie taki, jak drogi, które przemierzają bohaterowie - nieodłącznie wiąże się z nim smród samogonu, tanich papierosów i powoli rozkładającej się nadziei na jakiekolwiek konkretne, lepsze jutro.

To wszystko jednak ma w sobie ten charakterystyczny, Stasiukowy czar; niczym bajania starego komiwojażera przy przeszmuglowanej przepalance. Potrafi nas zauroczyć tą pozornie beznadziejną rzeczywistością, odsłonić jej bardziej pogodne – i nierzadko śmieszne – aspekty, zdemaskować absurdy w sposób jednocześnie wywołujący uśmiech i zmuszający do refleksji. Momentami potrafi sprawić, że tułaczka bohaterów po środkowoeuropejskich dziurach wydaje się być, pomimo przygnębiającej panoramy, rewelacyjną przygodą. Bez oderwania od szarej prowincjonalnej rzeczywistości tworzy postacie i sceny pełne koloru i głębi. „Podkarpacki Benelux” Stasiuka łączy w sobie niemal wisielczy humor, żebracką nostalgię i groteskową łotrzykowość rodem z Kantyny Mos-Eisley.

Stasiuk dwoi się i troi, by zmieścić na trzystu stronach maksymalny ładunek tego dziwnego świata, by wycisnąć jak najwięcej z jego pełnej sprzeczności kolorytu. Przez skondensowanie całego smutnego i zarazem fascynującego bogactwa środkowoeuropejskich prowincji – „Taksim” staje się powieścią strasznie wyrazistą i jednocześnie naznaczoną niejednoznacznościami. To bilet w jedną stronę na wędrówkę po życiowych bezdrożach. To niesamowita opowieść o poszukiwaniu pękniętej szprychy w błędnym kole ludzkich problemów, o pokonywaniu spróchniałej codzienności, o życiu w jego najbrzydszej i najprawdziwszej formie. Niewątpliwie nie jest to książka, obok której można przejechać obojętnie.


Autor: Andrzej Stasiuk
Wydawnictwo: Czarne
Wydano: 2009, wrzesień
Stron: 328
ISBN: 978-83-7536-142-1

Adam Suchomski

Najnowsze z kategorii

• Literatura w służbie biznesu
• Thomas Kanger puszcza oko?
• Wiecznie żywa poezja arabska
• „Dopóki mamy twarze” C.S. Lewisa - rozważania na temat wiary i miłości
• „Ja inkwizytor - Wieże do nieba” Jacka Piekary

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 5.3

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Jemen staje się rajem dla Al-Kaidy

O Republice Jemeńskiej mówi się coraz częściej, głośniej i z rosnącym niepokojem. Powodem jest wzmożona aktywność Al-Kaidy, której liderzy i bojownicy chętnie przenoszą się...

Budżet USA na rok 2011 – miejsca pracy...

Prezydent Barack Obama zaprezentował liczący 192 strony projekt budżetu na rok 2011 (Budget of the United States Government, Fiscal Year 2011). Dokument, który - wg Obamy rozpoczyna...

Obecność US Army na terytorium Rzeczpospolitej...

Po co amerykańscy żołnierze w Polsce? Prezydent ratyfikował umowę SOFA1 (Status of Forces Agreement), sama ratyfikacja przeszła jakoś bez echa ale grudniowe podpisanie umowy...

MojeOpinie.pl na Facebooku