Opowieść bezdroży - „Taksim” Stasiuka

W naszej rodzimej literaturze ze świecą szukać książek, które moglibyśmy zaklasyfikować do powieści drogi – typu, który wpisuje się zdecydowanie bardziej w literaturę zachodnią, zwłaszcza amerykańską. Możemy natomiast pochwalić się przynajmniej jednym twórcą, którego nieistniejące autostrady, zaśmiecone szosy i prowincjonalne czarne dziury nie tylko nie zniechęcają do wpisania się w tę konwencję, lecz nawet służą za znakomity materiał do stworzenia powieści niezwykle bogatej w swojej pełnej niespodzianek środkowoeuropejskości. Mowa tu naturalnie o Andrzeju Stasiuku i jego najnowszym dziele – "Taksim".

Powieść drogi to jednocześnie za dużo i zbyt mało powiedziane, jeśli chcemy oddać sprawiedliwość tej historii; to bardziej powieść bezdroży. Stasiuk zręcznie przenosi nas do łotrzykowsko-wagabundzkiej rzeczywistości objazdowych lumpexów, cygańskich obozowisk i obskurnych przydrożnych knajp. Już od pierwszych stron jesteśmy wciągnięci w ten smutny i mentalnie bezdomny świat, który jednak urzeka swoim bogactwem w takim samym - o ile nie w większym – stopniu, w jakim odrzuca nas porażającą beznadzieją wpisaną w każdy jego fragment.

Wszystko tutaj toczy się przysłowiowym kołem, które w tym wypadku okazuje się być błędnym kołem pozbawionej ambicji, tandetnej prowincjonalnej egzystencji. Świat, który przyjdzie nam poznawać, jest dokładnie taki, jak drogi, które przemierzają bohaterowie - nieodłącznie wiąże się z nim smród samogonu, tanich papierosów i powoli rozkładającej się nadziei na jakiekolwiek konkretne, lepsze jutro.

To wszystko jednak ma w sobie ten charakterystyczny, Stasiukowy czar; niczym bajania starego komiwojażera przy przeszmuglowanej przepalance. Potrafi nas zauroczyć tą pozornie beznadziejną rzeczywistością, odsłonić jej bardziej pogodne – i nierzadko śmieszne – aspekty, zdemaskować absurdy w sposób jednocześnie wywołujący uśmiech i zmuszający do refleksji. Momentami potrafi sprawić, że tułaczka bohaterów po środkowoeuropejskich dziurach wydaje się być, pomimo przygnębiającej panoramy, rewelacyjną przygodą. Bez oderwania od szarej prowincjonalnej rzeczywistości tworzy postacie i sceny pełne koloru i głębi. „Podkarpacki Benelux” Stasiuka łączy w sobie niemal wisielczy humor, żebracką nostalgię i groteskową łotrzykowość rodem z Kantyny Mos-Eisley.

Stasiuk dwoi się i troi, by zmieścić na trzystu stronach maksymalny ładunek tego dziwnego świata, by wycisnąć jak najwięcej z jego pełnej sprzeczności kolorytu. Przez skondensowanie całego smutnego i zarazem fascynującego bogactwa środkowoeuropejskich prowincji – „Taksim” staje się powieścią strasznie wyrazistą i jednocześnie naznaczoną niejednoznacznościami. To bilet w jedną stronę na wędrówkę po życiowych bezdrożach. To niesamowita opowieść o poszukiwaniu pękniętej szprychy w błędnym kole ludzkich problemów, o pokonywaniu spróchniałej codzienności, o życiu w jego najbrzydszej i najprawdziwszej formie. Niewątpliwie nie jest to książka, obok której można przejechać obojętnie.


Autor: Andrzej Stasiuk
Wydawnictwo: Czarne
Wydano: 2009, wrzesień
Stron: 328
ISBN: 978-83-7536-142-1

Adam Suchomski

Najnowsze z kategorii

• Karl – Markus Gauss – „Mieszkańcy Roany odchodzą pogodnie”
• Ludzie na księżycu - wizja z początku XX wieku
• „Gdy chcieliśmy być wolni. Ursus w latach 1980-89”
• Muzeum niewinności o Turcji
• Komiks w Polsce – sztuka drugiej kategorii

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 5.3

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Sagada – harmonijna górska idylla

Z czym kojarzą się nam Filipiny? Zapewne z rajskimi plażami, nurkowaniem, kite surfingiem i wszelkiej maści sportami wodnymi. Amatorom kobiecych wdzięków przyjdą na myśl słynne na...

Gorące lato w Iranie

Problemy Iranu, to nie tylko sankcje Zachodu i kontrowersyjny program nuklearny. W kraju tym aż roi się od konfliktów, których jednymi z głównych przyczyn są: sprzeciw rozmaitych...

Czy powódź spowoduje boom inwestycyjny na...

Powódź w Polsce powoduje ogromne straty finansowe, których dzisiaj na dobrą sprawę nikt nie jest wstanie oszacować. Większość ekonomistów jest zdania, że szkody spowodowane...

MojeOpinie.pl na Facebooku