Pieniński Park Narodowy – jedyny taki Park
    parki narodowe8 · przyroda17 · fauna8
2009-09-09
Pieniński Park Narodowy stanowi północny fragment Pienińskiego Pasa Skałkowego i tworzy wyodrębnione pasmo górskie o długości około 35 km i szerokości do 6 km. Teren ostoi obejmuje Pieniny Właściwe, które usytuowane są między Czorsztynem a Szczawnicą.

Sosna na Sokolicy, wikimedia commons, GNU,Crusier

Park utworzono decyzją Rady Ministrów w 1932 roku. Jednak jego historia sięga już 1921 roku, kiedy to z inicjatywy prof. Władysława Szafera powstał rezerwat dla ochrony łąk wokół ruin Zamku w Czorsztynie (7,5 ha). Obecnie Pieniński Park Narodowy (PPN) zajmuje powierzchnię 2346 ha, z czego lasy obejmują 1665 ha, powierzchnia uprawna stanowi 471 ha, a wody zajmują 32 ha.

Pieniński Park Narodowy jest najmniejszym parkiem narodowym pod względem powierzchni, ale pod względem atrakcyjności najpiękniejszy. Tutaj bowiem, na niewielkim obszarze, występuje niezwykłe bogactwo form przyrody.

W porównaniu do innych obszarów Karpat Zachodnich to właśnie Pieniny wyróżniają się niepowtarzalnym krajobrazem. Każdego, kto je zwiedza zadziwiają w szczególności: przełom Dunajca tworzącego skalny kanion, wysokie poszarpane turnie Trzech Koron, malownicze skalne wąwozy rozcinające stoki łagodnych grzbietów górskich czy regularne stożkowe szczyty górskie. Różnorodność lokalnych krajobrazów i form rzeźby terenu, typów podłoża skalnego, spotykanych biocenoz oraz cennych gatunków roślin i zwierząt, zaskakuje nawet doświadczonego krajoznawcę.

Charakterystyczne dla krajobrazu tych gór są nagie ściany skalne, odosobnione skałki - często w postaci iglic i kontrastujące z nimi zaokrąglone powierzchnie garbów lub łagodne stoki, które pokrywają łąki i pola. Szczyty Pienin są wyjątkowo malownicze. Od strony północnej zbocza łagodnie opadają ku dolinom, natomiast zbocza południowe stanowią wapienne ściany obrywające się w stronę Dunajca tworząc malowniczy przełom.

W wyniku zmienności geologicznej w parku spotykane są liczne stadia rozwojowe gleb: od bardzo płytkich do głębokich, od kamienisto-rumoszowych do gliniasto-ilastych, od kwaśnych do zasadowych. Najczęściej występują rędziny i gleby brunatne.

Pieniny są jedynymi górami w tej części Polski o tak łagodnym klimacie. Stoki północne są bardziej chłodniejsze, a południowe dobrze nasłonecznione i ciepłe. Również zachmurzenie jest niewielkie, więc nie przeszkodzi nam ono w podziwianiu niezwykłych widoków. Najcieplejszymi miesiącami są miesiące letnie, a najchłodniejsze to styczeń i luty. Góry te położone są w zasięgu tzw. cienia opadowego i charakteryzują się niską średnią sumą opadów. W zimie śnieg pojawia się we wrześniu, a znika z końcem marca.

Pieniny zostały zbudowane głównie z utworów geologicznych powstałych w okresie jury i kredy. Od trzeciorzędu obserwujemy tu proces wcinania się Dunajca w głąb wapienia i kształtowania przełomu. W PPN występują dwa piętra klimatyczno-roślinne: piętro pogórza i regla dolnego. W piętrze pogórzy zachowały się nieliczne płaty grądu w Dolinie Dunajca do wys. 480 m n.p.m., poza tym obszar ten zajęty jest pod gospodarkę człowieka. Pomimo, że większość zbiorowisk roślinnych PPN znajduje się w piętrze regla dolnego, są one silnie zróżnicowane w zależności od ekspozycji zboczy i rodzaju podłoża.

Flora

Duże zróżnicowanie podłoża skalnego, gleb, rzeźby terenu i klimatu zadecydowało, że flora Pienin ma wiele swoistych cech, którymi wyodrębnia się wśród otaczających ją obszarów górskich. Jest to flora bardzo bogata. Na obszarze PPN występuje bowiem aż 1100 gatunków roślin naczyniowych. W grupie roślin zarodników odnaleziono dotychczas ponad 2300 gatunków w tym około 400 gatunków glonów, 331 mchów i wątrobowców, ponad 400 porostów i 550 grzybów kapeluszowych i co ważne ciągle opisywane są nowe gatunki.

Flora Pienin odznacza się bardzo dużym zróżnicowaniem ekologicznym i geograficznym. Wykorzystując dużą zmienność warunków klimatu lokalnego rosną tu, często obok siebie, wybitnie ciepłolubne gatunki południowo-europejskie (np. oman wąskolistny, perłówka siedmiogrodzka) i gatunki wysokogórskie typowe dla zimnego i wilgotnego klimatu. Ich przykładami są sesleria skalna, aster alpejski i dębik ośmiopłatkowy.

O odrębnym charakterze flory decydują także spotykane tu taksony endemiczne, relikty geograficzne, naskalne gatunki wapieniolubne oraz gatunki ciepłolubne, które poza Pieninami nie rosną w naszych Karpatach.

Endemity i relikty Pienin

Endemity pienińskie, występujące tylko w Pieninach i nigdzie na świecie, poza tym terenem nie są spotykane. Reprezentują one dwa gatunki i cztery odmiany. Tymi osobliwościami są:

* mniszek pieniński, który znany jest ze skał w szczytowej części Trzech Koron. Gatunek ten jest najwybitniejszym i prawdopodobnie najstarszym endemitem pienińskim. Pomimo względnej stabilności siedliska, w którym występuje mniszek pieniński, jego populacja należy do skrajnie zagrożonych z uwagi na jej bardzo ograniczoną wielkość. W przypadku tak niewielkiej populacji, do jej wyginięcia mogą się przyczynić trudne do przewidzenia zdarzenia losowe, jak np. oberwanie skały,
* pszonak pieniński, który rośnie obficie na skałach Góry Zamkowej i na murach zamku w Czorsztynie,
* bylica piołun - odmiana wapienna rosnąca w Pieninach Centralnych,
* mokrzyca szczeciolistna - odmiana pienińska spotykana rzadko, głównie w masywie Trzech Koron,
* chaber barwny - odmiana pienińska rosnąca w rozproszonych stanowiskach w Pieninach Centralnych oraz w Małych Pieninach głównie na Słowacji,
* rozchodnik ostry - odmiana wapienna, pospolita w całym pienińskim pasie skałkowym, gdzie rośnie obok odmiany typowej.

Obok endemitów do osobliwości florystycznych Pienin należą relikty, pochodzące z odległych czasów. Największymi unikatami są:

* chryzantema Zawadzkiego o białoliliowych kwiatach, której najbliższe stanowiska znajdują się dopiero w Rosji w rejonie Orta, Kurska i Archangielska,
* szczwoligorz pochwiasty z rodziny baldaszkowatych. Oba powyższe gatunki dotarły w Pieniny prawdopodobnie z końcem epoki lodowej z falą roślin pochodzenia syberyjskiego.
* jałowiec sawina, który w Pieninach przetrwał od schyłku ostatniego zlodowacenia. Jest to obecnie jedyne naturalne reliktowe stanowisko w obrębie Karpat Zachodnich, gdyż gatunek ten rośnie dziko dopiero w Siedmiogrodzie, Alpach i na Kaukazie,
* traganek jasny rosnący w Pieninach wyłącznie na szczycie Trzech Koron,
* szarotka alpejska znaleziona niedawno na skałach Zamkowej Góry,

Z rzadszych roślin warto wymienić liczne tutaj gatunki storczyków: m.in. storczyk szerokolistny, dwulistnik muszy, storczyk bzowy, storczyk męski, a także rzadkiego i imponującego ostrożenia głowacza czy ciemiężycę zieloną.

Fauna Pienin

Dzięki doskonałym warunkom klimatycznym, zróżnicowaniem siedlisk, bogactwem szaty roślinnej oraz wapiennemu podłożu fauna Pienin jest bardzo bogata. Szacuje się, że w Pieninach może żyć aż ok. 13 tysięcy zwierząt, co odpowiadałoby prawie połowie opisanych dotąd gatunków w całej Polsce. Najliczniejszą grupę stanowią bezkręgowce, bo aż 7021 gatunków. Samych owadów jest około 6021 gatunków (wśród nich takie, które nie występujące nigdzie indziej w Polsce).

Wśród żyjących tutaj płazów wyróżnić można: traszki, żaby, ropuchy, kumaki, salamandry plamiste a z gadów: jaszczurki: zwinkę i żyworódkę, padalca zwyczajnego, a także węże: żmiję zygzakowatą, gniewosza plamistego i zaskrońca zwyczajnego.

Z ptaków na uwagę zasługują dwa gatunki śródziemnomorskie, nagórnik oraz pomurnik mający tu najdalej na północ wysunięte stanowisko w Europie. Jednym z najciekawszych zwierząt występujących w tych górach jest sokół wędrowny. Obecnie w Pieninach żyje jedna para, a w całej Polsce jest ich tylko 10. Pieniny są także bogatą ostoją puchacza. Żyje tu kilka par lęgowych tego zanikającego gatunku. Obok puchacza sowy reprezentuje puszczyk, sowa uszata, sowa włochata, pójdźka i sóweczka. Z drapieżników dziennych częste są w regionie pienińskim jedynie pustułka i myszołów, rzadziej trafia się jastrząb gołębiarz. Z innych ptaków warto wymienić bociana czarnego oraz przedstawicieli elementu tajgowego: dzięcioła trójpalczastego, orzechówkę i drozda obrożnego. Nad potokami i rzekami żyje zimorodek oraz dwa gatunki typowo górskie - pliszka górska i pluszcz.

Na uwagę zasługuje bogata fauna nietoperzy (10 gatunków), z których największą osobliwość stanowi stwierdzony w jaskini aksamitka podkasaniec, przedstawiciel nietoperzy tropikalnych, mający w Pieninach najdalej na północ wysunięte stanowisko.

Niestety nie spotkamy tu wielu przedstawicieli dużych ssaków ze względu na niewielki obszar pasma górskiego. Jednak żyją tutaj dziki, sarny i jelenie, a w dolinie Dunajca wydry. Przedstawiony wyżej krajobraz oraz przyroda Pienińskiego Parku Narodowego należy do szczególnie urozmaiconych i bogatych, a wśród otaczających terenów wyróżnia się odmiennym charakterem oraz wybitną wartością. Dlatego warto tu przyjechać i zobaczyć to piękno jakie stworzyła na tym terenie przyroda. Piękno, którego tak naprawdę nie da się w pełni opisać.


Komentarzy: 6

anonim
29 września 2009 (18:03)
i co z tego ?
a jakie są zwierzęta pod ochroną w T-Y-M parku hm? no a ja na przyrode potrzebuje zwierzęta z tego parku!!!!!!!!! i co mi z tego opisu?

GWA
21 października 2009 (21:18)
Proszę Anonima!
Ano ni ma tego, czego szukasz. Bibliotekę w szkole masz? Książki masz? To zadaj sobie trochę trudu i poszperaj, a nie czekaj na gotową odpowiedź!

kiniafree
16 stycznia 2010 (16:28)
najmniejszy?
Najmniejszym Parkiem Narodowym w Polsce jest Ojcowski PN (powierzchnia 2145), nie Pieniński

Janusz
4 maja 2011 (09:59)
Więcej o Pieninach
na stronie Pieniny zapraszam również na stronę facebook.com/pieniny

:(
29 maja 2012 (17:42)
I PO CO!!!
Co mnie to obchodzi skoro nie ma tu żadnych chronioych zwierząt Żal

Anonim
22 marca 2015 (11:10)
Wi tam się przydało
fajne
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
GMO- zagrożenie czy dobrodziejstwo?

Sałata z genem szczura, pomidor ulepszony za pomocą DNA ryby, czy soja z genem pozyskanym z bakterii. Taka jest nieunikniona przyszłość. Uchwalenie przez parlament ustawy o nasiennictwie a...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".