Wyrzutnia rakiet Patriot

Polsce powinno zależeć na umacnianiu zaangażowania tego państwa w Europie, jako siły gwarantującej bezpieczeństwo i stabilizującej relacje polityczno - militarne na kontynencie. W podobnym tonie wypowiada się Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski, który w Sejmowym Expose z 2010 roku stwierdza, że Polska ma nadzieję, iż Stany pozostaną europejskim mocarstwem.

Pomimo ochłodzenia na linii Warszawa – Waszyngton, spowodowanego odejściem Polski od polityki bandwagoing przez rząd D. Tuska na rzecz umacniania pozycji naszego kraju w UE, oraz rezygnację z pierwotnego planu rozmieszczenia elementów systemu obrony antybalistycznej w Polsce przez administracje B. Obamy, bilateralne relacje obu krajów pod względem rzeczywistej współpracy wydają się być niezagrożone. Częste wizyty R. Sikorskiego w Stanach Zjednoczonych oraz wizyta wiceprezydenta Joe Bidena i sekretarz stanu Hillary Clinton w Polsce zdają się potwierdzać ciągłość współpracy polsko-amerykańskiej, zwłaszcza, że zbieżne poglądy w najważniejszych kwestiach bezpieczeństwa międzynarodowego, takich jak zwalczanie terroryzmu, przeciwdziałanie proliferacji broni masowego rażenia czy wspólny udział w konfliktach zbrojonych, umacniają transatlantycką wspólnotę służąc interesom każdego z partnerów z osobna.

W ramach negocjacji międzyrządowych w sprawie ulokowania systemu obrony antybalistycznej w Polsce, wiele miejsca poświęcało się uzyskaniu amerykańskiej pomocy dla SZ RP. Zarówno obecne Ministerstwo Obrony Narodowej jak i rząd zdaje sobie sprawę z potrzeby restrukturyzacji i modernizacji sił zbrojnych. Wiąże się to przede wszystkim z postępem technologicznym, który zrewolucjonizował obecne pole walki, a także z nowego typu zagrożeniami, jak np. wojna asymetryczna prowadzona przez wojska Sojuszu w Afganistanie czy też zagrożenie ze strony rouge states takich jak Iran czy Korea Północna. Wiodące pod względem potencjału militarnego państwa przeznaczają ogromne środki na usprawnienie armii inwestując w innowacyjne technologie, które zapewnią jej mobilność oraz interoperacyjność w ramach Sojuszy militarnych.

Polska armia jest w trudnej sytuacji pod względem nowoczesnych technologii. Przeważająca większość sprzętu pochodzi jeszcze z okresu zimnej wojny i wymaga niezbędnych (czyt. pilnych) działań modernizacyjnych, aby polskie siły zbrojne były w stanie reagować adekwatnie do zaistniałego zagrożenia. Niedofinansowane struktury militarne oraz brak wsparcia programów polskiej zbrojeniówki w opracowywaniu innowacyjnych technologii, zmusza decydentów do korzystania z wyrobów partnerów zagranicznych, niekoniecznie najnowocześniejszych, a czasem nawet tych wychodzących z użycia1. Z powyższych względów, pomysł amerykańskiej pomocy w modernizacji polskiej armii jako warunek przystąpienia Polski do systemu obrony antybalistycznej czy też udziału w globalnej wojnie z terroryzmem wydaje się być słusznym działaniem naszego kraju.

Utrzymanie kosztownej misji w Afganistanie, która według szacunków Ministerstwa Obrony Narodowej pochłonie w tym roku 1,9 mld złotych2, hamuje rozwój modernizacyjny Wojska Polskiego w kraju.

Pomimo naszego udziału w równie kosztownej misji w Iraku, nasz kraj nie uzyskał dotychczas adekwatnej pomocy finansowo-wojskowej, która została zadeklarowana jeszcze za prezydentury G. W. Busha. Porozumienie Polski z USA o współpracy sił specjalnych, utworzenie dwustronnej Grupy Konsultacyjnej ds. Współpracy Strategicznej (GKWS) oraz otrzymanie (w leasingu) amerykańskiego sprzętu w ramach wspólnej operacji ISAF na potrzeby PKW w Afganistanie, wydaje się być przecenianym medialnie faktem w porównaniu do pomocy jaka została nam przekazana przez Federalną Republikę Niemiec – 128 czołgów Leopard 2A4 czy też 22 samoloty MIG-29.

Jedynym dotychczas interesującym posunięciem Amerykanów przyczyniających się do poprawy jakości SZ RP, wydaje się być rozlokowanie w Morągu baterii rakiet Patriot, która zgodnie z deklaracją Stanów Zjednoczonych, do 2012 roku powinna być zdolna do działań operacyjnych (obrony określonego obszaru na terytorium Polski). Obecnie w Morągu znajduje się 6 wyrzutni systemu Patriot i 6 pustych zasobników przeznaczonych do podstawowej nauki pracy z systemem na stanowisku bojowym. Bateria nie posiada na swoim stanie pocisków rakietowych i nie może używać radiolokatora, a jej pobyt w Polsce ma charakter promocyjny3. Według opinii Bogdana Klicha, umieszczenie w Polsce baterii Patriot zwiększa bezpieczeństwo Polski i przyczynia się do współpracy z USA. (...) Rozmieszczenie systemu Patriot w Polsce uważamy za ważny krok w kierunku zwiększenia naszego bezpieczeństwa narodowego i rozwijania współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. Nie ze względu na sprzęt, bo ta jedna bateria nie czyni wiosny, ale ze względu na ludzi – żołnierzy amerykańskich, którzy tę baterię będą obsługiwać.4

Jednakże, według prof. R. Zięby, wątpliwe wydają się korzyści z rozlokowania baterii rakiet Patriot w Morągu. Według niego, daliśmy Stanom Zjednoczonym bardzo dużo, a otrzymujemy w zamian niewiele. Porównując potrzeby obrony terytorium Niemiec, którzy mają 40 (baterii – przyp. A.Ś) rakiet, i Polski wynika, że dla zapewnienia ochrony całego naszego terytorium powinniśmy mieć ponad 30 baterii rakiet. W świetle tych liczb, uzyskanie jednej baterii Rakiet „Patriot” jest po prostu kpiną, ewidentnie opartą niestety na założeniu, że „głupi naród to kupi”5. Zatem niewątpliwie osobliwym tematem jest wkład przywiezionej baterii rakiet Patriot do Morąga, w modernizację Polskiej armii czy też poprawę bezpieczeństwa Polski. Co więcej, stacjonowanie amerykańskich żołnierzy w Polsce oraz instalacji będących własnością Stanów Zjednoczonych, nie poprawia – i tak już skomplikowanych, stosunków z Federacją Rosyjską. Według rosyjskiego ministra spraw zagranicznych, Siergieja Ławrowa, Rosja oczekuje od USA i Polski "sensownych wyjaśnień" w sprawie dyslokacji baterii Patriot w pobliżu rosyjskiej granicy i jest przeciwna temu, aby w Europie rozkręcał się nowy wyścig zbrojeń5.

W rezultacie przywiezienia do Polski ćwiczebnej baterii rakiet, zastanawiający jest fakt, iż Polska dotychczas oficjalnie nie wybrała systemu Patriot, jako przyszłego systemu średniego zasięgu obrony powietrznej6. Według potrzeb Sił Zbrojnych, stworzenie nowoczesnej wielowarstwowej obrony przeciwlotniczej stanowi jedno z głównych wyzwań, którym musi sprostać armia w najbliższych latach. Minister obrony Bogdan Klich oświadczył, iż pod koniec 2010 roku ma być ustanowiony Narodowy Program zakupu systemów obrony powietrznej krótkiego i średniego zasięgu, spośród wszystkich dostępnych systemów tego typu na rynku7 . Środki miałyby zostać pozyskane spoza budżetu MON na zasadzie ustanowienia specjalnego programu, jak to miało miejsce z zakupem wielozadaniowych myśliwców F-16, bądź poprzez amerykańskie wsparcie finansowe w ramach programu Foreign Military Financing (FMF), z którego otrzymaliśmy m.in. fregaty rakietowe klasy Oliver Hazard Perry oraz wielozadaniowe pojazdy wojskowe typu HUMVEE. Biorąc pod uwagę wysoką cenę jednostkową za zakup systemu Patriot, którą proponują amerykanie po cenach rynkowych (1 mld $)8 , optymalnym sposobem pozyskania niezbędnego sprzętu byłoby finansowanie ze środków programu FMF. Z jednej strony pozwoliłoby to na pozyskanie najnowocześniejszego środka obrony powietrznej dostępnego na rynku, a z drugiej strony pozwoliłoby amerykanom wywiązać się z złożonych deklaracji zawartych w ramach umowy o strategicznej współpracy.

Obecnie, pomoc wojskowa dla Polski w ramach programu FMF jest na poziomie 27 mln $ (za rok 2009) i ma zostać zwiększona w roku 2010 do 47 mln $9 . Suma ta nie odpowiada potrzebom polskiej armii, ale wydawać by się mogło, że wraz z instalacjami systemu obrony antybalistycznej w Polsce, ilość funduszy przeznaczanych w ramach programu FMF powinna osiągnąć znacznie większe kwoty. Pomimo, że jesteśmy największym beneficjentem środków przyznawanych w ramach FMF w Europie i Eurazji, to daleko nam wciąż do krajów takich jak Izrael (2,380 mln $ w 2009 roku) czy Egipt (1,300 mln $ w 2009 roku)10 .

TABELA 1