Powstanie Rusi
    Rosja257 · teoria kurhanowa1 · Waregowie1 · plemiona indoeuropejskie1
2009-08-25
Rosja jest jak wiadomo olbrzymim krajem, leżącym na dwóch kontynentach, z całym przekrojem etnicznej i kulturowej różnorodności.W swojej liczącej ponad 1000 lat historii była zamieszkiwana przez plemiona indoeuropejskie oraz azjatyckie. Pierwsze zasiedlenia przez Słowian miały miejsce już w V w.

Przypuszczalne kierunki migracji ludności praindoeuropejskiej. Mapa ukazuje ekspansję genu R1a od 6000 do 3000 lat temu. Fioletowo zaznaczony najstarszy obszar. wikipedia.org GNU

Początki i tzw.teoria kurhanowa

W czasach prehistorycznych ogromne, dzikie stepy południowej Rosji były zasiedlone przez pasterskich nomadów. Nomadowie byli koczownikami, zazwyczaj zorganizowanymi w grupy, plemiona. Mężczyźni tworzyli zwarte grupy wojowników, aby podporządkować sobie tereny, w obrębie których grupa przebywała. Nomadzi nie trudnili się rolnictwem. Korzystali po prostu z zasobów ziemi aż do ich wyczerpania. Wówczas zwijali obozowiska i ruszali w poszukiwaniu lepszych warunków.Koczownicy czasem toczyli wojny między sobą, czasem najeżdżali ludy osiadłe, a czasem handlowali.

W okresie starożytnym Step Pontyjski był znany jako Scytia a jego kresy zachodnie również jako Sarmacja. Niektóre ziemie późniejszego Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, zwłaszcza obszary północno-wschodnie, zostały zasiedlone przez ludność słowiańską po 1000 r.

Przez terytorium Rosji wędrowały ludy różnego pochodzenia,m.in. Hunowie, Alanowie, Awarowie, Bułgarzy, Chazarowie, Połowcy i Węgrzy. Ok. 632 roku powstało na południu Rosji pierwsze państwo bułgarskie, tzw. Stara Wielka Bułgaria. Bułgarzy emigrowali też do Europy dając początek dzisiejszemu państwu bułgarskiemu, oraz nad Wołgę, gdzie utworzyli Bułgarię Kamską. W poł. VII w. na terenach Północnego Kaukazu powstał Kaganat Chazarski, a Chazarowie opanowali w VIII w. znaczne obszary południowej Rosji i Ukrainy.

Skąd wywodziły się pierwotne plemiona, które przywędrowały w zamierzchłych czasach m.in. na ziemie ruskie? Tzw. teoria kurhanowa daje być może odpowiedź na to pytanie. Teoria kurhanowa stworzona została w 1956 roku przez Mariję Gimbutas. Dotyczy rozwoju i rozprzestrzeniania ludności praindoeuropejskiej. Uwzględnia występowanie kurhanów, zależności językowe oraz dystrybucję genu R1a.

Według teorii kurhanowej ludność praindoeuropejska uformowała się na południu dzisiejszej Rosji (ok. 10 000 lat temu) a następnie migrując do Europy i Azji dała początek m.in. Grekom, Germanom, Celtom, Bałtom, Słowianom i ludom indo-irańskim. Przypuszczalnie ok. 6000-7000 lat temu przywędrowały z okolic Uralu do Europy Północnej pierwsze plemiona ugrofińskie. Nowo przybyłe ludy wkrótce zdominowały tamtejszą ludność, która uległa całkowitej asymilacji z przybyszami.

Początki państwa ruskiego i Waregowie

Podczas gdy Norwegowie i Duńczycy plądrowali Europę zachodnią w dobie wypraw Wikingów, Szwedzi kierują się na Wschód, zajmując się głównie handlem. Stąd też ich póżniejsza nazwa "Waregowie" ( od staroskandynawskiego "vaerengi"- kupiec).Waregowie przybyli na ziemie ruskie około 860r. i zorganizowali sprawnie działające ośrodki handlowe.Ale byli też najemnikami, walczącymi np. w armii Bizancjum. Załadowane futrami, woskiem ,niewolnikami, statki Waregów płynęły wzdłuż Dniepru aż do Morza Czarnego i południowych wielkich ośrodków handlowych. Waregowie osiedlali się często w przyrzecznych osadach słowiańskich, raczej nie nastawiając się na kolonizację czy podbój terenu.Ale okazało się, że to właśnie Waregowie odegrali decydującą rolę w tworzeniu się państwa ruskiego i formowania elit młodej władzy.W połowie IX wieku wódz Ruryk objął rządy w Nowogrodzie Wielkim i na północy Rusi. Przybycie Ruryka do Nowogrodu Wielkiego w 862 r. uważa się za symboliczny początek historii Rosji. Ruryk zdołał skupić pod swymi rządami część Waregów, plemion wschodniosłowiańskich (Słowienie, Krywicze i Połoczanie) oraz plemion ugrofińskich i stworzył fundamenty państwa ruskiego, tzw. Rusi Nowogrodzkiej. Ruryk był także założycielem dynastii Rurykowiczów, która sprawowała rządy w Rosji do 1598 roku.

Z czasem część drużyny Ruryka (m.in. Askold i Dir) oddzieliła się od niego i udała się w dół Dniepru opanowując podległe Chazarom państwo Polan z ich największym grodem Kijowem. Wyprawa następcy Ruryka, księcia nowogrodzkiego Olega Mądrego na Kijów (882r.) doprowadziła do zjednoczenia północnych i południowych księstw ruskich oraz powstania Rusi Kijowskiej.ze stolicą właśnie w Kijowie. Nowe państwo było początkowo luźnym związkiem księstw, które do ok. II. poł. X w. zachowały szeroką autonomię. Oleg co prawda przeniósł swoją siedzibę z Nowogrodu Wielkiego do Kijowa, jednak do końca XII w. Nowogród pozostawał największym miastem ruskim. Książęta kijowscy Oleg i Igor Rurykowicz podpisali z Bizancjum układy handlowe, które gwarantowały krajowi zyskowny handel.

Rządząca po nich księżna Olga, scentralizowała państwo i stworzyła podstawy trwałej administracji. Kolejny władca, syn Olgi, Światosław I podejmował odległe wyprawy wojenne, docierając na Krym, Kaukaz i na Bałkany. Światosław toczył m.in. liczne wojny z Chazarami doprowadzając do ostatecznego upadku Kaganatu Chazarskiego. Ożeniony z siostrą cesarza bizantyjskiego Anną, książę Włodzimierz I w 988 r. przyjął chrzest i uczynił z chrześcijaństwa oficjalną religię państwową.

Jakie były koleje losu młodego państwa ruskiego?

W IX w doszło do rozbicia dzielnicowego.W XIII w Ruś została podbita przez Mongołów, ich panowanie skończyło się wraz zodmową płacenia daniny przez Iwana III.W XVI wieku na tronie Rosji zaczęli zasiadać Carowie.

Dlaczego Ruś?

Skąd wzięło się określenie "Ruś"?
Słowa "Ruś", "Rusini" oraz przymiotnik "ruski" pochodzą najprawdopodobniej od ugrofińskiego wyrazu Ruotsi, które znaczy "wojownik, mieszkaniec pobrzeża". Finowie do dzisiaj nazywają tak również Szwedów, od których nazwę mogli przejąć gdyż „roslag” oznacza w staronordyjskim dialekcie "wybrzeże".

Inne teorie sugerują następujące rozwiązania:

* Nazwa ta pochodzi od greckiej nazwy Wołgi (Rhos) - dokładnie tak samo jak brzmiała grecka nazwa Rusi i Rusów.
* Nazwa ta pochodzi od nazwy rzeki Roś przepływającej nie opodal Kijowa.
* Nazwa ta pochodzi od nazwy dawnego skandynawskiego plemienia - Rusów.
* Nazwa ta pochodzi od nazwy starożytnego plemienia sarmackiego - Roksolanów.

Rosja to ogromny kraj, którego początki giną w mroku dziejów. I podobnie początki istnienia ludów takich jak Ahajowie, Pelazgowie, plemiona indo-europejskie, Medowie,czy Persowie są dla nas zagadką do dziś.


Komentarzy: 5

KORWIN
10 października 2009 (14:05)
POWSTANIE RUSI a nie ROSJI
Autor powtarza typową szczególnie dla historyków zachodnich tezę o ponad 1000 letniej państwowości rosyjskiej/ Jest to oczywisty błąd. To co powstało wraz z przybyciem Ruryka to nie Rosja ale RUŚ . Powstanie Rosji należy łączyć wprost z powstaniem Moskwy.Miało to miejsce jak wiadomo dopiero w połowie 12 wieku.Lecz nawet ta data nie stanowi początku historii Rosji.Początek następuje wraz z podbojem mongolskim..W ciągu następnych 250lat następuje pełna krystalizacja rosyjskiego etosu .Rosja powstaje jako kontynuacja ORDY z lekka poleczonej bizantyńskim pokostem.

Detektyw Monk
24 marca 2010 (13:02)
Ruscy.
To dowód na to,że nam Polakom bardzo daleko do Ruskich.

Wojtek
10 października 2012 (23:25)
Ważne Doprecyzowanie
Oczywiście pojawiające się w tekście plemię Polan to plemię wschodniosłowiańskie. Jest ono całkowicie odrębne od plemienia z którego wywodzą się władcy Polski. Po prostu mamy do czynienia ze zbieżnością nazw. Pozdrawiam wszystkich czytelników portalu.

olka
21 luty 2015 (10:23)
Ruś
Myślę ze autor za mało książek historycznych przeczytał......albo zbyt mało obiektywne....

mnogajaleta
24 lipca 2016 (22:20)
Ruś to Ruś
Rosja to państwo które poraz pierwszy nazwał tak Piotr Wielki, Ukraina czy Białoruś-( Ruś Litewska) to pojęcia państwowe zupełnie nowe. Ruś obejmowała wszystkie księstwa leżące w obrębie tych państw .... Ruś jest matką tych państw. Ludzie którzy tam zamieszkują obecnie sa wszyscy mieszaniną mniej lub więcej rusinów z innymi koczowniczymi narodami mieszkającymi obok.
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
Ziemia skrywa jeszcze wiele tajemnic

Z dr Jackiem Kabacińskim, archeologiem z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu rozmawia Tomasz Wojciechowski
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".