Pustynna rozgrywka cz. II – Pierwsza kontrofensywa
    II wojna światowa82 · bitwy4 · historia wydarzenia16
2009-12-02
„Na froncie jest dość spokojnie. Nigdy nie wiadomo, czy nie jest to cisza przed burzą”. 26 maja 1941 r., zapis w pamiętniku Rommla.

Operacja „Battleaxe”*

Oddziały Panzerarmee Afrika wciąż oblegały Tobruk, jednocześnie Rommel starał się utworzyć linię frontu w bezpośredniej bliskości granicy egipskiej. Generał wierzył w swoją szczęsliwą gwiazdę i zaprawione już w bojach niemieckie oddziały, ale zdawał też sobie doskonale sprawę z tego, że Brytyjczycy podejmą próbę deblokady portu.

W czerwcu 1941 r. siły Wspólnoty Brytyjskiej wzmocnione przez czterysta czołgów, rozpoczęły ofensywę przeciwko armii Rommla. Była to operacja „Battleaxe” – plan gen. Wavell'a, głównodowodzącego na Bliskim Wschodzie. Wavell nie planował co prawda w tym czasie rozpoczęcia ofensywy, ale Churchill otrzymał w kwietniu rozszyfrowany meldunek złożony przez gen. Paulusa niemieckiemu dowództwu. Postanowił wywrzeć nacisk na Wavell'a, aby ten dokonał natarcia, póki lekkie siły wroga znajdowały się na granicy egipskiej. Chodziło o odzyskanie inicjatywy strategicznej i odblokowanie Tobruku. Tymczasem, mając pewność że jego siły (w tym jednostka p.pancerna kapitana Bacha na przełęczy Hallfaja) wytrzymają uderzenie, Rommel miał wykazać się mistrzostwem w walce pancernej. Zorganizował błyskawiczny kontratak, zmuszając Brytyjczyków do rezygnacji z kontynuowania walk zaledwie po 3 dniach.

Pustynna rozgrywka cz. I - bitwy II wojny światowej

Wkrótce po rozpoczęciu ofensywy niemiecka 5 Dywizja Lekka została uwikłana w bój z brytyjską 7 Brygadą Pancerną na pustyni, 10 km na zachód od miasta Sidi Omar. Znaczne siły angielskie oddzieliły 5 Dywizję Lekką i 15 Dywizję Pancerną tak, że żaden z tych związków nie miał styczności z sąsiadem. Wyglądało na to, że atak brytyjski się powiedzie. Nie mniej jednak, podczas ciężkiej walki udało się Niemcom odnieść lokalne sukcesy w natarciu na pozycje Aliantów na północny wschód od Sidi Omar, w kierunku Sidi Sulejman. Rommel rozkazał pozostawić słabe siły do utrzymania pozycji w okolicach fortu Capuzzo, a większość 15 Dpanc., a zwłaszcza jej mobline oddziały, mialy jak najszybciej wesprzeć w walce czołgi 5 Dywizji Lekkiej. „Często można zmienić wynik bitwy, po prostu przesuwając punkt koncentracji” – mawiał. Włoski generał Gambara zdecydowanie stawiał opór na swojej pozycji w El-Sallum. Ale wydawało się, że Wavell nie zrezygnuje tak łatwo. Skoncentrował większość swoich wojsk pancernych na północ od fortu Capuzzo, by dokonać rozbicia oddziałów 15 Dywizji Pancernej. Rommel uprzedził jednak ten atak – połączone siły 5 Dywizji Lekkiej i 15 Dywizji Pancernej zaatakowały wcześniej. Celem było miasto Sidi Sulejman.

Natarcie w dniu 17 czerwca totalnie zaskoczyło Brytyjczyków, stracili impet. Niemieckie czołgi zmierzały w kierunku Halfaji, by uprzedzić ewentualny marsz wojsk brytyjskich na północ. Rommel chciał zniszczyć siły angielskie w walce, gdyż te pozbawione już niemal całkowicie paliwa i amunicji, stały się łatwym celem. Alianci jednak wycofali się, zostawiając pustynię usłaną wrakami czołgów i pojazdów motorowych. Rommel za mocno rozciągnął pętlę okrążenia, zamiast uniemożliwić Brytyjczykom ucieczkę pozwolił im na wycofywanie się szeroką luką między Sidi Omar a Halfają. “Byłem wściekły, że taka okazja została zaprzepaszczona. Obie dywizje powinny się rozwinąć naprzeciw nieprzyjaciela bezpośrednio po osiągnięciu Halfaji. To wciągnęłoby go do bitwy i zapobiegłoby ucieczce” – zapisał w pamiętnikach Rommel.

Trzydniowe zmagania pod El-Sallum dobiegły końca. Brytyjczycy stracili ponad 220 czołgów, Niemcy – nieporównywalnie mniej: zaledwie 25 maszyn. Czy klęska oznaczała że Wavell źle opracował plan ofensywy? Nie, plan był bardzo dobry. Wavell wiedział, że musi unikać starcia, które spowodowałoby niszczenie oddziałów brytyjskich poprzez lokalne natarcia grup pancernych DAK. Ale niestety słabością były czołgi brytyjskie, które choć potężne, ustępowały szybkością niemieckim PzKpf III i IV.** Podczas gdy Włosi i Niemcy bronili od frontu pozycji El-Sallum-Halfaja, Brytyjczycy planowali obejście linii obrony i marsz na północ. Przełęcz Halfaja miała zostać zdobyta w wyniku ataku na obie flanki. Następnie Wavell chciał przebić się przez linię obrony, a gdy znalazłby się w bezpośredniej bliskości Tobruku, miały wyjśc mu na spotkanie oddziały broniące twierdzy. Kluczową pozycją walk była przełęcz Halfaja. Jej zdobycie pozwoliłoby na ruch Brytyjczyków na tyły Deutsche Afrika Korps, wzdłuż wybrzeża, nie mówiąc już o kilku wariantach wykorzystania wojsk pancernych. Jednak powolność angielskich wojsk, zdecydowana reakcja Rommla i skuteczny ogień dział przeciwczołgowych spowodowały fiasko akcji “Battleaxe”. Po bitwie pod El-Sallum Churchill odwołał Wavell'a, zastępując go generałem Auchinleckiem. Ten miał zmierzyć się z Rommlem w operacji “Crusader” i następnie, podczas pierwszej bitwy pod El-Alamein.

Rommel tak oceniał przeszkolenie i skuteczność brytyjskich sił pancernych: “Bolączek doskonałych brytyjskich sił zmotoryzowanych nie można było zlikwidować poprzez szybkie przeszkolenie oficerów i dowódców, bez zmiany całej struktury dowodzenia. Aż do lata 1942 r. brytyjskie czołgi i działa przeciwczołgowe miały bardzo kiepski zasięg, a czołgi nie miały na początku wyrzutni granatów. Prawdą jest też, że brytyjscy najwyżsi rangą dowódcy mieli swoiste sztywne, biurokratyczne poglądy. Wyjątkiem był Wavell, człowiek o genialnym charakterze”.



________________________________________________________________________________ * Battleaxe (ang.) – topór wojenny.
** Kwestia wykorzystywania czołgów była szeroko omawiana, każda ze stron widziała to inaczej. Na przykład brytyjskie czołgi Crusader , które w latach 1941-1942 miały wśród załóg bardzo złą opinię, Niemcy uważali za dobrą broń. Nie mniej jednak niemieckie czołgi były lepsze od wszystkiego, co do lata 1942 r. Alianci byli w stanie im przeciwstawić. Nawet gdy do walki weszły czołgi Grant i Sherman, miały godnego godnego rywala w postaci PzKpf IV i później “Tygrysa”. Przewaga Afrikakorps polegała na umiejętnym łączeniu różnych rodzajów broni: najpierw ruszały do boju czołgi, następnie naprzód wysuwały się działa p.panc. przed spodziewanym kontratakiem.
Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
Raporty
zobacz również
Szwajcarska reduta

Rzym i Sparta stały zbrojne i wolne przez wiele wieków. Szwajcarzy zaś są bardzo zbrojni i bardzo wolni. N. Machiavelli "Książę"
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".