Romans z PRL-em w tle - „Romans licealny”

Czy Paweł Zarzewski to alter ego Piotra Zaremby? Autor, z wykształcenia historyk, w latach 1987-1991 uczył tego przedmiotu w jednym z liceów w Warszawie. Powiązanie wydaje się oczywiste – oto w powieści spotykamy historyka Pawła, który jest jednym z głównych bohaterów historii, która oczywiście ma miejsce w latach 1987-1991. Paweł jednak, nie wydaje się być postacią, z którą ktoś chciałby się utożsamiać. Jest zbyt... zwyczajny. A może właśnie dlatego... niezwykły. Uosabia ducha epoki, o której jest powieść Romans licealny. Zagubiony, wątpiący, tchórzliwy, niepewny, zakompleksiony. „Czy tacy byliśmy?” pyta jakby całą tą opowieścią Piotr Zaremba. I nie daje nam odpowiedzi. On tylko relacjonuje.

Książka Romans licealny jak sugerowałby tytuł powinna być romansem. I niby jest w niej wątek romansowy, ale tak naprawdę, jest on zepchnięty, na któryś z dalszych planów, majaczy delikatnie, nie narzucając się zbytnio, gdzieś w tle. Bo głównym bohaterem tej książki jest Polska. Polska czasów przełomu, Polska pokonująca komunizm. A właściwie nie tyle sama Polska, co stan ducha społeczeństwa polskiego.

Społeczeństwa zwyczajnego, pospolitego chciałoby się powiedzieć. Zaglądamy do umysłów młodzieży licealnej, wkraczającej w dorosłość, zaglądamy do umysłów ich rodziców, ich sąsiadów, wreszcie – ich nauczycieli. W każdym z tych umysłów odnajdujemy inne poglądy – na życie, na świat, na miłość, na Polskę. Zaremba ściera w tej powieści ze sobą wszystkie drogi myślowe, stany umysłowe ówczesnych czasów, nie dając przy okazji jednoznacznie znać czytelnikowi, które z nich są właściwe. Ta książka to swoista kronika, dziennik z zapiskami z postrzegania Polski przez Polaków.

To również jednak dobra i ciekawa historia. Oś tej historii kręci się wokół trzech diametralnie różnych charakterów – uczniów Remka Brzyckiego – chłopaka z ambicjami, syna milicjanta, szkolnego gamonia, Tomka Rawicza – syna przedsiębiorcy, „prywaciarza”, szkolnego łobuza, z czasem szkolnej gwiazdy i Adama Ferensa – syna religioznawcy, inteligentnego chłopaka, chłopaka tajemniczego. Jest też wspomniany historyk Paweł Zarzewski oraz Anna Skowroniec – młoda polonistka, która wikła się w romans z uczniem – Adamem właśnie. Mamy też całą plejadę barwnych postaci pobocznych, licealistów, nauczycieli, w tle przebrzmiewają też ważne nazwiska czasów PRLu – Jaruzelski, Wałęsa, Mazowiecki, Michnik.

Opowieść toczy się powoli, acz wartko – Zaremba dzieli rozdziały według semestrów szkolnych, te z kolei dzieląc na minirozdziały zajmujące nieczęsto więcej niż dwie strony. To sprawia, że książkę czyta się przyjemnie, jest przejrzysta. Wydarzenia jednak, takie jak zwykłe dni nauki szkolnej, imprezy, wizyty w kawiarniach i pubach, oraz te mniej zwyczajne, jak Pochód Pierwszomajowy czy matury, są tylko pretekstem do ukazania panoramy nastrojów towarzyszących Polakom w czasach przełomu ustrojowego. Zaremba wplata w dialogi skrajnie różne poglądy polityczne, różnego rodzaju dyskusje na ważkie tematy, polemiki uczniów z nauczycielami i nauczycieli z nauczycielami. A zaraz obok zręcznie pokazuje nam pierwsze uniesienia miłosne, przygody przyjemne i mniej przyjemne. Ten swoisty dualizm, ta mieszanka tematów ważnych, z tematami przyziemnymi, niekiedy trywialnymi, sprawia, że książka ma swój niepowtarzalny urok i klimat pełen, z jednej strony nostalgicznych, „uczniowskich” spraw, do których chętnie wraca każdy, kto był w szkole średniej. Z drugiej strony namacalnie odczuć możemy ciężki klimat trudnych czasów – godziny policyjnej, braku wolności, strachu. Dla mnie jako człowieka młodego, który urodził się w roku 1987 to doskonale podana opowieść historyczna o realiach PRL-u. Doskonale podana, dlatego, że prawdziwa historycznie i jednocześnie interesująca i wciągająca.

Powieść jest bardzo dobrze napisana. Wszystko jest w tej książce autentyczne, prawdopodobne – zarówno opowieść jak i język. Zaczynając od, otwierających każdy rozdział, cytatów z piosenek rockowych zespołów, będących wówczas „na czasie”, poprzez nawyki językowe poszczególnych bohaterów, zróżnicowanie ich sposobu mówienia, kończąc na przytaczaniu wypowiedzi postaci historycznych. To wszystko robi duże wrażenie, a książce nadaje niezwykłej spójności. Warto Romans licealny przeczytać. To niezwykle przyjazna książka, mówiąca o nieprzyjaznych czasach.

Kamil Zawadzki

• Literatura w służbie biznesu
• Thomas Kanger puszcza oko?
• Wiecznie żywa poezja arabska
• „Dopóki mamy twarze” C.S. Lewisa - rozważania na temat wiary i miłości
• „Ja inkwizytor - Wieże do nieba” Jacka Piekary

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 4.5

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Reguła Volckera - Czy Obama zakończy erę banków...

W towarzystwie Paula Volckera - jednego z najbardziej poważanych szefów FED-u w historii tej instytucji - prezydent Barack Obama dopiero po roku urzędowania zaproponował nowe...

Wielkie banki pomagały oszukiwać Grekom

Grecja jest od kilku miesięcy języczkiem uwagi dla ekonomistów oraz inwestorów na całym świecie. Ten słoneczny kraj zmienił swoje oblicze po ujawnieniu przez socjalistów...

Budżet USA na rok 2011 – miejsca pracy...

Prezydent Barack Obama zaprezentował liczący 192 strony projekt budżetu na rok 2011 (Budget of the United States Government, Fiscal Year 2011). Dokument, który - wg Obamy rozpoczyna...