Ropa naftowa naturalne bogactwo czy zagrożenie?
    zanieczyszczenia26 · skutki zanieczyszczeń4 · Ropa26 · skażenie środowiska8
2009-10-25
Czy ktoś z nas potrafiłby wyobrazić sobie dzisiejsze życie gdyby nie było ropy naftowej? Według mnie byłoby bardzo trudno. Cofnijmy się o 200 lat wstecz. Nie znano wtedy elektryczności czy nawet lamp naftowych. Jedynym źródłem światła były świeczki. Dawały one bardzo słabe światło przez co uniemożliwiały wykonanie wielu czynności. Wszystko zmieniło się dzięki polskiemu aptekarzowi Ignacemu Łukasiewiczowi.

Otóż po raz pierwszy przeprowadził on destylację ropy naftowej, w wyniku której uzyskał naftę, a następnie skonstruował dzięki niej lampę naftową. Dużo zawdzięczamy ropie naftowej, to dzięki niej nastąpił taki rozwój cywilizacji. Ale czy wiemy jak wielkie zagrożenia niesie za sobą? Jaki wpływ ma na zdrowie i życie organizmów na Ziemi? Postaram się to przedstawić w niniejszym tekście.

Ropa naftowa jest zwana olejem skalnym, gdyż naturalnie występuje pośród skał. Jest oleistą cieczą, lżejszą od wody. Ma charakterystyczny zapach, nie rozpuszcza się w wodzie, jest łatwopalna. Złoża ropy najczęściej są umiejscowione pod dnem mórz a także na lądach, ale na znacznych głębokościach – nawet kilka kilometrów wgłąb.

Ropa naftowa stanowi ogromne zagrożenie dla organizmów, zwłaszcza w przypadku wycieku z tankowców. Na rozmiar szkód wpływa wielkość plamy, miejsce wycieku, temperatura i pogoda. Jest ona rozprzestrzeniana przez prądy morskie i fale, w związku z czym mimo, że do wycieku doszło np. 100 km od linii brzegowej, jego ślady są widoczne na plaży. Doszło do kilku takich katastrof. Jedną z nich jest z lipca 2006 roku w Libanie. Wtedy to została zbombardowana elektrownia, a tankowiec ostrzelany. W wyniku tego do morza wyciekło od 11 do 40 milionów litrów oleju opałowego. Zanieczyszczenia sięgały 150 km w głąb morza i objęły 150 km wybrzeża. Pierwszą czynnością jaką należało wykonać to zebranie oleju z zanieczyszczonych plaż i powierzchni morza. W celu zmniejszenia skutków wycieku należało usunąć olej oraz umożliwić bezpieczne magazynowanie.

15 sierpnia 2006 roku na Oceanie Indyjskim, około 470 km od wybrzeży Indii japoński tankowiec zderzył się ze statkiem towarowym. Wyciek nastąpił na pełnym morzu, więc prawdopodobnie wybrzeże nie ucierpiało. Skutki wycieków na otwarty morzu są mniej widoczne, jednak są one równie poważne. Ropa zlepia pióra ptaków, szkodzi morskim ssakom i żółwiom. Powoduje toksyczne zanieczyszczenie organizmów żyjących pod powierzchnią wody, w tym ikry, larw i narybku wielu gatunków ryb. Niestety wypadek ten został w cieniu innych katastrofalnych wycieków.

Na Filipinach tankowiec zatonął w czasie sztormu. Na początku wyciekło z niego około 200 000 litrów ropy. Tankowiec zatonął więc niemożliwe było wypompowanie ropy. Statek stanowi bombę ekologiczną, która w każdej chwili mogła wybuchnąć. Na pokładzie pozostało jeszcze około 1,8 miliona litrów ropy. Wyciek ten zanieczyścił 320 km wybrzeża. Zniszczone zostały kilometry rafy koralowej i 1 000 hektarów morskich rezerwatów. W wyniku tej katastrofy 25 000 ludzi przesiedlono lub zostało poszkodowanych. W usuwaniu skutków wycieku pomagało Greenpeace i wiele innych przyjaciół tej organizacji.

Skutki takich katastrof są tragiczne i nieodwracalne. Ropa zlepia sierść ssaków i pióra ptaków, uniemożliwiając im pełnienie swoich funkcji biologicznych. Skóra pokryta ropą przestaje odbierać bodźce z otoczenia gdyż przestają funkcjonować narządy zmysłowe w niej zlokalizowane. Skóra traci właściwości izolujące, wskutek czego dochodzi do zaburzeń termoregulacyjnych, to z kolei prowadzi do oziębienia i śmierci. Pióra zniszczone ropą uniemożliwiają ptakom latanie i pływanie – pierze nasiąka wodą i ptaki toną. Jeżeli substancja przeniknie do przewodu pokarmowego i układu oddechowego zwierząt, ich śmierć następuje w okropnych męczarniach. Substancje wchłaniane są do krwi, wywołują objawy zatrucia benzyną. U ptaków występuje obrzęk płuc, ataki duszności, kaszlu i wysięk. Warstwa ropy skutecznie izoluje przewód pokarmowy, uniemożliwiając procesy absorpcji mleczka pokarmowego z jelit do krwi, następuje silna biegunka. Pokarm, który zwierzę spożyło zostaje zwrócony. Dochodzi do odwodnienia i zaburzenia gospodarki elektrolitowej.

W przypadku płazów, ryb i bezkręgowców ropa wnika do wszelkich jam i przewodów. Ropa naftowa izoluje organizm od środowiska, uniemożliwia wymianę gazową, wymianę energii, pobieranie substancji pokarmowych oraz odbieranie bodźców z otoczenia. Organizm przestaje być układem otwartym, zatrzymane zostaje krążenie materii i energii. W efekcie niesie to śmierć. Bezkręgowce oddychają całą powierzchnią ciała, przetchlinkami, układem tchawkowym lub płucotchawkami, które ropa naftowa z łatwością zatyka (wypełnia) i powleka. Blaszki skrzeli ryb zostają posklejane i pokryte ropą prowadząc do ich śmierci.

Oprócz zaburzeń oddychania ropa pokrywa wewnętrzne ścianki przewodu pokarmowego tych organizmów uniemożliwiając trawienie i wchłanianie pokarmu. Ropa odkłada się w tkance tłuszczowej. Wnika do krwi, wytrąca się w płynach ustrojowych w postaci kropli. Uszkadza układ nerwowy i rozrodczy. W naczyniach płazów (zatoki skórne), ryb i dżdżownic zaobserwowano zatory spowodowane gromadzącą się tam ropą.

Składniki ropy przenikają także do komórek organizmu ludzkiego poprzez błony komórkowe. Część ropy naftowej gromadzi się w tkance tłuszczowej. Następuje uszkodzenie organów wewnętrznych, co objawia się stanami zapalnymi, wysiękami surowiczymi, krwawymi wybroczynami i zwyrodnieniami. Spożywanie zanieczyszczonej wody i żywności prowadzi do zaburzeń hormonalnych i procesów krwiotwórczych. Dochodzi do zwłóknienia i stłuszczenia szpiku kostnego oraz do osłabienia ruchów mięśniowych. U zatrutych osób występują objawy niespecyficzne: bóle głowy, rozwolnienie, białkomocz, kaszel, szum w uszach, pobudliwość nerwowa, bezsenność, obrzęk płuc. Kąpiele w wodzie zanieczyszczonej ropą naftowej wywołują na skórze wyprysk kontaktowy.

Spożywanie zanieczyszczonej wody przez zwierzęta, oraz ich karmienie zielonką z terenów zanieczyszczonych stanowią źródła substancji rakotwórczych w formie produktów mięsnych i mlecznych, które są spożywane przez ludzi.

Szczególnie narażone na zanieczyszczenia ropą są rośliny. Nie mogą one zmienić miejsca bytowania i uciec przed skutkami zanieczyszczeń. Jeżeli wskutek wycieku dojdzie do zanieczyszczenia gleby substancjami ropopochodnymi utrudni to pobieranie wody i soli mineralnych roślinom. Upośledza także oddychanie korzeniowe, przez co korzenie tracą zdolność wytwarzania włośników. Jeżeli zanieczyszczenie ropą naftową pokryją organy naziemne rośliny lub rośliny wodne, wówczas wnikną do tkanek bogatych w substancje tłuszczowe, żywicowe i olejki eteryczne, gdzie są metabolizowane i odkładane. Substancje zatykają aparaty szparkowe, przetchlinki, przestwory międzykomórkowe. U drzew rosnących na glebach skażonych ropą naftową można zaobserwować stałe i stopniowe nasiąkanie korowiny ciekłą frakcją węglowodorową. Prowadzi to do degradacji miękiszu korowego i odpadanie wtórnej tkanki okrywającej, a następnie obumarcia. Z uwagi na obecność tkanek żywicznych proces ten szybciej zachodzi u drzew iglastych niż u liściastych.

Niektóre rośliny zamiast bronić się przed skutkami zanieczyszczeń ropą naftową, po prostu się przystosowały do życia w tym środowisku. Do tzw. naftofitów zaliczyć można: Carex hirta L.; Achillea millefolium L.; Rubus caesius L.; Linaria vulgaris L.; Taraxacum officinale Web. 411 g/kg, Potentilla reptans L. Rośliny, które zwiększyły w tkankach zawartość metabolitów wtórnych pod wpływem zanieczyszczeń ropopochodnych - zupełnie nie nadają się do spożycia, karmienia zwierząt i do celów leczniczych. Stanowią one poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia ludzi oraz zwierząt roślinożernych. W latach 1998-2000 przeprowadzono dokładne badania sprzedawanych powszechnie ziół na obecność zanieczyszczeń ropopochodnych. W suszu 4 gatunków roślin od trzech znanych producentów stwierdzono zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi.

Moim zdaniem konieczne jest uświadomienie społeczeństwa o rzeczywistych rozmiarach zagrożenia i skutkach oddziaływania zanieczyszczeń ropopochodnych na organizmy żywe. Niewiele ludzi zdaje sobie sprawę ze stopnia niekontrolowanego i ukrytego rozpowszechnienia substancji ropopochodnych w przyrodzie.


Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
GMO- zagrożenie czy dobrodziejstwo?

Sałata z genem szczura, pomidor ulepszony za pomocą DNA ryby, czy soja z genem pozyskanym z bakterii. Taka jest nieunikniona przyszłość. Uchwalenie przez parlament ustawy o nasiennictwie a...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".