REKLAMA
Rośliny chronione
    ochrona środowiska26 · gatunki zagrożone5 · góry3 · parki narodowe8
2010-02-08
Jedną z form ochrony szaty roślinnej jest ochrona gatunkowa. Polega ona na objęciu prawną ochroną wszystkich roślin należących do określonych gatunków oraz wydaniu prawnego zakazu ich niszczenia, pozyskiwania oraz handlu nimi. Ochrona gatunkowa obejmuje jedynie rośliny dziko rosnące, na naturalnych stanowiskach oraz na stanowiskach antropogenicznych. Pomaga ona zachować różnorodność biologiczną roślin poprzez zabezpieczenie istnienia gatunków zagrożonych działaniami otoczenia m.in. zbieraniem do celów leczniczych, ozdobnych czy spożywania.

Obecnie znacznie zmniejszyło się niszczenie roślin leczniczych w naturalnych środowiskach, dzięki uprawom plantacyjnym, po uzyskaniu odpowiedniego pozwolenia od Ministra Ochrony Środowiska.

Głównym zadaniem ochrony gatunkowej jest powstrzymanie niszczenia i zmniejszenie bezpośredniej presji na gatunki roślin najbardziej na nie narażone. Największym niebezpieczeństwem zagrażającym zarówno roślinom jak i zwierzętom są zmiany w środowisku i zajmowanie ich przestrzeni życiowej przez miasta, budowę dróg, autostrad, obwodnic.

Ochroną objęte są endemiczne gatunki flory polskiej, gatunki reliktowe oraz rośliny charakterystyczne dla pewnych typów krajobrazów. Nie będę opisywać po kolei wszystkich gatunków objętych ochroną, postaram się przedstawić najciekawsze z nich, oraz takie, które możemy napotkać w miejscach często uczęszczanych.

W niniejszym tekście zajmę się opisem gatunków roślin należących do dwóch gromad – nagonasiennych oraz okrytonasiennych (klasa: dwuliścienne).

W gromadzie Nagonasiennych ochroną całkowitą objętych jest 5 gatunków. Jednym z nich jest cis pospolity, gatunek odporny na spaliny samochodowe. Jest wiecznie zielonym iglastym drzewem. Cis został najwcześniej objęty ochroną, bo już w 1423 roku, kiedy to Władysław Jagiełło chciał ograniczyć eksport drewna cisowego, z którego wyrabiano łuki. Gatunek ten jest dość często spotykany w miastach.

Ochroną objęta jest także sosna limba, występująca w Tatrach i Karpatach Wschodnich. W przeszłości dużym zagrożeniem była dla niej wycinka, do pozyskania surowca drzewnego wykorzystywanego w rzeźbiarstwie i do wyrobu mebli. Brzoza ojcowska występuje na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego, jest gatunkiem bardzo rzadkim, endemitem.

Jarząb szwedzki występujący w stanie dzikim w Polsce tylko na Pomorzu Gdańskim. Piątym gatunkiem będącym pod ochroną jest jarząb brekinia. Ciekawym jest fakt, że drzewo to zaczyna owocować dopiero w wieku 15 lat i owoce pojawiają się co 3 lata. W Polsce jest rzadkim gatunkiem, występuje w rozproszonych stanowiskach na Pomorzu, w Wielkopolsce, Wyżynie Krakowsko – Częstochowskiej oraz na Dolnym Śląsku.

Brzoza karłowata jest karłowatym krzewem z rodziny brzozowatych, w Polsce jest reliktem glacjalnym (pozostałością z okresu lodowcowego). Występuje na 3 stanowiskach: Pojezierzu Chełmińskim, w Górach Izerskich oraz Górach Bystrzyckich.

Kosodrzewina należy do rodziny sosnowatych, występuje w Tatrach, Sudetach, Babiej Górze. Pełni ona bardzo ważną rolę – chroni glebę przed erozją oraz zapobiega osuwaniu się ziemi. Jest stosowana do zalesiania wydm nadmorskich.

Arnika górska jest byliną występującą na terenach górskich i podgórskich Karpat, Bieszczad i Sudetów oraz na Pomorzu, Śląsku i Suwalszczyźnie. W górach kwitnie w sierpniu, a na nizinach w czerwcu. Jest rośliną trującą. Lubi kwaśne gleby. Jest zagrożona wyginięciem, ze względu na swoje lecznicze właściwości – pomaga w leczeniu stłuczeń, oparzeń, ukąszeń owadów. Wzmacnia także ściany naczyń krwionośnych oraz działa przeciwzakrzepowo.

Cyklamen purpurowy w Polsce występuje jedynie na dwóch stanowiskach w górach Kaczawskich. Występuje na glebach wapiennych w miejscach cienistych. Jego łodygi zawierają trujący glikozyd.

Babka nadmorska rośnie na Pomorzu, na terenach zasolonych. Młode liście są jadalne. Cieszynianka wiosenna występuje na Śląsku cieszyńskim, jest wędrującym reliktem. Spotkać możemy ją w lasach grądowych, na glebach wapiennych. Kwitnie od marca do maja. W celu jej ochrony stworzono w Cieszynie dwa rezerwaty – „Lasek Miejski nad Puńcówką” i „Lasek Miejski nad Olzą”.

Bagno zwyczajne w Polsce występuje na całym niżu, na terenach podmokłych, zakwaszonych i zacienionych. Jest rośliną trująca, wydzielającą silny zapach porażający układ nerwowy. Od 2004 roku jest rośliną chronioną, zagrożeniem dla niej jest eksploatacja torfu i osuszanie torfowisk. Także masowe zbieranie gałązek bagna i sprzedawanie ich jako środka przeciw molom jest zagrożeniem.

Chryzantema zawadzkiego jest górską rośliną, występującą w Polsce jedynie w Pieninach. Miejscem, w którym możemy ją spotkać są wapienne skały, piargi i kamieniste zbocza. Kwitnie od czerwca do września. Nie jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem, ponieważ występuje w rejonach Pienińskiego Parku Narodowego, które są objęte ochroną.

Dziewięćsił bezłodygowy jest gatunkiem częstym na południu Polski – Tatry, Beskidy, Sudety, Pieniny. Jest rośliną dwuletnią, kwitnącą od lipca do września. Kwiatostan otwiera się tylko w pełnym słońcu, a zamyka przy zwiększonej wilgotności powietrza. Dawniej zbierano go dla celów dekoracyjnych i leczniczych. Obecnie zagrożeniem jest działalność ludzka i zarastanie przez wyższą roślinność.

Lnica wonna rośnie na szarych i białych wydmach, m.in. w Słowińskim Parku Narodowym. Jest pokryta woskiem, kwitnie w lipcu i sierpniu. Jedynym naturalnym miejscem występowania szarotki alpejskiej są Tatry. Występuje w piętrze alpejskim i subalpejskim, na zasadowych glebach wapiennych. Jest reliktem epoki lodowcowej. Cała roślina jest pokryta filcowatym kutnerem (poplątane włoski), chroniącym ją przed zimnem, gorącem i nadmiernym parowaniem.

Dzięgiel litwor rośnie w Sudetach, Karpatach, w pasie wybrzeża i dolinach rzek. Preferuje miejsca wilgotne, czarnoziemy, lessy i mady. Osiąga do 3 metrów wysokości, wydziela silny zapach, kwitnie od maja do lipca. Kotewka orzech wodny jest reliktem trzeciorzędowym bardzo rzadkim w Polsce. Jest to roślina wodna o pływających liściach. Kwitnie od czerwca do września. Preferuje wody stojące lub wolno-płynące, głównie na podłożu mulistym i gliniasto – ilastym. Największym zagrożeniem dla gatunku jest regulacja rzek, wypłycanie i zarastanie starorzeczy oraz skażenie chemiczne wód.

Miłek wiosenny spotykany jest na Wyżynie Lubelskiej i Małopolsce. Występuje na wrzosowiskach i borach sosnowych, na podłożach wapiennych i gipsowych. Roślina jest trująca gdyż wydziela glikozydy, które w małych ilościach wykazują właściwości lecznicze. Fiołek bagienny występuje na kilku stanowiskach w Polsce. Spotkać go możemy m.in. w okolicy Krakowa, w Kotlinie Sandomierskiej oraz w Dolinie Rospudy. Rośnie nad brzegami strumieni, oraz w obrębie łęgów. Kwitnie w kwietniu i maju.

Grążel drobny występuje na Pomorzu Zachodnim, oraz ma 2 stanowiska na Śląsku – okolice Pszczyny i Boguszyc. Wybiera wody stojące o różnej żyzności. Jest wrażliwy na obecność wapnia w otoczeniu. Zagrożeniem są zanieczyszczenia oraz turystyczna eksploatacja stawów i jezior. Mikołajek nadmorski w Polsce jest gatunkiem rzadkim, spotykanym najczęściej na wydmach Zatoki Gdańskiej. Doskonale znosi zarówno suszę, jak i silne wiatry. Kwitnie na niebiesko od czerwca do sierpnia. Jest ulubionym motywem haftu kaszubskiego.

Dzwonek brodaty występuje wyłącznie w Sudetach. Rośnie na górskich łąkach, przyozdabiając je w przepiękne białe dzwonki w okresie od czerwca do lipca. Naparstnica zwyczajna występuje na niżu jak i w Tatrach, gdzie jest bardzo popularna. Jest rodzimą rośliną osiągającą 1m wysokości. Występuje głównie w lasach, pomiędzy kosodrzewiną, oraz w ziołoroślach górskich. Do wzrostu wymaga żyznej gleby. Naparstnica jest trująca zarówno dla ludzi jak i zwierząt. Zatrucie organizmu objawia się bólami i zawrotami głowy, zaburzeniami widzenia, biegunką, dusznościami.

Sasanka alpejska w Polsce występuje na trzech stanowiskach – w Sudetach, Tatrach oraz na Babiej Górze. Spotkać możemy ją w szczelinach skalnych i na podłożach granitowych, najczęściej na piętrze hal. Kwitnie na biało od maja do czerwca. Jest rośliną lekko trującą, wywołującą mdłości, pobudzenie, odurzenie i paraliż ośrodkowego układu nerwowego.

Wawrzynek wilcze łyko jest krzewem występującym na terenie całej Polski. Preferuje lasy liściaste i mieszane oraz gleby wapienne. Ciekawym jest fakt, że kwitnie na różowo zanim wypuści liście. Jest rośliną trującą, zwłaszcza owoce są silnie trujące. Zjedzenie 2 owoców przez dziecko może doprowadzić do jego śmierci.

Len włochaty występuje tylko w Niecce Nidziańskiej. Jest rośliną dwuletnią, osiągającą do 90 cm wysokości. Preferuje nasłonecznione i suche zbocza. Nadbrzeżyca nadrzeczna ma w Polsce jedyne stanowiska na Dolnym Śląsku, w dolinie Bobru, Odry i Nysy Łużyckiej. Zanotowano także pojedyncze stanowiska w Wielkopolsce i na Pomorzu. Jest rośliną jednoroczną, rosnącą na terenach podmokłych i zalewanych przez wodę.

Zawilec narcyzowaty w Polsce występuje tylko w Bieszczadach, Tatrach, Sudetach oraz na Babiej Górze. Jest to typowa górska roślina rosnąca w szczelinach, półkach skalnych głównie w piętrach kosówki i hal. Zawiera ranunkulinę – trujący glikozyd, wywołujący u zwierząt drgawki, zaburzenia w pracy układu krwionośnego i oddechowego, a u ludzi stany zapalne.

Oczywiście wymienione przeze mnie gatunki nie są wszystkimi, jakie objęte są ochroną gatunkową, wybrałam moim zdaniem, najciekawsze i najbardziej popularne. W drugiej części opiszę chronione gatunki roślin jednoliściennych, oraz konsekwencje, z jakimi musimy się liczyć, jeżeli zniszczymy lub zerwiemy gatunek chroniony.


Komentarzy: 2

pawel4106
16 stycznia 2012 (11:41)
cc
czy to jest o lasach małopolski???

zuza
25 luty 2012 (12:27)
odpowiedz
nie
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
GMO- zagrożenie czy dobrodziejstwo?

Sałata z genem szczura, pomidor ulepszony za pomocą DNA ryby, czy soja z genem pozyskanym z bakterii. Taka jest nieunikniona przyszłość. Uchwalenie przez parlament ustawy o nasiennictwie a...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".