Thomas Kanger i niedzielne czytadło

Skaliste i zimne skandynawskie pejzaże mogą przywoływać w polskim czytelniku masę rozmaitych skojarzeń. Z pewnością jednak, z naszego punktu widzenia, mają w sobie pewną posępną tajemniczość, aurę niepokoju wpisaną w dość stereotypowe postrzeganie tego rejonu. Lodowate wiatry i fale rozbijające się o skaliste fiordy, połacie ośnieżonych lasów, niewielkie osady usytuowane nad samotnymi górskimi jeziorami, wszechogarniające zimno i szybko zapadający zmrok... Niemalże wymarzona scenografia do trzymającej w napięciu powieści kryminalnej. Jak wspominałem, jest to postrzeganie dość stereotypowe. Jednak Thomas Kanger, szwed, autor Mężczyzny, który przychodził w niedzielę, odbiega od niego stosunkowo niedaleko.

Chciałoby się powiedzieć, że przedstawia on Skandynawię właśnie taką, jaką chcielibyśmy ją zobaczyć: jednocześnie surową i piękną, zderzającą ze sobą nowoczesną wielkomiejskość Sztokholmu i pozorną dziewiczość skalistych pejzaży. Z krainy postrzeganej przez pryzmat takich niejednoznaczności stara się on wydobyć idealne tło dla stworzonej przez siebie tajemnicy. Tło zawierające w sobie po trochu ze wszystkiego, co zagraniczny czytelnik mógłby chcieć odkryć w historii mającej miejsce w tej krainie. Nie bez powodu padły dokładnie takie słowa. Co więcej – myślę, że zwrot „co czytelnik mógłby chcieć odkryć” pasowałby do prawie całej książki. Tak, niestety, jak na powieść kryminalną jest ona odrobinę zbyt liniowa i przewidywalna.

Od początku mamy do czynienia z dwoma torami akcji; dwójką głównych bohaterek o pozornie niezbieżnych interesach. Jednakże po pierwszych paru rozdziałach jedynie ktoś celowo utrudniający sobie myślenie nie domyśli się wysoce przewidywalnego finału. Tak samo zresztą ma się rzecz z konstrukcją postaci, które w toku powieści okazują się nieco zanadto sztampowe. Mamy więc do czynienia z samotną, ambitną panią detektyw po przejściach, która w ramach odwrotu od własnego życia zapada się w pracoholizm; młodą buntowniczką (adopcja, ucieczki, narkotyki) chcącą uporządkować swoje życie przez dotarcie do własnych korzeni; surowego i upierdliwego szefa policji, który jednak w ostatecznym rozrachunku okazuje się być jedynie sprawiedliwy... Jednym słowem – na wielbicieli filmów sensacyjnych czeka tu cała plejada postaci, z którymi poczują się jak w domu.

Kolejną rzeczą mogącą denerwować jest używanie niemalże w każdym przypadku pełnych imion i nazwisk. Rozumiem, że to część kolorytu tego regionu, ale kiedy po raz dwudziesty na przestrzeni dwóch stron pojawia się Ulf Nyman, Ylva Marieanne Malmberg i Oskar Karnlund... Nie wiem, jak inni czytelnicy, ale ja miałem tego bardzo szybko dość i – szczerze powiedziawszy – przez natłok wykręcających język nazwisk momentami się gubiłem i musiałem wrócić kilka stron, żeby sprawdzić, czy któregoś „lfuskargmanna” nie wspominał przypadkiem któryś z „fundyssonów”. Dla fanów tego regionu z pewnością nie będzie to żadne wyzwanie, jednak dla mnie orientacja w tym wszystkim stanowiła o wiele większą tajemnicę, niż główna zagadką, z którą zmagają się bohaterowie.

Pomijając na chwilę liniową fabułę i sztampowe postacie, należy autorowi przyznać, że przynajmniej z kreacją świata poradził sobie w przyzwoity sposób. Odkładając na bok wszystkie „äøíëø” – język powieści jest zazwyczaj zręcznie dobrany, dialogi nie brzmią sztucznie, a opisy mogą momentami naprawdę zaciekawiać. Gdyby chodziło o ocenę samej formy – byłoby naprawdę świetnie. Niestety: ciekawe sceny i chwile napięcia tworzone przez umiejętny dobór języka i sprawne obrazowanie sytuacji są prawie w każdym wypadku równoważone (lub może nawet „ściągane w dół”) przez uczucie zawodu spowodowane wspomnianą przewidywalnością.

W ogólnym rozrachunku Mężczyzna, który przychodził w niedzielę jest książką, na której ktoś szukający fascynującej tajemnicy i trzymającej w napięciu aury grozy może się niewątpliwie przejechać. Zdecydowanie jest to lektura dla fascynatów Skandynawii (Ci znajdą tam zapewne wiele ciekawych, wartych odkrycia smaczków) lub dla kogokolwiek, kto nie wymaga od książki niczego oprócz zabicia kilku godzin podczas jazdy pociągiem. Jedna tylko kwestia nie daje mi jeszcze spokoju, a mianowicie fakt, że powieść ta została nominowana do tytułu najlepszej szwedzkiej powieści kryminalnej roku 2004. Nie obrodziło im w tym roku, czy też może – o zgrozo – według Szwedzkiej Akademii Autorów Kryminałów jest to naprawdę dobra książka? To chyba jeszcze większa tajemnica, niż przewijające się zastępy „Karnlundów”. Jeden z dwóch powodów, dla których można by uznać, że ta powieść ma cokolwiek wspólnego z ciekawą zagadką.


Tytuł: Mężczyzna, który przychodził w niedzielę
Autor: Thomas Kanger
Wydawca: Czarne; wydanie I, rok 2009
Liczba stron: 352
ISBN: 978-83-7536-110-0

Adam Suchomski

Najnowsze z kategorii

• Biografia umierania Dawida Rieffa
• Ricardo Orizio - Zaginione białe plemiona
• Zwierzęcy comming out
• „Wyjście z Egiptu” - Andre Aciman
• Krótki przegląd najważniejszych Polskich nagród literackich

Poleć tekst:

dodaj do wykop.pl

blip

facebook

wyślij link

drukuj

rss komentarze

mapa

śledzik

oceń tekst 1 2 3 4 5 6

ocena użytkowników

średnia: 5.5

Komentarze użytkowników (0) Dodaj nowy komentarz

Polecane tematy

Plan Balcerowicza po 20 latach - próba oceny

W tym roku minie 20 rocznica wprowadzenia w Polsce reformy gospodarczej, która od nazwiska jej głównego architekta została nazwana „Planem Balcerowicza”. Plan stanowił...

Ach! Och! Teatr!

Cztery lata po otwarciu prywatnego Teatru Polonia, Krystyna Janda udowadnia, że „chcieć, to móc” i zaprasza widzów do nowej siedziby. Kolejne, stare kino zostało zaadaptowane do...

Nie przełom, ale krok do przodu - Tusk w Katyniu

Czy to już koniec napiętych stosunków polsko-rosyjskich? Władimir Putin zaprosił premiera Donalda Tuska do Katynia na obchody 70. rocznicy mordu polskich oficerów. Na kwiecień...

MojeOpinie.pl na Facebooku