Dołącz do naszego zespołu Dołącz do naszego zespołu Subskrybuj RSS
mojeopinie.pl Start Polityka Gospodarka Media Historia Kultura Podróże Ekologia Subiektyw
Film Książka Muzyka Wydarzenia kulturalne
Redakcja mojeopinie.pl poleca w tej kategorii
Komiks w Polsce – sztuka drugiej kategorii

Komiks w Polsce większości osób jednoznacznie kojarzy się z facetem w obcisłych spodenkach, rogach na głowie, który całą noc biega po...

Sezon migracji na Północ - recenzja

Wydawnictwo Smak Słowa dało nam okazję poznania At-Tajjiba Saliha od razu z dwóch jego książek – prócz „Wesela Zajna” na księgarskie...

„Fiolet” Magdaleny Kozak - fantastyka pachnąca cyjankiem

”HCN zabija!” – głosi enigmatyczne graffiti. Trudno się z tym nie zgodzić, gdy centrum Warszawy jest jednym, wielkim cmentarzyskiem,...

Dyktatura w prozie latynoamerykańskiej

Ameryka Łacińska, jak długa i szeroka, przez wiele lat była świadkiem zmieniających się, nierzadko niczym w kalejdoskopie systemów...

Magia kąsa Ilony Andrews

Kiedyś czytelnik fantasy będący niepoprawnym mizoginem, miał łatwo-tego typu literatura oferowała mu szeroki wybór książek, w których...

Najcześciej czytane teksty kategorii w ciągu ostatnich 30 dni
Karl – Markus Gauss – „Mieszkańcy Roany odchodzą pogodnie”

„Wyprawy do Asyryjczyków, Cymbrów i Karaimów” Skromny, niepozorny, popękany pomnik z napisem All Emigrante, z przymocowaną na górze...

„Gdy chcieliśmy być wolni. Ursus w latach 1980-89”

Z okazji 30-lecia powstania „Solidarności” Stowarzyszenie Wspólnota Samorządowa Województwa Mazowieckiego (www.wswm.org.pl) wydało...

Ludzie na księżycu - wizja z początku XX wieku

Wybitny francuski pisarz Juliusz Verne pośród wielu powieści o przygodach podróżników, szaleńców i dżentelmenów napisał opowieść o...

Muzeum niewinności o Turcji

„Muzeum niewinności”- najnowsza książka Orhana Pamuka na polskim rynku, to pozycja dla cierpliwych czytelników. Ponad 700 stron lektury...

Ostatnio komentowane
Komiks w Polsce – sztuka drugiej kategorii

Komiks w Polsce większości osób jednoznacznie kojarzy się z facetem w obcisłych spodenkach, rogach na głowie, który całą noc biega po...

Pokój z widokiem na historię. Biografia intelektualna Raymonda Arona - recenzja

Raymond Aron – najwybitniejszy myśliciel francuskiej liberalnej prawicy dwudziestego wieku - był postacią niezwykle interesującą. Książką,...

Magia kąsa Ilony Andrews

Kiedyś czytelnik fantasy będący niepoprawnym mizoginem, miał łatwo-tego typu literatura oferowała mu szeroki wybór książek, w których...

A to jest zwyczajnie historia o człowieku

„Od Marcina Świetlickiego wymaga się już od dawna, żeby był wciąż taki sam. A on nie chce. Bowiem był już kiedyś taki sam i...

Kapuściński non-fiction „Takich przyjaciół nie życzę”

Zamieszanie wokół biografii Ryszarda Kapuścińskiego, „Kapuściński non-fiction”, autorstwa Artura Domosławskiego trwa od wielu dni i...

Wybrane teksty

Najnowsze recenzje książek Czytaj więcej
„Chicago” – recenzja książki

Ala al-Aswani dał się już poznać polskiemu czytelnikowi jako autor książki „Kair. Historia pewnej kamienicy”. Ogłoszona bestsellerem, pozycja ta została także zekranizowana. Odtwórcą jednej z głównych ról był niezwykle popularny... Czytaj więcej

Literatura SF Czytaj więcej
„Ja inkwizytor - Wieże do nieba” Jacka Piekary

„Dobro wygrywa tylko wtedy, kiedy ma szczęście, by służyły mu takie skurwysyny jak ja” - autor owej uroczej deklaracji powrócił w najnowszej książce Jacka Piekary. Można ubolewać nieco z powodu, iż zamiast kontynuacji „Płomienia i... Czytaj więcej

Tagi

Wieczność nie wieczność, a swój kąt powinien człowiek mieć

recenzja książki · polska literatura · powieść · 28 grudzień 2008 (10:27)

Recenzja powieśći „Kamień na kamieniu”

Powieść „Kamień na kamieniu” Wiesława Myśliwskiego zadziwia wielością przeplatających się ze sobą wątków, jątrzących się jak rana problemów i dylematów filozoficznych. Jest w niej cały pisarz ze swoimi pytaniami o człowieka i jego miejsce na ziemi oraz bogatym w treści językiem. Dlatego można śmiało powiedzieć, że w tej książce Myśliwski osiąga literackie mistrzostwo świata, którego „Widnokrąg” i „Traktat o łuskaniu fasoli” są tylko potwierdzeniem.

Główny bohater powieści „Kamień na kamieniu”, Szymon Pietruszka buntując się przeciwko odziedziczonej chłopskości, wybiera wartości, które odbiegają znacząco od ideałów rodzimej kultury. I mimo, że jako jedyny z czworga rodzeństwa pozostaje na wsi, nie chce uprawiać ziemi. Szuka dla siebie zajęcia w milicji, gminie, a potem strzyże ludzi. Trzej jego bracia, Antek, Stasiek i Michał wyruszają w świat, by skosztować miastowego życia. O tym wszystkim dowiadujemy się z jego opowieści, bo Szymon, który opowiada nam historię swojej rodziny jest już starym człowiekiem. Pragnie wybudować rodzinny grób na osiem kwater i dożyć do śmierci. Chce, żeby zmieścili się w nim jego bracia z żonami i on sam:

Wybudować grób. To się tylko tak mówi. A kto nie budował, ten nie wie, co taki grób kosztuje. Prawie tyle co dom. Choć grób, mówią, też dom, tylko że na tamto życie. Bo wieczność nie wieczność, a swój kąt powinien człowiek mieć.

Jednak budowanie grobu ma nie tyle wymiar familiarny, co głównie terapeutyczny. Szymon Pietruszka budując grób, pragnie pogodzić się z własnym życiem, a więc i nadchodzącą śmiercią. A nie może tego dokonać w inny sposób, jak godząc się z rodziną i odzyskując własne korzenie. Zatem szukanie własnej tożsamości oznacza opowiadanie o swojej burzliwej młodości, służbie w partyzantce, życiu po wojnie, rodzinnych niesnaskach, topografii rodzinnej miejscowości, a przede wszystkim swojej rodzinie i wiejskich obyczajów.

I tak przy okazji opowieści o dziadku Kasperze, Myśliwski serwuje nam jedną z najzabawniejszych i najsprawniej napisanych anegdot w historii literatury polskiej. A mianowicie, dziadek Szymona za ratowanie powstańców dostał papiery na ziemię. Niestety zakopał je w miejscu, które nie śniło się najstarszym filozofom ze sobą włącznie. Kopał więc ojciec, potem dołączył do niego Szymon. Niestety nigdzie nie było upragnionego skarbu. Potem nawet naścielili dziadkowi grochowin, żeby nie spał w nocy, tylko myślał o papierach, ale to także nie pomagało. Co kilka lat przenosili budę psa, wpadając na genialny pomysł, że to właśnie tam są zakopane gwarantujące majętność, papiery dziadka. Pies tyle razy zmieniał miejsce zamieszkania, że w końcu zgłupiał i uciekł. Naturalnie po śmierci dziadka, ojciec kopał dalej. W sadzie, ogrodzie, wjeździe na podwórze. Chciał nawet kopać w chałupie, ale matka mu zabroniła. Oczywiście nigdy nie znalazł papierów dziadka, jednak całe swoje życie podporządkował kopaniu nowych dołów i rzecz jasna, zakopywaniu starych.

Tego typu historii jest w powieści mnóstwo. Jednak celem Myśliwskiego nie jest tylko opowiedzenie skomplikowanych i burzliwych losów polskiej, powojennej wsi. Opowieść Szymona ma także charakter samooczyszczenia. Wskrzeszając Ducha Opowieści, bohater przechodzi bodaj najważniejszą lekcję w swoim życiu. Bo nie można zbudować własnej tożsamości odwracając się plecami do tego, co nas określa. A przecież na jego oczach tradycyjna wieś przestaje istnieć. Zanikają dawne obyczaje, więzi międzyludzkie. Odchodzi w zapomnienie tak ważny dla etosu wsi kodeks uniwersalnych wartości. Dlatego Szymon buntuje się po raz drugi. Wieś jako przedmiot jego niechęci i żalu staje się nagle punktem scalającym przeszłość z teraźniejszością. Szymon sprzeciwia się tym razem wkraczającej do wsi nowoczesności. Narzędziem buntu jest pielęgnowanie wspomnień, a celem pracy odkrycie niedostrzegalnej kiedyś głębi i wielowarstwowej kultury chłopskiej.

Powieść kończy powtórzona tak, jak na początku potrzeba wybudowania wspólnego grobu. Potrzeba scalenia na nowo utraconych po drodze wartości. Wszak w idei zbudowania grobu nie idzie o jego fizyczną obecność, a powrót po latach tułaczki do ziemi-domu jako miejsca urodzenia:

Grób mam zamiar budować. Osiem kwater, żebyśmy się wszyscy pomieścili. Może Antek, Stasiek zechcą z nami leżeć. Mówi się, niech mu ziemia lekką będzie. To gdzie o im będzie lżejsza. Mówi się, że gdzie człowiek się urodzi, ziemia jego kołyską i śmierć jakby cię z powrotem do niej tylko położyła. I buja cię, buja, aż stajesz się znów nie narodzony, nie poczęty.

Dawid Miedziocha

Najnowsze z kategorii

śledzik


ocena użytkowników
rankingrankingrankingrankingranking
średnia: 5.3

Polecane tematy

Afera WikiLeaks stawia Biały Dom w trudnym...

Od ubiegłej niedzieli światem polityki międzynarodowej wstrząsa afera WikiLeaks. Rzeczona witryna opublikowała blisko 90 tysięcy dokumentów dotyczących realiów wojny afgańskiej,... Przeczytaj więcej

Gorące lato w Iranie

Problemy Iranu, to nie tylko sankcje Zachodu i kontrowersyjny program nuklearny. W kraju tym aż roi się od konfliktów, których jednymi z głównych przyczyn są: sprzeciw rozmaitych... Przeczytaj więcej

Geopolityczne skutki eksploatacji gazu łupkowego w...

Eksploatacja zasobów gazu łupkowego jest w Polsce tematem politycznym, co niesienie za sobą zagrożenie związane z wykorzystywaniem go w rywalizacji pomiędzy poszczególnymi partami... Przeczytaj więcej

MojeOpinie.pl na Facebooku
O nas · Polityka prywatności · Regulamin serwisu · Redakcja · Reklama · Kontakt
Copyright © 2007-2009 mojeopinie.pl. Wszystkie prawa zastrzeżone.