REKLAMA
Wojna Irak-Iran, część I – przyczyny
    konflikty zbrojne96 · Iran92 · Irak25 · Bliski Wschód186
2008-08-05
Wojna Iraku z Iranem to jeden z najdłuższych i najbardziej krwawych konfliktów od zakończenia II wojny światowej. Na pograniczu dwóch rywalizujących ze sobą państw starły się w sposób najbardziej bezwzględny religia i ideologia.

xseer.net

Konflikt pomiędzy Irakiem a Persją tlił się praktycznie od roku 1922, czyli od czasu rozpadu Imperium Osmańskiego i powstania sztucznego tworu jakim był bez wątpienia Irak. Kształt tego ostatniego ustanowili Brytyjczycy, którzy nie wiedzieć czemu kierowali się nie względami etnicznymi ale geograficzno historycznymi. Nowy twór miał kształt starożytnej Mezopotamii, był jednak podzielony zarówno pod względem etnicznym ( Kurdowie, Arabowie, Persowie ), jak i religijnym (sunnici i szyici).

Do roku 1978 ponad 50. milionową Persją rządził szach Mohammed Reza Pahlavi, który w oparciu o mocarstwa zachodnie zdołał zmienić swoje państwo w lokalną potęgę. Autokratyczny władca na siłę forsował prozachodnie zmiany, lecz jego totalitarny reżim był dla poddanych nie do zniesienia. Działania tajnej policji, inwigilacja i tortury dorównywały najgorszym wzorcom rodem z ZSRR i III Rzeszy. Społeczeństwo doprowadzone było do takiej paranoi, że syn bał się porozmawiać szczerze z własnym ojcem – do więzienia można było trafić za najdrobniejszy przejaw krytyki. W skrajnych przypadkach na tortury trafiali ludzie, którzy krytycznie wyrażali się na temat pogody. Bezpieka dopatrywała się w tym przypadku zawoalowanej krytyki panujących porządków.

Taka sytuacja nie mogła trwać wiecznie. Podobnie jak w Polsce za czasów komunizmu, tyle że w znacznie większym stopniu, rządy szacha pchnęły ludzi w objęcia fanatyzmu religijnego. Na przełomie 1978 i 1979 roku sprężyna napinana przez szacha i wiernego mu aparatu gwałtownie pękła. Wojsko nie było w stanie powstrzymać rozszerzającej się rewolucji a sam Pahlavi uciekł w niesławie za granicę. Persja stała się Iranem – tworem teokratycznym i wrogim Zachodowi.

Do władzy w Persji doszli duchowni pod przywództwem ajatollaha Chomeiniego. Nowi przywódcy chcieli i byli w stanie poprowadzić szyicką rewolucję poza dotychczasowe granice teokracji. Najbliższym i najłatwiejszym celem wydawał się 15 milionowy Irak.

Tymczasem za zachodnią granicą Iranu także następowały zmiany. W roku 1979 do pełni władzy doszedł w Iraku aktywista partii Baas – Saddam Husajn. Nowy przywódca miał wielkie plany co do przyszłości swojego państwa. Tak jak niegdyś Asyria Irak miał stać się lokalnym hegemonem i dyktować warunki swym sąsiadom. Aby tego dokonać trzeba było jednak zacząć od rozprawienia się z największym państwem regionu.

Idealna okazja

Powszechnie wiadomo, że wojnę iracko-irańską rozpoczęła agresja iracka, łatwo można by było więc dojść do wniosku, że taka już była uroda polityki Saddama. W rzeczywistości iracki dyktator po prostu musiał uderzyć na sąsiada. Nie tylko dlatego, żeby zrealizować swoje plany, ale dlatego, że była to jedyna szansa na ocalenie Iraku jako państwa.
Iran wspierał separatystyczne dążenia Kurdów, sam zaś dążył do wchłonięcia zamieszkałej w większości przez szyitów Mezopotamii. Ewentualna inwazja Iranu połączona z rewoltą wewnętrzną dla Irakijczyków mogła oznaczać tylko jedno.

Persja szacha Pahlaviego posiadała armię dużą, nieźle wyszkoloną i wyposażoną w najlepszy amerykański sprzęt ( m.in. myśliwce F-14 Tomcat i czołgi M-60 Patton). W wyniku rewolucyjnych czystek jego kadra oficerska została jednak straszliwie przetrzebiona i rządzili w niej amatorzy-fanatycy. Podobnie jak Armia Czerwona po czystkach stalinowskich, Irańczycy potrzebowali czasu na regenerację kadry. Niespodziewanym sojusznikiem Iraku okazały się w tym momencie także Stany Zjednoczone. Zawód jaki spotkał to mocarstwo ze strony Persji a także groźba jaką stanowił Iran dla eksploatacji ropy po korzystnych cenach sprawił, że Amerykanie zaczęli wspierać Irak. Łączna pomoc gospodarcza Stanów Zjednoczonych dla Iraku miała zamknąć się w kwocie 40 miliardów dolarów. Była to trzecia co do wielkości pomoc udzielana przez USA w latach 80. Więcej otrzymywały jedynie Izrael i Turcja.

Husajn stał więc przed prostym wyborem – atak na nieprzyjaciela w chwili jego słabości albo oczekiwanie na zgubę.
Armia irańska, jeszcze niedawno licząca 400 tys. dobrze wyposażonych żołnierzy znajdowała się tymczasem w fazie wielkiej przebudowy. Chomeini dążył do stworzenia zupełnie nowych rodzajów wojsk, czy raczej milicji. Miały się one opierać nie na zimnym profesjonalizmie, lecz na fanatyzmie i poświęceniu bojowników.
W roku 1980 armia iracka liczyła tymczasem 240 tysięcy wyekwipowanego w sowiecki sprzęt, przeważnie dobrze wyszkolonego wojska. Elitę stanowiła brygada pancerna oraz dwie brygady zmechanizowane Gwardii Republikańskiej. Główne siły stanowiły ponadto aż 4 dywizje pancerne, 4 zmechanizowane i 4 dywizje piechoty.

Cele i droga do wojny

Irak nigdy nie dążył do likwidacji czy wchłonięcia swojego sąsiada bo było to najzwyczajniej poza jego możliwościami. Husajnowi chodziło wyłącznie o przejęcie spornych terenów i rozbicie armii sąsiada. Po takim upokorzeniu możliwość rewolucji wewnętrznej spadłaby do minimum, Irak zaś zgodnie z marzeniami Husajna, dyktował by warunki w rejonie Zatoki Perskiej i miał dostęp do gigantycznych rezerw ropy naftowej.

Obydwa państwa od początku posiadały sporne rejony. Należące do Persji: Ahwaz , Abadan , Dezuf i Choramszar stały się szczególnie cenne wraz ze wzrostem cen ropy naftowej, której złoża znajdowały się tu w dużej ilości. Sporny był także 90 kilometrowy szlak wodny na Szatt-el-Arab, będący ujściem Tygrysu i Eufratu do Zatoki Perskiej. W tej ostatniej sprawie silna Persja Pahlaviego potrafiła w 1975 roku zmusić Irak do ustępstw. Zniewaga ta nigdy nie została jednak zapomniana, szczególnie że ujście rzek miało olbrzymie znaczenie gospodarcze i strategiczne.

Pierwsze postulaty terytorialne ogłosił Husajn jeszcze w roku 1979. Zażądał od Teheranu oddania części spornego szlaku wodnego. Przy okazji dyktator wystąpił jako nieproszony rzecznik innych państw arabskich żądając zwrotu wysepek w Cieśninie Ormuz Zjednoczonym Emiratom Arabskim. Iran, co było łatwe do przewidzenia odmówił, a 8 kwietnia 1980 roku wyrzucił irackich dyplomatów. Husajn odpowiedział podobnym ruchem. Rozpoczęła się trwająca kilka miesięcy zimna wojna.

17 września Saddam Husajn ogłosił wcielenie całego ujścia Szatt-el-Arab do Iraku. Pięć dni później najlepsze oddziały irackie runęły na wschód z całym impetem.

Korzystałem z :
Rasztęborski Jakub „Wojna Iracko-Irańska 1980-1988”
Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
Raporty
zobacz również
Szwajcarska reduta

Rzym i Sparta stały zbrojne i wolne przez wiele wieków. Szwajcarzy zaś są bardzo zbrojni i bardzo wolni. N. Machiavelli "Książę"
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".