Wpływ zanieczyszczeń powietrza na środowisko
    zanieczyszczenia26 · atmosfera4 · CO221
2009-05-14
Autor: Marta Waś
Powietrze zanieczyszczają wszystkie substancje gazowe, ciekłe i stałe, które nie są naturalnymi składnikami powietrza lub, które występują w ilościach przekraczających ich naturalny udział w powietrzu. Ze względu na swą mobilność, są one najbardziej niebezpieczne ze wszystkich zanieczyszczeń środowiska, gdyż w bardzo krótkim czasie mogą skazić, na znacznej powierzchni, wszystkie komponenty środowiska

Źródła zanieczyszczeń

Źródłami zanieczyszczeń, emitowanych do atmosfery, są procesy naturalne takie jak: wybuchy wulkanów, erozja wietrzna skał i gleb, pożary lasów, stepów, sawann, opadanie pyłu kosmicznego, parowanie słonych wód mórz i oceanów czy niektóre procesy biologiczne np. wytwarzanie pyłków przez rośliny zielone.
Jednak głównym źródłem zanieczyszczeń powietrza jest przemysł, praktycznie we wszystkich jego odmianach oraz towarzyszący jemu rozwój włącznie ze wzrostem liczby ludności.

Głównymi zanieczyszczeniami gazowymi trafiającymi do atmosfery są:
- dwutlenek siarki (SO2)
- trójtlenek siarki (SO3)
- tlenki azotu (NOx)
- tlenek węgla (CO)
- dwutlenek węgla (CO2)
- formaldehyd (H2CO)
- fluorowodór (HF)
- amoniak (NH3)
- fluor (F)
- węglowodory (alifatyczne i aromatyczne)
- fenole
- freony
- ozon troposferyczny (O3)
- siarkowodór (H2S)
- chlorowe pochodne węglowodorów

Zanieczyszczenia stałe to pyły i cząstki stałe, wchodzące w skład dymów, smogu i aerozoli, natomiast zanieczyszczenia ciekłe to kropelki zasad, kwasów, rozpuszczalników tworzących mgiełki, mgły i aerozole.
Zanieczyszczenia powietrza mogą szkodzić bezpośrednio organizmom żywym lub mogą przyczyniać się do niekorzystnych zmian w atmosferze takich jak: efekt cieplarniany, czy powstawanie dziury ozonowej.

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na świat roślinny

Substancje toksyczne w przypadku roślin, wchłaniane są analogicznie jak w przypadku oddychania ludzi czy zwierząt, bezpośrednio przez aparaty szparkowe. Toksyny mogą też być pochłaniane pośrednio przez rośliny przy pomocy systemu korzeniowego wraz z pobieraną wodą.
Po wchłonięciu przez rośliny, zanieczyszczenia takie, wywołują szereg zarówno widocznych jak i utajonych objawów.
Objawy widoczne:
- zmiany fizjologiczne (przyspieszenie lub opóźnienie faz fenologicznych, zniekształcenie tkanek)
- odbarwienia (redukcja liczby chloroplastów, matowienie powierzchni liści, plamki na powierzchni liści)
- niszczenie tkanek
Objawy utajone:
- redukcja plonów
- zmiany w przebiegu procesów fizjologicznych (fotosynteza, transpiracja)

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na ekosystem leśny

Wpływ toksyn na ekosystem leśny zależy od stężenia zanieczyszczeń w powietrzu. Wyróżniamy cztery grupy stężeń: niskie, średnie, wysokie oraz kwaśną depozycję.
Niskie stężenie:
- ekosystem leśny działa równocześnie jako pochłaniacz i jako źródło zanieczyszczeń
- las staje się źródłem takich zanieczyszczeń jak: węglowodory, siarkowodór, tlenki azotu, amoniak, terpeny oraz pyłki i zarodniki roślin.
Średnie stężenie:
- zauważalny wpływ na ekosystem leśny:
- dwutlenek siarki (SO2) - główny czynnik hamujący wzrost
- ozon (O3) i gazy PAN - główne zanieczyszczenia powodujące zubożenie gatunków i wzrost podatności na szkodniki i choroby.

Wysokie stężenie:
- dwutlenek siarki (SO2) i siarkowodór (H2S) - główne substancje powodujące niszczenie ekosystemu i poważnych chorób roślin.
Kwaśna depozycja:
- sucha depozycja (proces osadzania się zanieczyszczeń na powierzchni ziemi: gleba, rośliny, budynki, woda itp. w wyniku zetknięcia się z tą powierzchnią) dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), kwasu węglowego (HNO3) i pyłu siarczanowego
- mokra depozycja (procesy wiązanie chemicznego lub fizycznego zanieczyszczeń wewnątrz chmur, mgieł i osadów atmosferycznych, a także procesy wymywania zanieczyszczeń z atmosfery przez opady) kwaśnych opadów i kwaśnych osadów.

Straty w ekosystemach leśnych są wynikiem złożonych interakcji poziomu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, kwaśnej depozycji, gospodarki leśnej oraz degradacji gleb.

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na świat zwierzęcy

Zwierzęta mogą wchłaniać substancje toksyczne w dwójnasób: poprzez oddychanie oraz poprzez konsumpcję skażonego pokarmu.
Zatrucie toksynami powoduje następujące skutki:
- kwaśna depozycja (zmiana pH zbiorników prowadząca do zakwaszania jezior, stawów, rzek i tym samym do zubożenia struktury gatunków)
- fluoroza - chroniczne zatrucie fluorem (zmiana struktury kości i zębów)
- arsen (ostre ataki kolki, wysięki, przykry czosnkowy oddech)
- ołów (wiotczenie mięśni, wypadanie zębów)
- molibden (anemia, kruszenie i wypadanie włosów i ich odbarwienie)

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na organizm człowieka

Substancje toksyczne po pochłonięciu przez organizm człowieka mogą być magazynowane w płynach ustrojowych, tkankach miękkich i w tkankach twardych. W efekcie magazynowania wtedy, gdy szybkość procesów pochłaniania jest większa od szybkości usuwania substancji z organizmu może dojść do kumulacji toksyn w organizmie.
Zatrucie toksynami powoduje następujące skutki:
Ołów - efekt chroniczny:

- ołów może zostać wprowadzony do organizmu poprzez oddychanie i konsumpcję
- powoduje osłabienie funkcji nerek, degradację hemoglobiny we krwi, zmiany w komórkach układu nerwowego
- przedostaje się do płynów ustrojowych
- krew rozprowadza ołów do tkanek miękkich i kości w wyniku czego następuje akumulacja ołowiu w kościach
- ołów może być usuwany z organizmu z moczem, krwią, potem i włosami.
Tlenek węgla - efekt ostry:
- wprowadzany do krwiobiegu w wyniku oddychania
- powoduje redukcję czynnych cząstek hemoglobiny we krwi i osłabia możliwości wymiany gazowej organizmu.
- tlenki azotu (wzrost podatności układu oddechowego na patogeny)
- ozon (osłabienie wydolności układu oddechowego: kaszel, trudności oddychania, ataki astmy)
- amoniak, aldehydy i PAN (podrażnienie wilgotnych części organizmu takich jak oczy i usta)
- dwutlenek siarki i pyły (wzrost ryzyka chronicznych i ostrych schorzeń układu oddechowego)
- odór (ból głowy, trudności w oddychaniu, wymioty, kaszel, zaburzenia snu, brak apetytu, ból żołądka, podrażnienie nosa, oczu i gardła).

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na Planetę
Ocieplenie klimatu:

- gazy cieplarniane emitowane podczas spalania paliw naturalnych
- zubożenie obszarów roślinnych wiążących węgiel podczas procesów fotosyntezy
- stężenie CO2 wzrosło o około 25% w porównaniu z rokiem 1850.
- zubożenie warstwy ozonowej.

Zanieczyszczenie powietrza nie jest w chwili obecnej wyłącznie problemem lokalnym, ale stanowi już problem międzynarodowy. W związku z powyższym podpisywane są międzynarodowe dokumenty dotyczące ograniczania emisji toksyn. Jednym z nich jest Konwencja o Transgranicznym Zanieczyszczeniu Powietrza z dnia 13 listopada 1979 roku, którą podpisało 35 krajów, w tym Polska. Konwencja ma na celu ograniczanie ilości emisji oraz zasięgu rozprzestrzeniania zanieczyszczeń powietrza.

Źródło:
dr inż. Tomasz Rozbici
Zakład Meteorologii i Klimatologii SGGW


Komentarzy: 1

biolog
30 stycznia 2013 (07:37)
błąd
"ołów może być usuwany z organizmu z moczem, krwią, potem i włosami" Ołów nie jest usuwalny z ciała człowieka z moczem krwią, potem i włosami
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
zobacz również
GMO- zagrożenie czy dobrodziejstwo?

Sałata z genem szczura, pomidor ulepszony za pomocą DNA ryby, czy soja z genem pozyskanym z bakterii. Taka jest nieunikniona przyszłość. Uchwalenie przez parlament ustawy o nasiennictwie a...
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".