Wszystkie drogi prowadzą do Mekki
    recenzja książki167 · kryminał34 · orientalizm3
2013-07-27
Mekka, jądro islamu, dla większości ludzi na Ziemi pozostające poza zasięgiem poznania miasto, to nie tylko miejsce akcji książki „Wszystkie drogi prowadzą do Mekki” Rajy Alem. To także bohater tego metafizycznego kryminału, w którym wszystko rozpoczyna się od znalezienia w jednym z zaułków zwłok młodej kobiety.

Tożsamość denatki i okoliczności jej śmierci próbuje wyjaśnić inspektor Nasir. Czytelnik wraz z nim zagląda do zakamarków dziewczęcych pokoi, czyta intymną korespondencję, wyciąga na światło dzienne osobiste przedmioty, delektując się nimi niczym osobliwym trofeum. Nasir wgryza się w życie dwóch kobiet, Azzy i Aiszy, które swoim zniknięciem rzuciły na siebie podejrzenie o bycie zaułkowymi zwłokami. Wydaje się, że z konieczności oderwania się od rutyny swojej egzystencji, Nasir coraz bardziej daje się opętać historii obu kobiet, angażując w nią wszystkie swoje emocje. Przesłuchując i podejrzewając kolejnych mieszkańców, wprowadza na scenę następnych bohaterów. Jest wśród nich męczony nowotworem, sfustrowany Chalil, młody redaktor Jusuf, szambiarz, imam, turecka szwaczka, która okazuje się prowadzić pod przykrywką warszatu krawieckiego zupełnie inny interes... W ich postaciach i opisie ich życia autorka posłużyła się niesamowitą dozą dosłowności, naturalizmu, momentami budzącymi obrzydzenie.

Powstaje dysonans – okazuje się, że Święte Miasto pełne jest ludzi brudnych, tak w sensie dosłownym jak i przenośnym. Oblepionych tłuszczem, wykonujących swą pracę pośród odchodów, zmagających się ze śmiertelną chorobą, zdziwaczałych. Mekka okazuje się być miastem o dwóch twarzach. Z jednej strony zwyczajnym – pełnym przeciętnych ludzi o przyziemnych problemach i troskach. Z drugiej otoczonym nimbem świętości i magii, pełnym przywoływanych przez autorkę legend, które zdają się wpływać na psychikę jej mieszkanców. Obok poszukiwania pradawnych amuletów Alem zestawia e-mailową korespondencję, obok zerkających z wiekowych fotografii postaci, los nielegalnych imigrantów. Wokół Kaaby, najważniejszej świątyni islamu, celu pielgrzymek wszystkich muzułmanów na świecie, autorka umiejscawia powstające w ogromnym tempie przyziemne wysokościowce i hotele. Opowiada o przeznaczaniu kolejnych ulic pod nowe inwestycje, których inicjatorzy nierzadko postępują niezgodnie z prawem. Sama autorka, urodzona w Mekce, w wywiadach przyznaje, że zachodzące na jej oczach zmiany budziły jej sprzeciw. W miarę pisania książki zaczęła jednak rozważać modernizację miasta jako nieunikniony, naturalny proces.

Jednak zmienianie się Mekki nie jest jedynym problemem społecznym w książce Alem. Pojawia się tu także wątek zapewne bardzo oczekiwany w przypadku autorki z Arabii Saudyjskiej – zagadnienie wolności kobiet. W książce niektórzy mężczyźni uprzedmiotawiają płeć piękną, zamykają, izolują. Drugą stroną tego samego medalu jest ich obsesja na punkcie tego, co sami tak pieczołowicie ukrywają. Do żywych kobiet nie można się zbliżyć, więc nieraz wystarczyć musi manekin lub odstający od materii, wyraźnie zarysowany kształt łokcia...

Kto spodziewa się sztampowego kryminału, niech nie sięga po „Wszystkie drogi prowadzą do Mekki”. Nie jest to także książka, która podaje poruszaną w niej problematykę na tacy. Czytelnik musi wczuć się w jej atmosferę, pozostać uważnym w trakcie lektury, smakować ją. W końcu być też otwartym na przełamanie stereotypu o idealnych, świętych krainach, które na Ziemi najwyraźniej nie istnieją.

W stronę Mekki, Radża Alem (tłum. Izabela Szybilska-Fiedorowicz), Smak Słowa, Sopot 2013.
Komentarzy: 0
  • Dodaj komentarz
  • Tytuł
  • Treść
  • Pseudonim
  • Przepisz kod obrazka
  • Kod obrazka:
Raporty
zobacz również
„Białoruś dla początkujących” – Igor Sokołowski

„Co wiemy dziś na temat Białorusi?” - pyta polskiego czytelnika okładka książki. I odpowiada za niego, że niezbyt dużo.
[zamknij]W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Prywatności".